'Hedef Mısır değil, İhvan'

Yusuf Kaplan, Fatma Barbarosoğlu, Özlem Albayrak, Kemal Öztürk ve Hatice Karahan'ın yazılarının dikkati çeken bölümleri:

Yusuf Kaplan: Hedef Mısır değil, İhvan!

Mısır diktatörü Sisi, sinsi sinsi Firavunluğunu sağlamlaştırıyor... 

Katılım oranının % 38 olduğu bir “seçim”de, diktatör Sisi, %92 gibi absürd bir oranla yeniden Mısır Devlet Başkanı seçildi! Karikatür bu!

Bunun adına demokrasi diyorlar! Kuklaları ayakta tutmanın en iyi yolu, “demokrasi oyunu”!

Demokrasinin çöküşüdür bu aynı zamanda. Arap dünyasının lideri bir ülkenin yaşadığı komediye bakar mısınız! 

Mısır halkıyla dalga geçiyor emperyalistler! Ama kendi zorba hegemonyalarının sonunu hızlandırmış oluyorlar, özelde Mısır halkını, genelde İslâm dünyasını aptal yerine koyarak... 

Ortaya çıkan manzara, gerek Mısır’ın, gerekse “İslâm dünyası”nın geleceği açısından ne anlam ifade ediyor peki?

Öncelikle, ezberlerimizi çöpe atalım. Bu durum, özelde İhvan’ın, genelde Mısır’ın ve Arap dünyasının geleceği açısından zorlu da olsa, hayra alâmettir. Nasıl mı? Şöyle izah etmeye çalışayım. Önce şu: Batılıların hedefi, Mısır değil, İhvan’dır. Şunu iyi biliyor Batılılar: İhvan, Mısır demektir. Dahası, İhvan, Mısır’dan daha fazla bir “şey”dir; Mısır’dan daha etkili, kalıcı ve köklü bir “gücün” adı ve adresidir.

Fatma Barbarosoğlu: “Bu yazdıklarınız tamamen gerçek mi?”

Bir üniversite söyleşisinin ardından ilk karşılaştığım soruları not etmek, vakit bulursam onlar üzerine yazmak gibi bir ev ödevi verdim kendime. Aşağıda okuyacağınız yazı böyle bir ev ödevi. 

Genç kız “Bir şey soracağım ama sorumu saçma bulacağınızdan eminim” dedi çekingen bir sesle. “Buyurun” dedim. “Benim sorumu da restore edecek misiniz?”

Öğrencileri, soru sormaya teşvik etmek, ama soru gibi olmayan soruları ve meramını anlatamayan soruları düzeltmek için “Siz sorun ama benim sizin sorunuzu restore etmeme de müsaade edin diyorum.” 

“Hele siz sorunuzu sorun” dedim teşvik edici bir sesle. Sorusunu sormak yerine “Ama siz biraz önce cevabını merak etmediğiniz soruları sormayın. Sormak için sormayın dediniz” dedi. “Evet...” 

“Bu sorunun cevabını niye merak ediyorsun diye sormanızdan korkuyorum.” 

“Dinde şüphenin, ilimde korkunun yeri yoktur” dedim gülümseyerek. O da gülümsedi. Nefesini boşaltırcasına soruverdi: 

“Bu yazdıklarınız gerçek mi?”

“Ne okuyorsunuz?” diye sordum. Sosyoloji dedikten sonra “cevabınızı ne okuduğuma göre mi vereceksiniz?” dedi şaşırarak. “Evet” dedim. 

Özlem Albayrak: Yeni panoptikon: Sosyal medya-2

Yazıda, toplamda 50 milyon kişinin Facebook bilgilerinin Cambridge Analiytica isimli şirkete sızdırılmasından, bu bilgilerin seçmeni manipüle edecek siyasi kampanyada veri olarak kullanılmasından ve sonuç itibariyle Trump’ın başkan seçilmesinde dolaylı olarak rol oynamasından sözetmiştim. İşin mahremiyet boyutunu ise ilk olarak Jeremy Bentham’ın kullandığı, ama asıl olarak Foucault’nun yerli yerinde kullanımıyla sosyoloji literatürüne kazandırdığı “panoptikon” kavramı eşliğinde ortaya koymaya çalışmıştım. 

ABD’deki tartışmanın bitmek bilmemesi bir yana; içinde yaşadığımız ifşa üzerine kurulu dijital çağda, bireyin mahremiyeti de hep en çok tartışılan konuların başında geldi. Dolayısıyla mahremiyet konusu mühim, mühim olduğu kadar da mümbit bir alan. Çünkü mahremiyete tehdit olabilecek üç kaynağın (kendini ifşa etme, merak ve gözetleme) üçü de, içinde yaşadığımız dünyanın vazgeçilmezi. 

Zaten Bauman’a sorsanız, postmodern devrimin başlangıcı da, günah çıkarma kabinindeki mikrofonların ortaya çıkışına dayanır. Bauman da, aynı düşünen diğerleri de sonuna kadar haklı. Sahiden de bugünkü bireye, kendimize baktığımızda gördüğümüz şey; çok önemli fotoğraflarımızı yayınlamadığımız, çok kıymetli fikirlerimizi başkalarıyla paylaşmadığımız, hayatımızın her anını post etmediğimiz bir günümüzün olmadığı. 

Aslında zaten aksi durum da pek mümkün değil; Twitter, Instagram, Snapchat, en azından bir Facebook hesabı olmayan yok; varsa bile biz ona, ya geri kafalı bir geleneksel ya da yarı meczup bir münzevi diye bakıyoruz. Başka insanlarla bir araya gelindiğinde sohbetlerin ortak paydası çoğunlukla sosyal medyanın gündemi oluyor çünkü. 

Dolayısıyla dijital çağda hiçbir “sosyal medya hesabı” olmayanı öyle ya da böyle dışlıyoruz; o kişi münzevi değilse bile biz onu öyle olmaya zorluyoruz. Peki bunun neresi kötü? Şurası: Dijital ortamda, şeffaf olmayan özel bir mekana yer bulunmuyor. Zamyatin’in camdan ev yakıştırması durumu açıklamaya yardım edebilir. 

Dijital medya, duvarları camdan yapılma evler gibi. Dışarıdan mutlaka ama mutlaka görünmeli. Dolayısıyla “özel alan” sürekli ifşa edilmek durumunda. Modern dünyada mahremiyetin kaybı olumsuz şekilde tartışılıyordu, post-modern dünyada ise birey mahremiyetini kendi eliyle ve isteğiyle ifşa eder hale geldi. Orwell’ın 1984 adlı romanında, herkesin özel TV’si vardı ve hiç kimsenin televizyonu kapatmasına izin verilmiyordu. 

Hiç kimse TV aletinin yukarıdakiler tarafından ne zaman bir kayıt kamerası olarak kullanılacağını bilemiyordu. Günümüzde ise, bireyin tüm varlığına sirayet etmiş daha çok “görülme”, daha çok “izlenme” ve “hit alma” hevesi, o TV’lerin gönüllü olarak açık tutulmasını sağlıyor. Bu Orwell’ın o dahilere yakışır zekasıyla bile öngöremediği bir sonuç sanırım. İşin güvenlik ayağı da ayrı bir tehlike başlığı oluşturuyor. Günümüzde sosyal medyada yeralan verilerin güvenliği her zamankinden daha tartışmalı. 

Zira, ABD’deki 50 milyon Facebook kullanıcısı kişisel bilgilerinin bir yerlerde kayıtlı olduğunu hep biliyor ama güvenlik konusunda endişe duymuyordu, ta ki Cambridge Analiytica skandalı patlasın. Artık o 50 milyon kişi ve elbette güvenlik açığını bilebilen herkes kendini dijital ortamda o kadar da güvende hissetmiyor.

Kemal Öztürk: Çakıl taşı ahlâkı

Osmanlı döneminden kalma bir tekke, bahçesi ve haziresiyle birlikte bakımsızlıktan harabeye döner.Uğursuzun, berduşun mekânı haline gelir. Bu perişanlığa gören vakıf ehli, iman sahibi insanlar buraya talip olur. Gereken izni alırlar. Tekke harabesine musallat olmuş uğursuz kısmını oradan kovarlar. 

Bu tekkeyi kuran zatın vakıf senedini bulurlar. Senette vakfın yerinde hangi hizmetlerin, vakıf arazisinde nelerin yapılması gerektiği orada yazılıdır.Yüz yıllık senedin içinde yazılanları aynı şekilde yapmak için yola koyulurlar. 

Bulur, buluşturur, denkleştirir, yardım toplayıp araziye Osmanlı mimarisinde bir cami, sonra aslına uygun olarak tekkeyi inşa ederler.Kaybolmuş mezarları ortaya çıkarır, tekke şeyhinin yattığı yeri ihya eder, hazireyi hak ettiği hale getirirler. Yine sağa, sola gider, destek bulur, yardım alır, tekke bahçesini cennet bahçesine benzetecek şekilde güzelleştirirler. 

Havuzlar, kuş sarayları, seyir yerleri, şifalı bitkiler bölümü yaparlar bahçeye.Gönüllüler gönlünü, hayır severler hayrını, hoca efendiler dualarını, devlet erkanı himmetini gösterir, o harabe olan vakıf yeri uyanır, mamur olur, şenlenir, bereketlenir. Ve sonra orada hattatlar, müzehhibler, sâzendeler, hânendeler, udîler yetiştirilir, eserler verilir. Ramazanda iftarlar açılır, Enderun teravihler kılınır, lokumlar, şerbetler, yemekler dağıtılır.

Hatice Karahan: Güçlü büyümenin resmi

Dün 2017 son çeyrek GSYH (Gayrisafi Yurtiçi Hasıla) verileri açıklandı ve böylece geçtiğimiz yıla dair konuşageldiğimiz güçlü büyüme tablosu tasdiklendi. Ekonomimiz 4. çeyrekte önceki yılın aynı dönemine göre %7,3 büyüyerek, 2017 genelinde %7,4 oranında bir reel GSYH artışı kaydetmiş oldu. Bu, kendi içimizde 2013 sonrası en yüksek ve G20 ülkeleri arasında söz konusu dönemde 1 numaralı büyüme performansı anlamına geliyor. 

Şimdi bu vesileyle ilgili detaylara hakim olmuşken, imza attığımız büyüme hikayesinin resmini görmeye çalışalım. Bu amaç doğrultusunda öncelikle harcamalarımızı analiz edelim dersek, son çeyrekte iç talebin dominant olduğu bir sahneyle karşı karşıyayız.

Nitekim altın lokomotifli ithalat artışı bu dönemde büyümeye 1,9 puan katkı vermiş olan ihracatın önüne geçince, verilerden bilhassa özel tüketim ve yatırımlardan enerji almış bir iç talep hikayesi okuyoruz. Ve bu iki harcama kalemi, 2017 genelindeki %7,4’lük büyümenin de, sırasıyla 3,7 ve 2,2 puan destekleyicisi... 

Yıl geneline vuran istatistiklerde ihracat da 2,6 yüzde puan katkı verirken, ithalat bu dış gelişimi 2,4 puan aşağı çekmiş görünüyor. Bunun sonucunda ise, dış talepten net olarak cüzi bir pozitif destek görmüş oluyoruz. Kamu tüketiminin sınırlı bir artı etki yaptığı 2017 büyümesinde yatırımların ikinci yarıda inşaatın yanı sıra makine ve teçhizat alanında da boy göstermesi, resmin pembe yanlarından... 

Öte yandan üretim cephesinden bir değerlendirme yaptığımızda, gerek son çeyrekte gerekse yıl bütününde genele yayılmış bir büyümeden bahsetmek mümkün. Ulaştırma, ticaret, konaklama, lokanta başta olmak üzere hizmetler sektöründen oldukça güçlü gelen destek, finans kaleminde ise son çeyrekte toparlanmaya çalışan bir veri sunuyor. Sanayinin anlamlı bir rol oynadığı 2017 büyüme profilimize, inşaatın da ılımlı bir el uzattığını eklemek gerek. Tarım sektörü ise son üç aylık dönemde hareketlenirken, geçen yılın resmine hafif bir ton katabilmiş bulunuyor.