Enflasyon sepeti değişiyor

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) Başkanı Ömer Demir, 2005 yılında kullanılmaya başlanacak olan enflasyon sepetinin güncelleme çalışmalarına önümüzdeki aydan itibaren başlayacaklarını açıklarken, "Sepete girecek veya sepetten çıkacak malları kamuoyu ile paylaşacağız" dedi.

DİE Başkanı, 2003 yılı Hane Halkı İş Gücü Anketi çalışmalarının tamamlandığını hatırlatarak, enflasyon sepetine girecek malların ağırlıklarının bu anketin sonuçlarına göre şekilleneceğini ifade etti. Enflasyon hesaplamasında kullanılacak yeni sepette yer alacak veya sepetten çıkarılacak malları kamuoyu ile paylaşacaklarını belirten Demir, ancak bunun daha çok bilgi verme amaçlı olacağını kaydetti.

Metodolojiye ilişkin hazırladıkları metni uzmanlara, akademisyenlere ve ilgililere göndereceklerini, tartışmaların ardından değerlendirmeyi DİE'nin yapacağını anlatan Demir, sepette yapılacak değişimin enflasyon oranlarında bir değişime yol açacağını düşünmediğini vurguladı.

Yeni enflasyon sepeti içinde yer alacak mal sayısı konusunda bir öngörüleri bulunmadığını da anlatan Demir, sepete girecek veya sepetten çıkacak mallar konusunda binde 1 ağırlık kriteri uygulanacağını söyledi. Ağırlığı binde 1'in altına düşen malların sepetten çıkarılacağını, binde 1'in üzerinde ağırlığa sahip malların ise endekse dahil olacağını belirten Demir, sepetteki mal sayısının buna göre şekilleneceğini ifade etti.

TEFE ile TÜFE arasındaki makasın neden bu kadar açıldığının sorulması üzerine de Demir, TEFE'nin düşük olmasını, beklentilerin ilk kırıldığı yerin toptan eşya olmasına bağladı.

Enflasyon hesabı 1994 yılı baz alınarak kurulan bir modele göre yapılıyor. DİE, 1994'te, Türkiye'deki 236 yerleşim yerinde, 26 bin 256 ailenin harcamalarını bir yıl süre ile büyüteç altına aldı ve bu ailelerin neye, ne kadar para harcadıklarını belirledi. Yapılan hesapta ilk sırada, yüzde 31.1 ile gıda, ikinci sırada yüzde 25.8 ile konut ve kira harcamaları yer aldı.

DİE daha sonraki yıllarda ailelerin sürekli kullandığı 410 ayrı mal ve hizmetin fiyatlarını her ay derlemeye başladı. Enstitünün hesabına göre enflasyonu etkileyen en önemli değişkenlerin başında ekmek geliyor. Endeksteki ağırlığı yüzde 16 olan ekmekteki yüzde 25'lik bir artış enflasyona yüzde 1.5 olarak yansıyor. Bununla birlikte 1994 endeksinde, bilgisayar, cep telefonu, gabardin gibi günümüzde sık kullanılan bazı maddelerin olmaması sık sık eleştiriliyor. DİE yeni endekste bu eksikliği gidermeyi planlıyor.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------