Geçiş kotalarıyla 80 milyar dolarlık ihracat hedefi zor

----------------------- Haberler başlangıç---------------------------

Nakliyecileri "İhracatın görünmez kahramanları" olarak tanımlayan Uluslararası Nakliyeciler Derneği Başkanı (UND) Çetin Nuhoğlu, UND'ye 2004 yılında Kalder'in "En iyi sivil toplum örgütü" ödülünü kazandıran başkan oldu. Nuhoğlu, nakliyeci kimliği yanında, aslında sanayici. Trabzonlu işadamının sahibi olduğu Tırsan, Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasında. Tırsan, Adapazarı'nda kamyon kasası, treyler ve semi-treyler üretimi yaparken, Almanya'da 1998'de kurulan Goch Tırsan adlı fabrikada da treyler üretiyor. Nuhoğlu, Hollandalı çekici şirketi DAF'ın temsilciliğini de sürdürüyor. Nuhoğlu, 2001 yılında UND'deki 21 yıllık Saffet Ulusoy başkanlığını bitirirken, Saffet Ulusoy ise Ro-Ro Gemi İşletmecileri ve Kombine Taşımacılar Derneği'ni(RODER) kurmuştu. Çetin Nuhoğlu ile taşımacılıkta yaşanan sorunları, kendisinin UND'de neleri değiştirdiğini ve beklentilerini konuştuk.

1996 yılında Gümrük Birliği Anlaşması imzalanırken, "Malların serbest dolaşımına evet, ama malları taşıyacak olan araçların dolaşımına hayır" denmiş. Doğal olarak bunun arkasında bu malların serbest dolaşımını engellemek var. Böyle bir şeyi nasıl atladık, izah etmekte zorlanıyorum. Mal hareketleri konusunda imzalanan anlaşmanın sonucunda Türkiye ihracatında önemli artışlar sağladı. Ama yıllardır süren kota problemi, yani o malları ulaştıracak olan araçların geçişinin engellenmesi, daha da artması gereken ihracatın önünde engel oldu. Geçen yıl Kasım ayından itibaren İtalya'ya belge veremeyince taşıma yapamadık. Doğal olarak ihracatımızda Kasım ve Aralık ayında ciddi düşüşler görüldü. Bütün Avrupa içinde problemlerimiz var. Son iki-üç yıl içinde açıkça bu hükümete, Sayın Başbakanımıza sektör olarak şükran duyuyoruz. Her gittiği yerde UND'yi yanına almış, kota sorunlarımızı çözmüştür. Ama ihracatımız her ay daha yüksek rakamlara çıkıyor. Son iki yılda, kota artışlarında çok önemli mesafe katedildi. Son on yılda aldığımız kota kadar, son iki yılda aldık. UBAK kotalarının tarihinde ilk defa yüzde 70 gibi bir oranla UND üyelerinin payı arttı. Serbest geçiş kotalarında daha önce 16'ncı sıradayken, birden ikinci sıraya geldik. Ancak bu kotalarla, bu hedeflenen ihracat rakamını gerçekleştirmemiz mümkün olmayacak. Geçen yıl Kasım ayından sonra başlayan kota, geçiş belgesi eksikliğimiz, bu yıl Ağustos ayından itibaren karşımıza çıkacak. Çünkü 2005 kotaları mevcut haliyle Ağustostan itibaren bitecek.

Kanunu ve yönetmeliği, ben Türkiye'nin lojistik üs olmasının en önemli harcı olarak değerlendiriyorum. AB müktesebatına birebir uyumlaştırıldı. Biz yıllardır kanun olmadan, yönetmeliklerle çalıştık. Bu yönetmeliklere rağmen sektör çok iyi bir yere de geldi. Ama istismara açık bir sektör oluştu. Bu işe emek veren, terini akıtan insanların hep suistimali sözkonusu oldu. AB'ye katılım sürecinde birtakım sıkıntılar yaşayacağız. Mevcut başı bozukluktan memnun olan, tüm süreçlerini böyle bir yapının üzerine kurmuş olanlar, tabii ki bu değişime karşı çıkacaklardır. Bunu ilk önce ulaştırma sektöründe yaşıyoruz. Yarın tarımda, balıkçılıkta da yaşanacaktır. Çevrede sanayiciler de bağıracaktır. Temel olarak baktığımız zaman, gerçekte ezilen kamyon esnafının daha iyi yaşam sürmeleri için oluşturulmuş bir altyapı var. Sektöre giriş standartları belli olmadığı için, bir büro tutan herkes hemen kendisini bir komisyoncu olarak addediyor. Temel olarak baktığınız zaman bu yasa, hem komisyoncuları, hem taşımacıları, hem de bu işin organizasyonunu yapanları haksız rekabete karşı koruyan, geleceği konusunda daha somut olayları tasarlayan bir hale getirecek.

Yönetmelikle, sektöre giriş sınırlandı. Sektöre yeni girecekler 10 milyar lira para ödemek zorunda. Ama, bu halen bu işi yapanları kapsamıyor. Mevcutlar sadece beş yıl için 300 milyon lira para ödeyecek. Şu anda Türkiye'de kaç kamyon olduğu bilinmiyor. Yönetmelik, "Her yıl için 60 milyon lira olmak üzere, beş yıl için 300 milyon liraya seni kayıt altına alacağım" diyor. Daha önce 350 milyonluk bir harc vardı, o harcı kaldırdılar. 700 bin kamyon esnafına bir kuruş ekstra külfet gelmeden çok ciddi bir düzenleme yapıldı. Ama bazı arkadaşlarımız bunu kullanıyor. Şoförlerden "10 milyar lira para isteniyor" gibi gösteriliyor. Bunu da onları kullanarak, bu işten menfaat sağlayan kişiler yapıyor. Bu doğru değil.

Yabancı araçların girişi son üç yılda yüzde 300 arttı. İhraç yükü almak üzere boş girip, buradan ihraç yükü alıp çıkıyorlar. Bunun da kontrol edilmesi gerekir. Liberal sisteme yeni katılan Doğu Bloku ülkelerinin ulaştırma altyapıları çok güçlü. Onların mazot maliyetleri de avantajlı. Böyle olunca da rekabette ciddi sıkıntılar yaşıyoruz. Ancak bunu aşma konusunda tecrübemize, verimliliğimize güveniyoruz. Başarırız.

UND'de seçilmişlerin yanında atanmışlar, profesyoneller kurumsal kimliği oluşturmada çok önemli görev üstlendiler. Bizde seçilmişlerin bir yönetim kurulu başkanı, atanmışların, profesyonellerin de bir icra kurulu başkanı var. Bizden önce genel müdür vardı. Bir meslek örgütünde genel müdür, patrona direkt bağlı, ona hesap veren, kar merkezli bir kurumun yapısı olarak değerlendiriliyor. Halbuki kurumsal yapıyı oluşturan vizyon, strateji muhakkak ki seçilmişlerdedir. Bu anlamda baktığınız zaman ayrı iki yapının beraber hareket etmesi, beraber çalışması sonucunda kurumsal kimlik ön plana çıkıyor. Üye memnuniyeti, geleceğin, tehditlerin, fırsatların çok iyi tespit edilmesi ve bunlara göre kendimizi konumlandırmamız, bunlar tamamen belli bir vizyona dayanmak zorundadır. En çok sevdiğim, hayatımda da model olarak aldığım bir söz vardır "Vizyonsuz eylem düştür, eylemsiz vizyon da kabustur". Siz nereye gittiğinizi bilmiyorsanız, stratejik planınız yoksa, o zaman yaptığınız tüm çalışmaların sonucunda karşınıza çıkacak olan yüzde 100 kabustur.

Bu sektör bugüne kadar hiç müdahale edilmeden, hiç teşvik almadan bu noktaya geldi. Bugün Avrupa'nın en büyük filosuna sahibiz. Türk nakliyecisi karayoluyla yapılan taşımalarda Türkiye ihracatının yüzde 90'ını, ithalatın da yüzde 77'ini karşılıyor. Ulusal nakliyecilerinin bu kadar büyük oranlarda o ülkenin taşıma sektöründen pay almasının başka bir örneği, hiçbir ülkede yoktur. Hiç desteklenmeden, uzun vadeli planlar ortaya konmadan bu noktaya gelinmişse, sektör daha iyisini hakediyor demektir. Biz 2012 hedeflerimizi ortaya koyduk. Onun içinde 45 milyar dolarlık bir büyüklükten bahsettik. Bunun 15 milyar dolarını yurtdışında yapacağımız yatırımlardan elde edeceğimizi planladık. Bunların hayata geçirilmesi konusunda da uygulamayı tamamen icra kuruluna bıraktık. Üyeler tarafından sahiplenilen, bir başvuru adresi ve geleceklerini garanti edecek bir araç olarak bu meslek örgütünün görülmesi amacımızdı. Bunu sağladık.

UND Başkanı Çetin Nuhoğlu, yarın Başbakan Erdoğan'la bir görüşme yapacaklarını ve görüşmede şu konuları dile getireceklerini kaydetti.