Bankaların yeni tuzağı kredili mevduat hesabı

Bankalar kârlarını arttırmak için farklı uygulamaları bir biri ardına hizmete geçiriyor. Bu yollardan biri de uzun zamandır uygulamada olan kredili mevduat hesapları. Bankaların, kredili mevduat hesaplarından çekilen borçlar için vatandaşlardan aldıkları faiz, yıllık bazda yüzde 36-63 gibi oldukça yüksek bir düzeye ulaşıyor. Vergi ve fonla birlikte toplam maliyet bazı bankalarda yüzde 70'i aşıyor. Aynı bankalar vatandaşın mevduatlarına ise yıllık bazda ortalama yüzde 7.5 oranında faiz geliri ödüyor.

Mevduat bankaları, Türk Lirası cinsinden vadesiz mevduat hesabı açanlara 'destek hesap', 'kurtaran hesap', 'hızır', 'artı para', 'ek hesap', 'avans hesap' ve benzeri isimler adı altında kredili mevduat hesabı açıyor. Söz konusu hesapları mercek altına alan Akara Ticaret Odası (ATO), açılan kredili mevduat hesaplarına aylık olarak yüzde 3 ile yüzde 5,25 oranları arasında faiz uygulandığına işaret ederek, bu ölçüdeki aylık faizin yıllık bazda yüzde 36-63 seviyesine tırmandığına dikkat çekiyor. Bu faize ayrıca yüzde 10 oranında KKDF ve yüzde 5 oranında BSMV eklendiğini de vurguluyor.

Bankaların topladıkları mevduata yıllık yüzde 7-9 oranları arasında faiz ödediği bir dönemde tüketicilerin nakit para çekerek, harcamalarını ödeyerek ya da otomatik ödemelerini yaptırarak kredili mevduat hesaplarına başvurduklarında yıllık yüzde 41,4 -72,45 düzeyinde bir maliyetle karşı karşıya kaldıklarını dile getiriyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre henüz kredi kartı seviyesine ulaşmasa da tüketiciler giderek artan miktarlarda kredili mevduat hesaplarına başvuruyor. Tüketicilerin bankalara olan kredili mevduat hesaplarındaki borçlarının bakiyesi 2007 yılı sonu itibariyle toplam 1 milyar 897 milyon lira, 2009 yılı sonunda 2 milyar 674 milyon lira, 2009 yılı sonunda 2 milyar 650 milyon lira idi. Haziran 2010 sonu itibariyle tüketicilerin bankalara olan kredili mevduat borcunun bakiyesi ise 2 milyar 728 milyon lira düzeyinde bulunuyor.

BDDK verilerine göre bankalar kredili mevduatlardan 2008 yılında 2 milyar 146 milyon lira, 2009 yılında 2 milyar 603 milyon lira, bu yılın ilk altı aylık döneminde ise 1 milyar 168 milyon lira faiz geliri elde etti. Kredili mevduat hesabı faiz gelirinin bankaların toplam faiz geliri içerisindeki payı 2008 yılında yüzde 4,1, 2009 yılında yüzde 5, bu yılın ilk yarısında ise yüzde 5,1 oranında bir tutar oluşturdu. Haziran 2010 sonu itibariyle bakiyesi 2,7 milyar lira olan kredili mevduat hesaplarından 1, 2 milyar lira faiz geliri sağlayan bankalar, örneğin aynı dönem itibariyle bakiyesi 108,5 milyar lira olan tüketici kredilerinden 7,2 milyar lira, bakiyesi 40,8 milyar lira olan kredi kartı alacaklarının vadesinde ödenmeyen kısmından ise 2,7 milyar lira faiz geliri elde etti.

Merkez Bankası (MB) aldığı karar ile Türk Lirası cinsinden kredi kartı işlemlerinde aylık azami akdi faiz oranlarını ve aylık azami gecikme faiz oranlarını düşürmüştü. Bu yolla karlarının azalacağını düşünen bankalar kredili mevduata sığındı. Merkez Bankası, vatandaşı bireysel kredi faizlerinin, kredi kartı faizlerinden daha düşük olduğu konusunda uyarmış ve TL cinsinden kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranının 1 Ekim itibariyle yüzde 2.44'e, aylık azami gecikme faizinin ise yüzde 2.94'e düşürüldüğünü belirtmişti. Söz konusu oranların azami oranlar olduğuna dikkat çeken MB, bankalarca kredi kartı işlemlerinde 1 Ekim'den itibaren bu oranların üzerinde bir faiz oranı uygulanmasının mümkün olmadığını vurguladı. Merkez, bankaların bu oranları geçmemek üzere faiz oranlarını serbestçe belirleyebileceğini kayderek, 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren gelecek üç aylık dönem için geçerli olacak azami faiz oranlarının bu tarihten önce yine Banka tarafından kamuoyuna duyurulacağının altını çizdi.

Yılın ilk yarısında bankaların toplam faiz gelirleri 38 milyar lira iken, faiz giderleri ise 18 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu rakamlar da bankaların vatandaşa kaşıkla öderken, kendilerinin ise kepçeyle aldıklarını gösteriyor. Bu şekilde hareket eden bankaların net faiz gelirleri 20 milyar liraya kadar çıktı. ilk 6 aylık veriler incelendiğinde bankaların 564 milyar lira mevduat toplanırken, 454 milyar lira kredi verildiği görüldü. Bankalar topladıkları mevduata 15 milyar TL faiz ödemiş. Kredilerden 23 milyar TL faiz almış, devlet bonolarından 13 milyar TL faiz geliri elde etmiş. Bu rakamlar bankaların mevduata düşük faiz verdiklerini, kredilerden ise yüksek faiz aldıklarını gösteriyor. Bankalardaki mevduat 1 yılda 56 milyar TL, 6 ayda 15 milyar TL artmış. Bu rakamlar ise vatandaşın hâlâ bankalara güvenerek tasarruflarını buralarda değerlendirdiğinin en büyük göstergesi.