Enerji vurgunu belgelendi

Ankara- Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu müfettişlerinin enerji dağıtım ihalelerine ilişkin yaptıkları incelemede, ihalelerde yapılan vurgun tek tek ortaya çıktı. Müfettişler hazırladıkları raporda, dağıtım sözleşmelerinin devletin aleyhine hükümlerle dolu olduğu vurgulandı. TBMM KİT Komisyonu adına, tüm kamu kurumlarını denetleyen Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu müfettişleri, Enerji Bakanlığı'nın 1997-1998 yılı hesaplarına ilişkin yaptıkları incelemede, son dönemde gündemden hiç düşmeyen dağıtım ihalelerinde, inanılmaz bir vurgunun yaşandığı belirlendi. Rapora göre enerji dağıtım ihalelerini alan firmalar, kendi belirleyecekleri şirketlere iş verecek ve bu yolla yapacakları yatırımın bedellerini de fatu ra üzerinden devletten tahsil edecekler. Firmaların, yatırım bedellerini yüksek göstererek devleti hortumlamalararının önünün açık olduğu da ortaya çıktı.

YDK müfettişlerinin, dağıtım ihalelerine ilişkin usulsüzlükleri içeren inceleme raporunu, ilk olarak Başbakan Bülent Ecevit'e gönderdikleri, ancak Başbakan'ın konuya ilgisiz kaldığı öğrenildi. YDK müfettişlerinin bunun üzerine sözkonusu raporu, KİT Komisyonu üyesi FP'li Veysel Candan'a "ivedi" kaydıyla gönderdikleri bildirildi.

14 sayfadan oluşan YDK raporunda, dağıtım ihalelerine ilişkin sözleşmenin, sonradan tamamen firmaların lehine hükümlerle değiştirildiği belirtiliyor. Raporda, hükümet üyelerinin her fırsatta savunduğu, kayıp-kaçak oranlarının azaltılacağı, yeni enerji yatırımlarının yapılacağı, TEDAŞ personelinin korunacağı ve teminatlara ilişkin hükümlerinin tamamının "net" olmadığı kaydedildi. Raporda, sözleşmede, "Şirketin yeniden değerlendirilmiş ödenmiş sermayesi için piyasa şartlarına göre teklif edeceği makul bir kâr payı" olarak tanımlanan sadece makul temettü hükmünden, devletin 1997 yılı fiyatlarıyla 32 trilyon 154 milyar liralık zararının olduğu vurgulandı. Raporda, "İhale aşamasında şartname ile öngörülen temettü uyguması daha şimdiden imtiyaz sözleşmesi ile şirketler lehine değiştirilmiştir" denildi.

Raporda, iddia edildiği gibi dağıtım ihalelerini kazanan firmaların, enerjiden elde ettiği gelirleri, enerji sektörü için kullanmayacağı belirtildi. Raporda, "Görevli şirketlerin işletme giderleri, işletme hakkı devir bedeli temettü ve TEDAŞ adına yaptıkları yatırım bedellerini tarife yoluyla peşin olarak alacakları gözönünde tutulursa, sözkonusu gelirlerin enerji sektörü dışına çıkarılacağı görülecektir" denildi.

YDK raporunda, şirketlerin TEDAŞ adına yapacakları enerji yatırımların, finansmanın sağlanması ve denetlenmesi gibi birçok konunun sözleşmelerde açık olmadığı kaydedildi. Raporda, "Yatırımların görevli şirketlerin kurucusu veya ortağı olduğu şirketler aracılığı ile yaptırılmaması konusunda engelleyici bir hüküm yoktur. Bunun sonucunda da yatırımlar yüksek maliyetlerle gerçekleştirilecek ve haksız kazançların sağlanması gündeme gelecektir" denildi.

Raporda, imtiyaz sözleşmelirin Maliye Bakanlığı uzmanları tarafından denetlenmesi istenerek, bu inceleme sonucunda sözleşmelerin iptal edilmesi gerektiği belirtildi. İmtiyaz sözleşmelerinde, şirketlerin denetimlerine ilişkin hükümlerin de çok net olmadığı belirtilen raporda, TEDAŞ'ın görevli şirket işlemleri üzerindeki denetim yetkisinin detaylı açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi gerektiği belirtildi. Müfettişler, sözleşmelerin yenilenmesinden sonra, dağıtım şirketlerini denetleyecek bir "Elektrik Enerjisi Üst Kurulu'nun" kurulması gerektiği de dile getirildi. ------- ARA BASLIK ------------------