İlk 500'de KOÇ gibi duruyorlar

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) hazırladığı 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması'na göre 2010 yılında satış vergileri hariç net üretimden satışlara göre TÜPRAŞ, 2005 yılından bu yana olduğu gibi yine ilk sırada yer aldı. Üretimden satışlara göre, 20 milyar 819 milyon 67 bin 10 lira ile Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu olan TÜPRAŞ'ı 9 milyar 740 milyon 496 bin 745 lira ile Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), 6 milyar 4 milyon 819 bin 331 lira ile de Ford Otomotiv izledi. İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) gerçekleştirdiği “Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması'na göre 2010 yılında en fazla kar eden sanayi kuruluşu 4 milyar 850 milyon 920 bin 203 lira ile Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) oldu. İSO 500 içerisinde ilk 10 kuruluş arasında tek kamu kuruluşu EÜAŞ oldu. EÜAŞ 2009 yılındaki yerini geçen yıl da korudu. 2009 yılında altıncı sırada bulunan Ford Otomotiv 2010 yılında üçüncü sıraya yükseldi. Dördüncü sıradaki kuruluş bir önceki yıl üçüncü olan OYAK Renault olurken, bu şirketi TOFAŞ takip etti.

2010 yılında önceki yıla göre bir sıra gerileyen Arçelik altıncı sırada bulunurken, yedinci sırada Aygaz, sekizinci sırada ERDEMİR, dokuzuncu sırada İÇDAŞ Çelik, onuncu sırada ise İSDEMİR yer aldı. Sonuçlara göre, 2010 yılında ilk 15 sanayi kuruluşu içinde bir kamu, 14 özel kuruluş yer aldı. En fazla ihracat yapan 10 kuruluşun Türkiye ihracatı içindeki payı 2009 yılında yüzde 13,3 iken 2010 yılında bu oran yüzde 16,6'ya yükseldi. 2010 yılında Türkiye ihracatında dolar olarak yüzde 11,5'lik artış yaşanmasına karşılık İSO 500 ihracatındaki artış yüzde 16,3 oldu. 2010 yılında İSO 500 ihracatı içinde en büyük paya sahip olan sektör yüzde 26 ile Taşıt Araçları Sanayi oldu.

İlk 500'de ilk 50 sanayi kuruluşunun üretimden satışlar içerisindeki payı 2009'da yüzde 48,5 iken 2010 yılında yüzde 49,8'e yükseldi. Üretici fiyatlarıyla brüt katma değerde ilk 50 kuruluşun 2010'daki payı yüzde 53,8 oldu. 2010 yılında ilk 50 kuruluşun dönem kar ve zarar toplamı içindeki payı yüzde 55,3 olarak gerçekleşirken dönem kar ve zarar toplamı 2009 yılına göre 14,2 puan artış gösterdi. Geçen yıl ilk 50 kuruluşun ihracat içindeki payı bir önceki yıla göre artarak yüzde 50,1'den yüzde 51,4'e yükseldi.

İstanbul Sanayi Odası tarafından hazırlanan Türkiye'nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu listesinde 2001 yılında 423. sırada yer alan Türkiye çelik boru sektörünün büyüyen gücü Tosçelik, 2010 yılı sıralamasında 28. sıraya yükseldi. ISO 500 2009 listesinde 45. sırada yer alan Tosçelik, istikrarlı büyümesini geçtiğimiz yıl da sürdürdü ve 17 basamak birden yükselerek önemli bir başarıya imza attı. Öte yandan, İSO 500 kapsamında 2010 yılında kamu kuruluşlarının sayısı 12'ye geriledi. Geçen yıl üretimden satışlarda kamu kuruluşlarının payı yüzde 7,7 olarak gerçekleşirken, 12 kamu kuruluşunun dönem karı 2009 yılına göre yüzde 150,7 oranında artış gösterdi. 2010 yılında İSO 500'ün toplam borçları yüzde 20,5 oranında artış gösterirken, toplam borçlar/aktif toplamı oranı yüzde 51,1'e yükseldi. Özel kuruluşlarda 2009 yılında yüzde 50,9 olan toplam borçlar/aktif oranı toplam borçlardaki artışın etkisiyle yüzde 54,4'e çıktı.

İSO 500 araştırmasına göre Arçelik 14 bin 48 çalışanla istihdamda birinci sırada yer aldı. Arçelik'i 13 bin 543 çalışan ile Türkiye Şeker Fabrikaları, 12 bin 603 çalışan ile Türkiye Taşkömürü Kurumu izledi. 2009 yılında İSO 500 arasında yer almayan Vestel Dijital Üretim Sanayi 89. sıradan, Besler Gıda 92 sıradan, Şenpiliç Gıda 99. sıradan Bunge Gıda 103. sıradan Namet Gıda ise 113. sıradan listeye girdi.

İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) gerçekleştirdiği 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması'na göre 2010 yılında yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 148'e geriledi. İSO 500 kapsamında son yıllarda artış gösteren yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı 2008'de 148'e, 2009 yılında ise 153'e yükselmişti. 2010 yılında ise yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı tekrar 148'e indi. Bu 148 yabancı sermaye paylı kuruluşun İSO 500 üretiminden satışları içindeki payı yüzde 33,4'ten yüzde 31,6'ya geriledi.

Araştırmaya göre, 2010 yılında 2009'da olduğu gibi en fazla kar eden kuruluş 4 milyar 850 milyon 920 bin 203 lira ile EÜAŞ oldu. En fazla kar eden kuruluşlar arasında Türkiye Petrolleri A.O. 1 milyar 297 milyon 369 bin 534 lira ile ikinci sırada yer alırken, vergi öncesi dönem karında açık ara ile ilk iki sırayı kamu kuruluşları aldı. Üçüncü sırada 929 milyon 422 bin 37 lira ile TÜPRAŞ bulunurken, dördüncü sırada Ford Otomotiv, beşinci sırada Philsa Philip Morris Sabancı, altıncı sırada Eti Maden İşletmeleri yer aldı.

2010 yılında 2009 yılında olduğu gibi en fazla ihracat yapan kuruluş 3 milyar 236 milyon 949 bin dolar ile OYAK Renault olurken, ikinci sırada 2 milyar 849 milyon 93 bin dolar ile TÜPRAŞ, üçüncü sırada ise 2 milyar 643 milyon 720 bin dolar ile Ford Otomotiv yer aldı. En fazla ihracat yapan 10 kuruluşun Türkiye ihracatı içindeki payı 2009 yılında yüzde 13,3 iken 2010 yılında bu oran yüzde 16,6'ya yükseldi.

En fazla kar eden ilk 10 kuruluş arasında 4 kamu kuruluşu bulunurken bu sayı 2009'a göre bir adet arttı. Son yıllarda olduğu gibi 2010 yılında da İSO 500 kapsamında en fazla ihracat yapan ilk on kuruluşun tümü özel sektör kuruluşları oldu.