Hakkari ile Boğaz vergide eşit!

Yılmaz Yıldız

Emlak vergisinde 2006 yılından itibaren baz alınacak metrekare birim değerler belirlendi. İstanbul-Beyoğlu'ndaki Tak-ı Zafer Caddesi ile Bursa'nın Kapalıçarşısı, Türkiye'nin en pahalı yerleri oldu. Hakkari sakinleri ise İstanbul'da boğazdaki yalı sahipleriyle aynı değerlere tabi olacak.

Belediyeler, Ticaret Odaları ve ilgili diğer kuruluş temsilcilerinin katılımıyla, her ilde ayrı ayrı oluşturulan değer tespit komisyonlarının 4 yılda bir belirlediği metrekare birim değerler, 1992 yılında olduğu gibi bu yıl da sıkıntı yaratacak görünüyor. Türkiye'de 18 milyonu aşkın vatandaşı ilgilendiren emlak vergisi birim değerleri, iller arasındaki adaletsizlik ve eşitsizliği de gözler önüne seriyor.

Komisyonların tespitleri sonucunda, metrekaresine 8.000 YTL değer biçilen İstanbul Beyoğlu'ndaki Tak-ı Zafer Caddesi ile Bursa'nın Kapalıçarşısı, Türkiye'nin en değerli mekanları olarak ilan edildi.

Emlak vergisi değerlerinde, Kapalıçarşı ile İstanbul'u yakalayan Bursa, Türkiye'nin ikinci ve üçüncü büyük illeri olan Ankara ve İzmir'i ise geride bıraktı.

Bu arada, Doğu Anadolu'nun geri kalmış yöreleri arasında bulunan Hakkari, emlak vergisine tabi değerler açısından ise Türkiye'nin bir çok gelişmiş yöresini geride bıraktı.

Bu ilimizde İstiklal Caddesi ile Cumhuriyet Caddesi'nde bulunan bina ve arsaların metre karesine 1.200 YTL değer biçilirken, İstanbul'da yalıların sıralandığı Beylerbeyi Yalıboyu Caddesi'nde de birim değer 1.200 YTL'de olarak tespit edildi. Yine Boğaza nazır Nakkaştepe'de de birim değer 1.410 YTL'de kaldı.

Değer tespit komisyonlarının belirlediği emlak vergisine tabi değerler, 4 yıl boyunca geçerli oluyor. Buna göre, 2006 yılında komisyonların tespit ettiği rakamlar üzerinden vergi hesaplanacak. Birim değer, takip eden yıllarda ise yeniden değerleme oranının yarısı kadar zamlanacak. 2010 yılında ise komisyonlar yeni değer tespiti yapacak.

2002 yılında bu şekilde belirlenen metre kare birim değerler, emlak vergisi mükelleflerinin tepkisini çekmişti. İller arasındaki adaletsizliklerin de had safhada olduğu bu tespitler için çeşitli kuruluşlar mahkemelere başvurmuştu. Mahkemelerin verdiği kararlar ile de belirlenen rakamlar büyük ölçüde aşağı çekilmişti.

Hakkari'nin tanınmış esnafından biri olan Abdülgani Çallı, "Sacdan barakada duran insanlardan bile bu değerler üzerinden vergi alınıyor" dedi. Hakkari Cumhuriyet Caddesi'nda dükkan kiraları, bir milyar liradan başlıyor. Şehrin diğer mahallelerinde 200-250 milyon lira olan daire kiraları bu caddede 45-500 milyon liradan başlıyor. Bir dairenin satış fiyatının 100 milyar liradan başladığı caddedeki mağazalarda eşyalar en az üç katı pahalı satılıyor.

Emlak vergisi birim değerlemesi ilginç bir tabloyu da beraberinde getiriyor. İstanbul Boğazı'nda yalısı bulunan Sabancı, Koç, Uzan ve Çiller ailesi, Cengiz Kaptanoğlu gibi çok sayıda ünlü işadamı, siyasetçi ve çok sayıda sanatçı ile Hakkari'den, Abdülhalik Özdinç,

Ahmet Aydoğan gibi isimler aynı değerden emlak vergisi ödeyecek.

Elit Gayrimenkul Değerleme şirketi yönetici ortağı SPK lisanslı değerleme uzmanı Türker Polat, emlak vergisine esas birim değerler masa başında hesaplandığı için çarpık değerlerin ortaya çıkabildiğini söyledi. Polat, "Hakkari'deki çarşı caddesi Ümraniye ile aynı olabilir ama İstanbul Boğazı kıyısıyla aynı olamaz. Bence Hakkari değeri normal, Boğazdaki değer düşük" dedi.

Aynı çarpıklığın dört yıl öncede olduğuna dikkat çeken İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Sabri Ateş, varoşlardaki arsaların metrekre birim değerlerinin daha pahalı, Sabancıların Atlı Köşkü'nün önündeki Boğaz kıyısının daha ucuz tutulduğunu söyledi. Ateş, "Lüks semtlerdeki metrekare daha düşük, garibanın oturduğu dağ-taş daha yüksek değerleniyor. Bu insanlığa sığmaz" dedi.

Reha Medin Emlak Hizmetleri'nin sahibi Özlem Medin, sorunun Türkiye'de taşınmaz değerleme konusunun yasal mevzuatta tam olarak yer almamasından kaynaklandığını söyledi. Şu anki değerlerin illerde oluşturulan Değer Takdir Komisyonları tarafından belirlendiğini hatırlatan Medin, "Birim metrekare değerleri Mortgage yasası çıktıktan sonra belki 2010 yılında düzeltilebilir" dedi.