Sanayiyi faiz vurdu

YAKUP KOCAMAN / İSTANBUL

İSO Meclis Salonu'nda Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2003 raporunu açıklayan İSO Başkanı Tanıl Küçük, "2003 yılında da, 2002'de olduğu gibi ekonomide sağlanan performans büyük ölçüde ihracattan kaynaklanmaktadır" diye konuştu. Rapora göre 2003 senesinde dış satışlar yüzde 6,1 artarken iç satışlar sadece 1,9 oranında artış gösterdi.

Koç Topluluğu özel sektörde Ford Otomotiv, Arçelik, Tofaş, Aygaz ve Beko Elektronik şirketleri ile ilk 10 içerisinde 5 şirketi ile yer aldı. Bu yılki genel listede Ford Otomotiv'in 2. sıraya yükselmesiyle, ilk kez bir özel sektör kuruluşu ikinci sırada yer almış oldu.

Koç Topluluğu şirketleri 11.2 katrilyon liralık ciro ile 500 Büyük Sanayi Kuruluşu'nun %11'ini, özel sektörün ise %13'ünü temsil eden en büyük sanayi grubu oldu.

Sıralamadaki Koç Topluluğu şirketlerinin ihracatı, geçen yıl toplam özel sektör ihracatının %13'ü iken, 2003 yılında yaklaşık 1.1 milyar dolar artarak 3.3 milyar dolar ile özel sektörün %15'ini oluşturdu. Kârlılıkta da 997 trilyon lira ile, Koç Topluluğu şirketleri toplam özel sektörün %14'ünü teşkil etti. Listeye giren 17 şirket, çalışan 28,898 personel sayısı ile de ilk sırayı aldı.

Zorlu Grubu, İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye'nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu (İSO 500) sıralamasında 6 şirketi ile yer aldı. Vestel Elektronik, Korteks, Vestel Komünikasyon, Vestel Beyaz Eşya, Zorlu Linen Dokuma ve Zorlu Enerji, grubun İSO 500 sıralamasına giren şirketleri oldu.

Zorlu Grubu'nun ihracat ve teknoloji lideri şirketi Vestel Elektronik, 1 milyar 36 milyon 517 bin dolarlık ihracatı ile en çok ihracat yapan kuruluşlar sıralamasında altıncı kez ilk sırada yer aldı.

İSO'nun raporunda Türkiye ekonomisini değerlendiren Prof. Dr. Özer Ertuna ise, "Türkiye'de sorun yüksek reel faizlerdir. Yüksek faizler düştükçe özel sektör kârlılığını arttırabilmektedir" dedi. Ertuna, devlet kağıtlarındaki yabancı sıcak paranın dolar bazında 2002'de yüzde 50, 2003'te de yüzde 60'tan fazla getiri elde ettiğine dikkat çekerek, "Yaklaşık 15 milyar dolar civarındaki sıcak para, bu yoldan 2002 ve 2003 yıllarında 15 milyar dolardan fazla bir kazanç elde etmiş ve bu kazancını muhtemelen Türk şirketlerini satın almada kullanmıştır" dedi. Türk parasının son iki yıldır yüzde 37 civarında aşırı değer kazanmasının olumsuz taraflarına değinen Prof. Ertuna, TL'nin aşırı değerlenmesinin en tahripkar yanının yurtdışından gelip devlet kağıtlarına yatan kısa vadeli yabancı sermayenin (sıcak paranın) Türkiye'de çok aşırı kazançlar elde etmesi olduğunu kaydetti.

Özer Ertuna, iç ve dış borç artışının milli gelir artışından daha hızlı geliştiğine dikkat çekerek, "Milli gelirdeki bu yavaş artışın yanısıra Türkiye'nin dış borçları yıllık yüzde 9, iç borçları ise yıllık yüzde 23'lük bir artış temposu içindedir. Sabit 2003 yılı fiyatlarıyla 2002 yılında 171 katrilyon lira dolaylarında olan devlet iç borçları, 2003 yılı sonunda 194 katrilyon lirayı aşmıştır" dedi.

Ertuna, devlet iç borçlanma reel faizinin 2002'de yüzde 25,2 iken 2003'te yüzde 27,3 olarak gerçekleştiğini belirterek, bu denli yüksek faizlerin hiçbir kurumun kaldıramayacağı düzeyde olduğunu dile getirdi. Ertuna, TL'nin yabancı paralar karşısında aşırı değerlendiği için ucuz dövizin ithalat patlamasına yol açtığını, bu durumda yurt içinde TL maliyetiyle üretilen malların ise ithal mallara karşı rekabet avantajını kaybettiğini bildirdi.

İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 500 Büyük Sanayi Kuruluşu sıralamasında, birinciliği yine Türkiye Petrol Rafinerileri A,Ş (TÜPRAŞ) aldı. Türkiye'nin ikinci büyük firması ise özel sektörden Koç Grubu'na bağlı Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. oldu. Tüpraş, vergi öncesi üretimden satışlarda 8.2 katrilyon lira, Ford Otomotiv ise 2.4 katrilyon lira gelir elde etti. Sanayide, üçüncülüğe de yine bir kamu kuruluşu olan Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) yerleşti. EÜAŞ, 2.2 katrilyon liralık üretimden satış yaptı.

Tüpraş, geçen yılki gibi birincilik sırasını korudu. Tüpraş'ın 2003 yılındaki üretimden satışları 8 katrilyon 215 trilyon lira oldu. Önceki yıl 13. sırada bulunan Ford Otomotiv Sanayii A.Ş. ise geçen yıl 2 katrilyon 425 trilyon lirayla ikinci sırayı aldı. İSO 500 sıralamasında ilk kez üretimden satışlarda bir özel sektör kuruluşu ikinci sıraya yerleşti. Ford Otomotiv Sanayii A.Ş., ayrıca, özel sektör sıralamasında ise birinci oldu. Önceki yılın ikincisi Elektrik Üretim A.Ş. ise geçen yıl 2 katrilyon 166 trilyon lira ile üçüncü oldu.

----------------- imza------------------