Çin'deki Hereke bizim Hereke'ye rakip

Çin'de, “Hereke” adıyla halı üretebilmek için bir yerleşim birimine bu ismin verildiği, üretilen düşük kalitedeki halıların ucuz fiyattan satıldığı bildirildi.

Hereke Halıcılar Derneği Başkanı Erhan Ör, yaptığı açıklamada, 1843'te dönemin padişahı Sultan Abdülmecit tarafından kurulan Hereke Fabrika-i Humayun'unda üretilmeye başlanan Hereke halısının dokunuş özelliği itibariyle kalitenin ve görkemin simgesi haline geldiğini savundu.

Hereke halılarının geleneksel Anadolu halıcılığının sentezi olduğunu, geçmişte Dolmabahçe, Yıldız, Beylerbeyi ve daha birçok sarayın halıları ve döşemelik kumaşlarının Hereke'de dokunduğunu dile getiren Ör, Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanan savaşların da etkisiyle Hereke halısına talebin azaldığını, üretimin gerilediğini anlattı. Özellikle Celal Bayar'ın 1950 yılındaki Hereke ziyareti ve Hereke halısına verdiği önemin, halıcılığın tekrar ivme kazanmasını sağladığını dile getiren Ör, 1980'li yıllarda üretimin en üst seviyeye ulaştığını belirterek, “Bu yıllarda Hereke'de irili ufaklı yaklaşık 500 müessesenin halı imalatıyla uğraştığını, 30-35 bin kadar dokuyucunun üretim yaptığını biliyoruz. Günümüzde ise 500 müesseseden bizimle birlikte bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar imalatçı, 5-6 bin kadar da dokuyucu kaldı” dedi.

Hereke halısının özelliğinin yalnızca yörenin isminden gelmediğini, düğüm atışından, tezgahın hazırlanışına, kırkımından, kenarlarına her aşamasının özenerek yapıldığını vurgulayan Ör, Bursa yöresinden elde edilen saf ipekten veya pamuk çözgülük üzerine yünden dokunan Hereke halılarında başta lale, goncagül, yaprak, karanfil, sümbül, badem, çiçek buketleri olmak üzere ikiyüzden fazla çiçek motifi kullanıldığını, bu motiflerin bir araya getirilerek eşsiz desenler oluşturulduğunu belirtti. Bu geleneğin Osmanlı döneminden günümüze taşındığını dile getiren Ör, şunları söyledi:

“Hereke halısına 150 yıl önce verilen önem, bugün katlanarak ilerliyor. Diğer halılarda 5-7 renk kullanılırken, Hereke halısında 30'u aşkın rengi bir arada kullanabiliyoruz. Diğer halılarının santimetrekaresinde ortalama 4 ile 16 düğüm atılırken, Hereke halısına en az 36 düğüm, ipek Hereke halılarında ise en az 100 düğüm atılıyor. İpek halılarda bir santimetrekarede bin 225 düğüme kadar çıkabiliyoruz. Bu bir dünya rekorudur, bu düğüm sayısını başka halıda görmek mümkün değildir.”

“Bir çiçek cümbüşüne dönüşmüş Hereke halılarına her dokunuşta çiçek yumuşaklığı, üzerinde her gezinişte gülistan ferahlığı hissedilir” diyen Ör, dünya halı eksperlerinin kalitesini hayranlıkla dile getirdikleri Hereke halılarına, dokunuş tekniği ve malzeme kalitesiyle diğer pek çok halı üreticisi yabancı ülkelerce imrenildiğini savundu. Yedi Dağın Çiçeği, Badegül, Kırçiçeği, Binbir Çiçek, Lalezar, Kristal, Karpuzlu, Zümrüt-ü Anka, Çeşm-i Bülbül'ün Hereke halısının en meşhur desenleri olduğunu ifade eden Ör, “Birer sanat eseri olan Hereke halıları dünya çapında haklı bir üne sahiptir. Her türlü figürün işlenebildiği halılar, en kıymetli hediyeler arasında yerini aldı” dedi.

Hereke halısının dünyanın hemen her yerinde müşterisi olduğunu söyleyen Ör, “Hereke halısının piyasasını dünyadaki rekabet olumsuz etkiliyor. Dünya pazarında ilgi gören halılarımız son dönemde Çin, Afganistan ve İran gibi ülkelerde taklit edilmeye başlandı. Bunun da ötesinde pek çok halı 'Hereke' adı kullanılarak satılıyor. Bugün Çin'de dokunan ipek halıların çoğunun 'Hereke' markası kullanılarak satıldığını biliyoruz” diye konuştu.

Çin'de bir yerleşim birimine “Hereke” adının verildiğini de dile getiren Ör, şöyle devam etti:

“Aldığımız duyumlara göre, Çin halılarında 'Hereke' adının kullanımını yasal hale getirmek için Çin'deki bir yerleşim birimine 'Hereke' adı verilmiş. Kullanıcılar Hereke halılarının Çin'de de üretildiğini düşünüyor. Oysa Çin'de üretilenler 'Hereke' adıyla satılan 'Çin halısı'dır. Bu halılar 'ipek' denmesine rağmen yüzde 100 ipek değil. Tamamen ticari amaçla yapılan bu halılar el dokuması da değil. Tüketicinin bu farkı anlayamamasından dolayı 'Hereke' adıyla satılan bu halılara itibar ediliyor.”

Hereke'de üretilen halıların tamamına Osmanlıca 'Hereke' yazdığını bildiren Ör, “Bu da Hereke halısının orijinal olduğunun bir bakıma sembolü oluyor. Ancak yurt dışında üretilen halılara da bu imzayı koyduklarını görüyoruz. Hatta pek çok kere firma ismimizi de taklit ettiklerine şahit olduk.”

Düşük kaliteli halıların “Hereke halısı' diye satılmasının üreticileri zor durumda bıraktığını, halının üzerinde Osmanlıca 'Hereke' yazan imza dahi olsa halının sertifikasını sorgulamak gerektiğini vurgulayan Ör, şunları kaydetti:

“Hereke markasını korumak ve sahtelerinden ayrılmasını sağlamak için Hereke halılarının birer sanat eseri olduğu felsefesinden yola çıkarak, her halımızı kaydeden ve belgeleyen bir sertifikasyon sistemi uyguluyoruz. Her bir Hereke halısının ekspertizini yapıyor, fotoğrafını çekiyor ve fotoğrafı üzerinde bir kimlik belgesi niteliğinde sertifikalarını basıyoruz. Bu sertifikalar, kullanıcıya satın almak istedikleri halının orijinal Hereke halısı olup olmadığını ispatlayan ve kullanıcının gönül rahatlığıyla alışveriş yapmasını sağlayan önemli bir etkendir.

Bu sertifikalardaki bilgi ve halının dijital resmi, “www.hereke.com” adresindeki sitemizden kontrol edilebiliyor. Bu uygulamada, sertifikaların bazı fırsatçılarca kopyalanması halinde bile, kayıtların doğrulaması kopyalanamayacağı için ikinci bir garanti sağlıyor. Diğer bir deyişle önünüze 'Hereke'dir diye gelen bir halının sertifikasını sorduğunuzda size verilen sertifika numarasını web sitemizdeki doğrulama bölümüne girdiğinizde elinizdeki halının bire bir aynısı karşınıza çıkıyorsa bu, halınızın Hereke Halıcılar Derneği eksperlerince tetkik edilmiş, orijinalliği ve kalitesi onaylanmış olduğu anlamına gelmektedir.”