Emeklilik sistemi sil baştan! Yaştan dolayı emekli olamayanlara yeni fırsat kapıda: Kademeli emeklilik avantajından yararlanabilirsiniz

Emeklilik yaş şartının esnetilmesi, daha erken emekli olma imkanını sağlarken, yaş şartının kaldırılması, herkesin emekli olmasını mümkün kılar. 1999 sonrası sigorta başlangıcı olan vatandaşlar, EYT yasasının getirdiği imkanla 4500 ve 5400 gün primle erken emeklilik fırsatı yakaladı. İşte konuyla ilgili detaylar…

Bağ-Kur ve SSK primlerinin eşitlenmesi ve prim ödeme şartlarının gözden geçirilmesini içeren yeni düzenleme, emeklilik hakkı kazanmak isteyenlere daha erken emeklilik imkanı sunacak. Bu düzenlemeyle, Bağ-Kur ve SSK primleri eşitlenecek. Bu da, Bağ-Kur'luların daha az prim ödeyerek emekli olmalarını sağlayacak.

KISMİ EMEKLİLİK NEDİR?

8/9/1999 tarihinde bu koşulları yerine getirmeyen sigortalıların 23/5/2002 tarihindeki sigortalılık sürelerine göre, aşağıdaki tabloda belirtilen en az sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı koşulunu yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığına hak kazanabilecekleri öngörülmüştür.

Kısmi emeklilik, belli bir yaşa geldiği halde primini tamamlayamayan sigortalılara yaştan emeklilik hakkı tanınıyor. Yaş haddi işe başlama tarihi, çalışılan statüye göre değişiyor. Buna göre, 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar 15 yıl, 3600 günü dolduğunda 50-60 arası değişen yaşı doldurduğunda emekli olabilir.

Bu tarihten sonra çalışmaya başlayanların 4500 günü tamamlaması gerekiyor. İlk defa çalışmaya Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında başlayan SSK'lılar 25 yıl sigortalılık 4500 prim günü doldurduğunda kadın 58 erkek de 60 yaşında emekli aylığı alabilir.

Mayıs 2008'den sonra sigortalı olanların primini 1 Ocak 2036'ya kadar 5400 güne tamamlaması koşuluyla 63 yaşında emekli aylığına hak kazanabiliyor.

İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre 8 Eylül 1981'den önce işe başlayan kadınlarla 8 Eylül 1976'dan önce işe başlayan erkekler 15 yıl sigorta süresi, 3600 günü tamamlayarak emekli olabilir. Sosyal Sigortalar Kanunu'na göre 23 Mayıs 2002'de 15 yılkı sigortalılık süresini dolduran kadınlar 50, erkekler de 55 yaşını doldurduysa 3600 gün malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları primi ödemiş olanlar istediklerinde emekli olabilir. 

Normal şartlarda emekli olup elde edilecek aylıktan yüzde 25-30 daha düşük oluyor. En düşük emekli aylıkları 7500 lira yükseldiği için bağlanan aylık düşük de olsa bu tutarda bir gelir söz konusu olacak. Çalışmaya başladığı tarihten önce malul olanlar, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlananlar, çalışma gücü kaybı olanlar, maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışanlar, erken yaşlandığı tespit edilenler, özel olarak korunmakta ve bu sigortalıların daha kolay şartlarda emekli olabilmelerine imkân tanınıyor.

ERKEN EMEKLİLİK NE ZAMAN?

Bağ-Kur ve SSK primlerinin eşitlenmesi ve prim ödeme şartlarının gözden geçirilmesi, küçük esnaf ve Bağ-Kur'lu vatandaşlar için önemli bir müjde niteliği taşıyor. Bu düzenleme sayesinde, küçük esnaf ve Bağ-Kur'lu vatandaşlar, 5 yıl daha erken emekli olabilecekler.

BAĞKUR PRİMLERİ NE ZAMAN İNECEK?

Meclis'e gelecek yeni torba yasa ile Bağ-Kur'luların prim şartı 9 bin günden 7200 güne inecek. Böylece 1800 gün kazanan Bağ-Kur'lular 5 yıl daha az prim ödeyebilecek. Bu düzenleme kapsamına göre EYT'lileri de ilgilendirecek.

Yapılacak düzenlemeyle esnafların emekliliği için gerekli prim gün sayısı SSK'lı çalışanlarla eşitlenecek.

Esnaflar bu sayede 9 bin gün yerine 7 bin 200 günle emekli olabilecek. SGK'lı çalışanlar Bağ-Kur'lu çalışan arasında 1800 gün yani 5 yıllık süre farkı kaldırılarak emeklilik için gerekli prim süresi eşitlenecek. Prim düzenlemesiyle erken emeklilik imkanının yanı sıra yüzde 20 daha yüksek emekli aylığı almak mümkün hale gelecek. 2008'de gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformuyla işçi ve memurların emekliliği için gerekli ödeme gün sayısı 7 bin 200 (20 yıl) olarak belirlendi. Ancak Bağ-Kur'lular için bu süre 9 bin gün (25 yıl) süreyleydi.

BAĞKUR PRİMİ ÖDENEY NE ZAMAN, KAÇ YAŞINDA, KAÇ GÜN PRİMLE EMEKLİ OLACAK?

BAĞ-KUR'da mevcut durumda emeklilik prim gün sayıları şu şekilde:

Normal emeklilik: Kadın 20 tam yıl (7200 gün), erkek 25 tam yıl (9000 gün) prim. Kısmi emeklilik: Kadın 50, erkek 55 yaş ve 15 tam yıl (5400 gün) prim.

EMEKLİLİK HESAPLAMA NASIL YAPILIR?

Hizmet akdi ile çalışanların yaşlılık aylığının bağlanmasında hangi kanun hükümlerinin geçerli olacağı ilk defa sigortalı olunan tarihe göre değişiklik göstermektedir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun yürürlük tarihinden önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalı olanlar için bu kanunlardaki şartlar geçerli olacak, dolayısıyla bu kişilerin kazanılmış hakları korunacaktır.Buna göre;

8/9/1999 ve öncesi sigortalı olarak ilk defa işe başlayanların yaşlılık aylığına hak kazanabilmeleri için sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı koşullarının bir arada yerine getirilmesi gerekmektedir.

8/9/1999 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazananlar ile bu tarih itibariyle kadın sigortalılardan 18, erkek sigortalılardan 23 yıllık sigortalılık sürelerini dolduranlardan;

- Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş olması ve en az 5000 gün veya,

- Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş olması, 15 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 3600 gün yahut,

- Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmamış olmakla beraber, kadın ise 20, erkek ise 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 5000 gün, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olma şartlarını yerine getirenler, yaşlılık aylığına hak kazanacaklardır.

8/9/1999 tarihinde bu koşulları yerine getirmeyen sigortalıların 23/5/2002 tarihindeki sigortalılık sürelerine göre, aşağıdaki tabloda belirtilen en az sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı koşulunu yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığına hak kazanabilecekleri öngörülmüştür.

EYT'Lİ OLAMAYANLAR NE YAPACAK?

8/9/1999-30/4/2008 tarihleri arasında ilk defa hizmet akdi ile çalışmaya başlayarak sigortalı sayılanlar;

- Kadın için 58, erkek için 60 yaşını doldurmak ve 7000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak,

- Kadın için 58, erkek için 60 yaşını doldurmak ve 25 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 4500 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartlarından birinin yerine getirilmesi koşuluyla yaşlılık aylığından yararlanabiliyorlar.

İŞE BAŞLAMA TARİHİNE GÖRE EMEKLİLİK ŞARTLARI ŞÖYLE OLUYOR:

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olarak işe girenlerin emekli olabilmeleri için sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarını birlikte sağlamaları gerekiyor. Bu sigortalılar EYT kanunu kapsamına giriyor.

23 Mart 2002 tarihinde 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 prim gün sayısı ve kadınlarda 50 erkeklerde ise 55 yaş şartlarını yerine getirenler emekli olabiliyor.

Bu tarihte bu şartları sağlayamayanlar için ise sağlayacakları tarihe göre kademeli geçiş süreci var. Bu durumda kısmi emeklilik şartları oluşuyor.