CMUK'a yeni düzenleme

Ankara- Adalet Bakanlığı'nca oluşturulan komisyon, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu (CMUK) Ön Tasarısı'na ilişkin çalışmalarını tamamladı. Başkanlığını Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer'in yaptığı komisyon, CMUK Ön Tasarısı'na son şeklini verdi. Ön tasarının bayramdan sonra Adalet Bakanı Selçuk Öztek'e sunulacağı öğrenildi. Savcıların çok iyi bir hazırlık soruşturması yapmalarını sağlamak için mahkemelere, iddianameyi red veya iade etme hakkı getiriliyor. Mahkeme, iadesini karar verdiği iddianamedeki eksikliklerin tamamlanmasını isteyebilecek. Savcı bu eksiklikleri tamamladıktan sonra yeniden dava açabilecek. İddianamenin reddi ise eldeki kanıtlarla dava açılmasının mümkün olmadığı anlamına gelecek. Bu durumda savcı ya yeni deliller bulacak ya da dava açmaktan vazgeçecek. Savcı, iddianamenin reddi veya iadesine ilişkin kararlara bir üst mahkemede itiraz edebilecek. Tasarıda, Türkiye'de yıllardır getirisi ve götürüsü tartışılan, ancak bir türlü yasalaşmayan istinaf mahkemelerinin yerini sınırlı da olsa alacak bir mekanizma öngörülüyor. Sadece sulh ceza mahkemelerince verilen kararların temyiz incelemesine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nca illerde belirlenecek ağır ceza mahkemeleri bakacak. Böylece, Yargıtay'ın iş yükünün azaltılarak gerçek içtihat mahkemesi niteliğine kavuşması amaçlanıyor.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararları doğrultusunda gözaltı süresinin üst sınırı DGM'ler dahil 4 gün olarak belirlendi. DGM'lerde şimdi gözaltı süresi 7 güne kadar çıkabiliyor.

Sanık birden fazla ilde ayrı suçlardan yargılanıyor ise tutuklu bulunduğu ilden diğer illerdeki yargılamaları için talimatla ifadesi istenmeyecek. Bunun yerine, tutuklu bulunduğu ildeki mahkeme yetkili kılınarak dava dosyası buraya gönderilecek ve sanığın ifadesi ondan sonra alınacak. Daha sonra dosya davayı açan mahkemeye gönderilecek. Sulh ceza hakimleri, sanığın tutuklanması ve mallarına elkonulmasında yetkili olacak. Şimdiki CMUK'da adi ve acil itiraz olarak belirlenen 2 itiraz hakkı teke indiriliyor. Bu da bütün kararlara karşı 7 gün olarak belirlendi. Ceza davalarında bireysel dava açma düzenlemesi kamu düzenini bozan suçlarda kaldırılıyor. Bu davaları da cumhuriyet savcısı açacak. Bu durum takibi şikayete bağlı suçlar için eskiden olduğu gibi geçerli olmayacak. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararları doğrultusunda tercüman parasını devlet ödeyecek. Sanık eğer suçunu itiraf ederek yargılamanın kısa sürede sonuçlanmasını sağlamışsa yargılama giderlerinden muaf tutulacak. Kefaletle serbest bırakma ile tutukluluk arasında yeni bir mekanizma getiriliyor. Buna göre, sanığın tutuklanması veya kefaletle serbest bırakılması yerine sanığa 16 seçenekten birinin veya birkaçının uygulanmasına karar verilebilecek. Hakim, sanığın belli bir ilde zorunlu ikamete, ilin başka bir yerine gidememe, pasaportuna elkoyma gibi önlemler alabilecek. Savcıya, 2 yıla kadar hapis cezasını öngören suçlarda dava açmayı 2 yıl erteleme yetkisi veriliyor. Sanık 2 yıl içinde herhangi bir suç işlemezse dava açılmayacak.