1877’de dünyayı vurmuştu: Bilim adamlarından korkutan uyarı geldi! 1877 felaketi geri mi dönüyor? Pasifik Okyanusu’ndan gelen son veriler bilim dünyasını alarma geçirdi. Küresel iklim modelleri, 2026’nın ikinci yarısında etkili olabilecek güçlü bir “Süper El Nino” ihtimalinin giderek arttığını ortaya koydu. Uzmanlara göre süreç yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı kalmayacak; kuraklık, sel, orman yangınları ve tarımsal krizler gibi zincirleme etkiler dünyayı etkileyebilir. Bazı senaryolar ise tarihin en yıkıcı iklim olaylarından biri olarak kabul edilen 1877-1878 felaketine benzer bir tablo oluşabileceğine işaret ediyor.
Haziran ve temmuz kritik eşik
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı, mevcut tahminlerin giderek güçlendiğini belirterek, “Modellerin önemli bölümü süper El Nino senaryosuna yaklaşıyor. Ancak iklim bilimindeki en kritik eşiklerden biri olan ilkbahar belirsizlik bariyeri henüz aşılmış değil. Haziran ve temmuz güncellemeleri daha net tabloyu ortaya koyacak” dedi.
Yüzde 94'lik oran dikkat çekti!
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin (NOAA) verilerine göre Mayıs-Temmuz 2026 döneminde El Nino gelişme ihtimali yüzde 61’e yükseldi. Columbia Üniversitesi Uluslararası İklim ve Toplum Araştırma Enstitüsü (IRI) ise Temmuz-Eylül dönemi için bu ihtimali yüzde 94 olarak açıkladı.
- Pasifik’te başlayan sıcaklık değişimi, tüm dünyayı etkileyen iklim krizlerine dönüşebiliyor.
- Uzmanlar, yeni dönemde aşırı sıcaklık, kuraklık ve gıda krizlerine karşı uyarıyor.
- Tarihte milyonlarca insanı etkileyen Süper El Nino, yeniden küresel alarm verilmesine neden oldu.
- Kırmızı zirveler El Nino’yu, mavi zirveler ise La Nina dönemlerini gösteriyor.
- Bilim adamlarına göre güçlü El Nino dönemleri, dünya genelinde aşırı hava olaylarını tetikleyebiliyor.
- Grafik, 1850’den bu yana yaşanan en güçlü El Nino ve La Nina süreçlerini ortaya koyuyor.
- En yıkıcı örneklerden biri olan 1877-78 Süper El Nino’su, tarihin en büyük iklim felaketlerinden biri olarak gösteriliyor.
- Uzmanlara göre okyanus sıcaklıklarındaki küçük değişimler bile küresel ölçekte büyük sonuçlar doğurabiliyor.
1877’de ne oldu?
Bilim dünyasının en büyük endişesi ise tarihin en güçlü El Nino olaylarından biri olarak kabul edilen 1877-1878 dönemi. O yıllarda Hindistan, Çin, Brezilya ve birçok bölgede büyük kuraklıklar yaşandı. Tarımsal üretim çöktü, su kaynakları tükendi ve milyonlarca insan açlık tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Araştırmalara göre söz konusu felaket nedeniyle 50 milyondan fazla insan hayatını kaybetti. Tarihçiler bu dönemi “insanlık tarihinin en büyük çevresel felaketlerinden biri” olarak tanımlıyor.
Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı’ya göre bazı iklim modelleri, 2026 için 1877’ye benzer büyüklükte bir sinyal veriyor:
“Bazı tahminler, Nino 3.4 indeksinde +3 derece civarında bir zirve öngörüyor. Bu değer 1997-98 ve 2015-16 olaylarının üzerine çıkabilir. Fiziksel büyüklük açısından 1877’ye benzer bir tabloyla karşılaşabiliriz.”
“Bu gerçekten korkutucu”
Kaliforniya Su Kaynakları Enstitüsü’nden İklim Bilimci Dr. Daniel Swain ise mevcut küresel sıcaklık seviyelerinin tarihte görülmemiş bir noktaya ulaştığını belirterek şu uyarıda bulundu:
“Modern insanlık tarihinde bu kadar sıcak koşullar altında güçlü bir El Nino hiç yaşanmadı. 2026 sonu ve 2027’de aşırı hava olaylarında benzeri görülmemiş etkiler görmek şaşırtıcı olmayacak. Bu gerçekten korkutucu.”
Washington Eyalet Üniversitesi’nden Dr. Deepti Singh de atmosfer ve okyanusların geçmişe göre çok daha sıcak olduğunu belirterek aşırı hava olaylarının daha yıkıcı hale gelebileceğini söyledi.
Türkiye’yi nasıl etkileyecek?
Uzmanlara göre El Nino’nun Türkiye üzerindeki etkisi doğrudan değil, dolaylı hissedilecek. Özellikle sıcak hava dalgalarının artması, gece sıcaklıklarının yükselmesi, orman yangını sezonunun uzaması ve tarımsal su ihtiyacının büyümesi gibi riskler öne çıkıyor.
Doç. Dr. Yavaşlı, “En hassas bölgeler Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu. Şimdiden kesin kuraklık ya da aşırı yağış senaryosu söylemek mümkün değil ancak küresel sıcaklık artışı Türkiye üzerindeki baskıyı artırabilir” dedi.
Çankırı Karatekin Üniversitesi’nden Doç. Dr. Okan Ürker ise özellikle bu yıl yangın riskinin yüksek olduğuna dikkat çekerek, yağışlı geçen kışın ardından hızla büyüyen bitki örtüsünün ani sıcaklıklarla birlikte ciddi bir tehdide dönüşebileceğini ifade etti.
Dünya artık daha hazırlıklı
Uzmanlara göre bugün ile 19. yüzyıl arasındaki en büyük fark, iklim olaylarının artık aylar öncesinden izlenebiliyor olması. Uydu sistemleri, okyanus şamandıraları ve yapay zeka destekli iklim modelleri sayesinde Pasifik Okyanusu’ndaki sıcaklık değişimleri anlık olarak takip ediliyor.
Bilim insanları, önümüzdeki haftalarda açıklanacak yeni tahminlerin Süper El Nino’nun gücü konusunda belirleyici olacağını vurguluyor.
