Krizde üzülen bankalar yoğurdu üfleyerek yiyor

Fatma Çiftçi

Merkez Bankası eski başkanlarından ve Türkiye Ekonomi Bankası (TEB) Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Canevi, 2001 krizinde büyük darbe yiyen bankacılık sektörünün çok ciddi dersler aldığını söyledi. "Krizde bankalar battı. TMSF el koydu. Artık kimse gerek açık pozisyon, gerek kredi yönünden aşırı risk alma eğiliminde değil. Herkes yoğurdu üfleyerek yemeye başladı" diyen Canevi, krizde kurulan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun son dört yıldır bankacılık sektörünü çok iyi denetlediğini ifade etti.

Bu yıl içinde bankacılıkta birleşmeler, satın almalar ve yabancı sermayenin ilgisinin görüldüğünü anlatan Canevi, bu hareketliliğin devam edip etmeyeceğiyle ilgili olarak, "2006 yılında yeni bir satın alma, birleşme beklemiyorum. Herşey yerli yerine oturacak. Ancak, 2007'den itibaren yeniden bir hareket olabilir ki, geriye az bir konsolidasyon imkanı kaldı" diye konuştu. Türk bankacılık sisteminde, ilk beş veya on bankanın sistemin yüzde 80'lerini elinde bulundurduğu bir döneme 2007'den itibaren girilebileceğine dikkat çeken Yavuz Canevi, bunun anlamını şu şekilde açıkladı: "Küçük ve orta boy bankalarda birleşmeler, evlilikler, satın almalar olabilir. Şu anda bankacılık sektörü yeni alanlara girmeye hazırlanıyor. Mortgage finansmanı, tüketici finansmanı, kredi kartı uygulaması çok yaygın. En önemlisi de KOBİ bankacılığı. Bütün bankalar bugüne kadar KOBİ adını ağzına almazken, şimdi herkes KOBİ'ci oldu. Çünkü sanayinin yüzde 90'ı KOBİ'lerin elinde."

Geçtiğimiz günlerde Başbakan Erdoğan'ın dünya devi 14 şirketin CEO'suyla biraraya geldiği zirvede, Başbakan'ı "Türkiye'nin CEO'su" diyerek kürsüye davet eden zirvenin yöneticisi Yavuz Canevi, "Başbakan tıpkı şirket yöneticisi gibi, şirketi için en iyi olanı yapmak, malını ve insanını pazarlamak, teknolojiyi geliştirmek zorunda" diye konuştu. Bugün Erdoğan'ın yabancı sermayeyi Türkiye'ye çekmek için yaptıklarını, Turgut Özal zamanında gördüklerini de belirten Canevi, şunları söyledi:

"Turgut Bey de İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher'dan gördü. Thatcher, uçak dolusu işadamıyla Afrikaya, Asya'ya, Çin'e giderdi. Turgut Bey de bunları örnek alarak aynı şeyi başlattı. Tayip Bey ilk yılında bu konulara biraz mesafeliydi. Ancak o da gördü ki, bu işin faydası var."

Başbakanın cesaretle söylediği 'Ben ülkemi pazarlıyorum, pazarlamacıyım' sözünü, insanların neden yadırgadığını anlamadığını belirten Canevi, bu konuda Başbakan'ı teşvik etmek gerektiğini söyledi. Canevi bunun nedenini aktarırken şunları söyledi: "Özellikle gelişmekte olan ülkeler arasında o kadar büyük bir rekabet var ki. Son zamanlarda gelişmekte olan ülkeler beş-altıya indi. Hindistan, Çin, Brezilya, Türkiye'nin yanında üç dört ülke daha geliyor. Bunların ilk üçüne girmemiz lazım. Başbakan'ın, bakanların, sanayicilerin yaptığı az bile. Bugüne kadar klasik sanayi yapımızla sınıra gelmiş durumdayız. Bundan sonra uluslararası rekabette yerimizi yeniden temsil etmemiz lazım."

Türkiye'nin katma değeri yüksek yeni alanlar bulması gerektiğini ifade eden Canevi, turizm, hizmet, teknoloji veya başka bir alanın öne çıkmasının şart olduğunu belirterek, "Tekstil, otomotiv, beyaz eşya, kahverengi eşya, küçük makine ihracatında büyük başarı göstererek 72 milyar dolara ulaştık. Şimdi insanımızın ve dış pazarların yapısına uygun yeni alanlar bulmalıyız" dedi. Rakipleri gidip görmedikçe farklı alanları kıyaslamanın mümkün olmayacağını vurgulayan Canevi, "Örneğin Yeni Zelanda ve Avustralya'ya gidilecek. Oralarda dünyanın en gelişmiş tarım sektörü var. Bu konuda bizim işadamımızın gözü açılacak" diye konuştu.

80'li yıllarda ekonomi üst yönetiminde görevlerde bulunan Yavuz Canevi, Türkiye'nin siyasi istikrarsızlıklarla 1970'den sonrasını adeta kaybettiğini anlattı. "1995 krizini yaşadıktan sonra, 2001 krizine kör-topal geldik. 2001'den sonra keskin bir dönüşüm oldu. Canevi: "Kriz döneminde işadamları olarak özgüvenimizi kaybetmiştik. İlk kez Türk işadamı önünü görüyor. Ve özgüvenimizi kaybettik. İlk kez Türk işadamı önünü görüyor. Türk işadamı için önünü görebilmek kadar lüks ve güzel bir şey yok."

Türkiye'deki istikrarı gören yabancı yatırımcının da Türkiye'ye yatırımda karar alabildiğini kaydeden Canevi, şu anda bol olan uluslarararası likiditenin bir yerlere gitmek zorunda olduğunu belirtti. Amerika'ya giden paranın yüzde 1.5, Türkiye'ye gelenin yüzde 3.5-4.5 kazandığını anlatarak, "Bu coğrafyanın riskini alarak bu şekilde kazanıyor. O yüzden bunları küstürmemek lazım. Arap parası, Yahudi parası diye isim takmamak lazım. Para istihdam yaratır, ülkeyi güçlendirir" dedi.

Merkez Bankası'nda çeşitli kademe hizmetlerden sonra 1983-86 yılları arasında Merkez Bankası Başkanı olarak çalıştı. 1986-1989 yılları arasında Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ve 1987-1989 yılları arasında Eximbank Yönetim Kurulu Başkanlığı görevlerinde bulunduktan sonra devlet görevinden ayrıldı. Canevi 1996'dan bu yana Türk Ekonomi Bankası (TEB) Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini sürdürüyor.