Süt çok ama içen yok

FATMA ÇİFTÇİ / İSTANBUL

Amaç, süt ve süt ürünlerinin daha bol, daha kaliteli ve daha uygun fiyatlarla tüketiciye ulaştırılmasıydı. Süt hayvanlarının kesimhanelerde kullanımının da azalması, süt bolluğunun, bu yıl 1-2 ay önceden yani mart ayından itibaren başlamasına neden oldu. Bakanlık, şimdi ise günde 500 ton fazla süte çözüm bulmaya çalışıyor.

Sektör yetkilileri, bu amaca ulaşmak için teşviklerin, üretimden tüketiciye kadar olan her aşamada kullanılması, sanayinin de teşvik paketinden pay alması, üretimin ihracata yönlendirilmesi ve KDV'nin yüzde 1'e indirilmesi gerektiği görüşünde. Ayrıca, geçmiş yıllarda olduğu gibi ani artışların olduğu dönemlerde "Okul sütü" gibi acil önlem projelerinin yaşama geçirilmesi gerektiğini kaydediyorlar.

Türkiye'de tüketilen içeceklerin başında çay, meyvesuları ve kolalı içecekler ilk sıraları paylaşırken, sağlık açısından en değerli içecek olan süte ilgi gösterilmiyor. Avrupa ülkelerinde yıllık kişi başı süt tüketimi 100 litreyi aşarken, Türkiye'de sadece 23 litre. Üstelik, sütün büyük kısmı sokak sütü şeklinde satılıyor. Türkiye'de üretilen yıllık 10 milyon ton sütün, sadece 2 milyon tonu pastörize süt şeklinde tüketiliyor.

Süt fiyatı ise AB ortalamasının üstünde. Avrupa ülkelerinde çiğ sütün litre fiyatı ortalama 0.28 euro iken, bu rakam Türkiye'de 0.29 euro. Çiğ süt, pastörize hale getirildikten sonra tüketiciye 0.80 euro'ya ulaşıyor.

'Süt üretiliyor diye tüketilmez, tüketiliyorsa, talep varsa üretilir' diyen Sütaş Genel Müdürü Muharrem Yılmaz, Türkiye'nin nüfus artışına karşın süt tüketiminde dünyanın çok gerisinde kaldığını söyledi.

Türkiye'de süt tüketimini artırmak için vergi indirimi ve 'okul sütü' gibi sosyal projelere başvurulması gerektiğine dikkat çeken Yılmaz, "Arzın arttığı dönemlerde, okul sütü projesiyle hem sütü tüketiriz, hem de çocukların iyi beslenmesine, alışkanlık kazanmasına katkı sağlamış oluruz" dedi.

Türkiye'deki süt fiyatlarına da değinen Yılmaz, diğer ülkelerdeki sübvanse edilen fiyatlarla Türkiye'deki süt fiyatını karşılaştırmanın haksızlık olacağını kaydetti. Süt üretimi ve tüketimini ilgilendiren konuların toplumsal uzlaşmayla çözülmesi gerektiğini dile getiren Yılmaz, "Üreticinin tüketicinin, sanayicinin, üniversitenin, planlayanların biraraya geldikleri ulusal düzeydeki bir konseyde çözüm yolları önerilir ve kabul ettirilir" diye konuştu.

Tüketimin de artması yönünde reklam ve okul sütü kampanyaları gibi birtakım teşvikler verilmesi gerektiğini söyleyen SETBİR (Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri Birliği) Genel Sekreteri Melek Us, "Tarım Bakanlığı süt üretiminin artması için teşvikler verdi. Ancak tüketim aynı oranda artmıyor" dedi. Eski yıllarda mevsimsel olan süt bolluğunun bu yıl erken başladığına dikkat çeken Us, talep eksikliğini şu şekilde vurguladı:

"Tüketim artmadığı zaman sanayici alıp bu sütü ne yapsın? Devlet süt teşviği verdi diye bir bardak fazla süt içiyor musunuz? Sanayici de, Sütü sağan da, işleyen de üretici. Çiftlik fazla sütü satamamaktan şikayet ediyorsa, aynı şekilde sanayici de markette satamamaktan şikayet ediyor."

Türkiye'de sütün Avrupa Birliği'nden daha pahalıya üretildiğine dikkat çeken Us, üretim artışının sonuçta nihai tüketiciye ulaşan fiyatların düşüşünü getireceğini dile getirdi. Sütte yüzde 8 olan KDV oranının temel besin olmasından dolayı yüzde 1'e inmesi gerektiğini de söyleyen Us, özellikle sürecin son halkasında fiyatı yükselten market unsurunu şu şekilde anlattı:

----------------- imza------------------