Irak, iç çatışmayı durdurmak için niye Evren'i çağırmaz?

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) Başkanı Sedat Laçiner, Türkiye'de kurumsallaşmış, kalıcı hale getirilmiş (süreklileştirilmiş) bir darbe olduğunu söyleyerek, “Bunu çok daha gerilere de götürebiliriz, ancak kalıcı darbenin en belirgin başlangıç noktası 27 Mayıs'tır” dedi.

Laçiner, 27 Mayıs'ta “darbeciler”in kendi ülkelerinin anayasal yapısına ihanet ettiklerini, emri altında oldukları Cumhurbaşkanı'na, Başbakan'a ve Meclis'e karşı ayaklanarak sistemi tepelediklerini belirterek, “Yaptıkları düpedüz isyandır, asiliktir, kabadayılıktır, hatta ülkeye ihanettir. Böylesine hoyrat ve kaba güce dayalı bir hareketin tek derdinin seçimleri yapıp iktidarı tekrar sivillere bırakmak olduğunu düşünmek mümkün değildir” diye konuştur.

Laçiner, “Bizim darbelerimiz farklı mıdır?” başlıklı makalesinde, ülkenin başbakanını ve iki bakanını “anayasayı ihlal” suçundan darağacında sallandıranların ilk iş olarak anayasayı baştan ayağa değiştirdiklerine dikkat çekti. Laçiner, ülkenin tüm kurumsal yapısı ile oynandığını, Atatürk'ün şekil verdiği TBMM'nin dahi pek çok açıdan değiştirildiğini hatırlattı. Yasalarda ve anayasada yapılan değişikliklerle “darbeciler”in kendilerini korumaya aldıklarını dile getiren Laçiner, “Bu arada Ordu'nun sistem içindeki konumu da daha merkezi bir hale getirilmiştir. Maaşlarına akla zarar zamlar yapan askerler, OYAK gibi askerlikle zerre ilgisi olmayan, bankacılıktan, inşaata hemen hemen her alanda faaliyet gösteren şirketler dahi kurmuşlardır. Darbeden sonra siyasi partilerden sözler alınmış, istenmeyen kişilerin siyasete girmemesi için özel bir çaba sarf edilmiştir” şeklinde konuştu.

Laçiner, 27 Mayıs'tan sonra meclisin sindiğine dikkat çekerek o dönemi şöyle anlattı: “Bundan sonra artık darbe yapmaya gerek yoktur. Tek yapılması gereken Meclis'e ve hükümetlere talepleri sıralamaktır. Bu talepler yeterince yerine gelmediğinde ise 1971 Muhtırası'ndan olduğu gibi zor yeniden başını gösterecektir. Bu süreçte 12 Eylül bir diğer kanlı ve büyük darbelerden biridir. Ülkenin tüm siyaseti yerle bir edilmiş, binlerce kişi yurtdışına kaçmak zorunda kalmıştır. Türk entelektüel hayatı adeta ağır bir balyozla ezilmiştir. Kitaplar yakılmış, hapishaneler işkencehanelere dönmüştür. Darbe öncesinde iç savaş manzaralarını andıran Türkiye sokakları 12 Eylül sabahı dünyanın en sakin sokaklarına dönüvermiştir. Ortalıkta sadece tankların palet sesleri vardır.”

Dünya'nın 12 Eylül darbecilerinin iç savaş bitirme konusundaki dehasından yeterince yararlanamadıklarını dile getiren Laçiner, “Türkiye'de böylesine başarılı olan bu kişilerden acaba neden Yugoslavya dağılırken yararlanılmamıştır? Ya da Iraklılar Kenan Evren'i iç çatışmaları durdurmak için neden çağırmazlar? Öyle ya Türkiye gibi son derece karmaşık bir ülkede iç çatışmaları, kardeş kavgalarını bir gecede önleyebilenler dünyanın diğer bölgelerinde de aynı hizmeti veremezler mi? Hayır, veremezler. Çünkü aklı başında olan herkes bilir ki iç savaşlar öyle bir gecede bitmez. Ne kadar zor kullanırsanız kullanın, iç savaş noktasına gelmiş bir ülkede çatışmaları daha çok silah gücü ile çözemezsiniz, aksine silahlı müdahale yeni çatışma nedenleri oluşturur. Demek ki Türkiye'deki hikâye bildiğimiz iç savaşlardan biraz farklıdır. Bu işin sırrını da öğrenmeye az kaldı sanki” diye konuştu.

Laçiner, “12 Eylül de, tıpkı 27 Mayıs gibi kısa sürede seçimlere gitti ve kimilerine göre Ordu kışlasına döndü… Oysa resme biraz yakından bakanlar askerin kışlasına asla dönmediğini, hayatın tam da ortasına gelip oturduğunu görür. Bir kere ilk seçimde, tıpkı 27 Mayısçıların yaptırdığı seçimde olduğu gibi Meclis'te çok sayıda asker vardır. Pek çok ilin valisi ve emniyet müdürleri asker kökenlidir. Ülkenin en kilit noktalarında üniformalılar vardır. Daha da önemlisi devletin başı bizzat darbeyi yapmış olan kişidir, yani Kenan Evren'dir. Diğer kuvvet komutanları da ülkenin tepesinde “büyük biradeler konseyi”ni oluşturmuşlardır. Başbakan Turgut Özal 1990'lara kadar askeri kızdırmamak için pek çok manevralar yapmıştır. Sadece siyaset mi, elbette hayır, iş dünyası da darbecilerin ağır kontrolü altındadır. Adeta gizli bir mutabakat varmışcasına pek çok şirketin yönetim kurullarında emekli generaller görev yapmaktadır. Bu tablo 1990'larda dahi sürmüştür. Örneğin ekonomik krizi yaratan banka iflaslarına yakından bakıldığında el konulan bankalarda bazı emekli generallerin yönetim kurulu üyesi olmaları ilginç bir detaydır” dedi.

Laçiner, 12 Eylül'den sonra kademe kademe sıkıyönetim ve olağanüstü halin kalktığını, ancak sıkıyönetim yasalarının önce olağanüstü hal yasalarına, ardından da normal hal yasalarına yedirildiğinin üzerinde durdu. 12 Eylül'den sonraki dönemde bazı alanlarda sıkıyönetimin devam ettiğine dikkat çeken Laçiner, “Normal görünümlü darbe hayatımızın bir parçası olmuştur. Sivil hayata dar bir alan bırakılırken en hayati konularda ipler hep aynı noktalarda tutulmuştur. 12 Eylül darbecileri seçimlere gitmişler, ancak seçimle gelenlere tüm iktidarı teslim etmemişlerdir. İktidarın özellikle stratejik alanlarının sivillere terk edilmesinde özellikle cimri davranılmıştır. Sonuçta iki iktidar olmaz. İktidar paylaşılırsa da iktidar olmaz. Dolayısıyla darbe yapanlar da iktidarı sivillerle paylaşmamışlardır, sadece onlara iktidar olduklarını hissettirecek kadarlık bir alan bırakmışlardır” şeklinde konuştu.

Erbakan-Çiller Hükümeti ile birlikte sistemde kaymalar gözlenince darbe mantığının yeniden devreye girdiğini ve 28 Şubat'la balansı kaçan sisteme yeniden ayar çekildiğini belirten Laçiner, “Bu kez de yasalar, yönetmelikler ve protokollerle iktidar sahası genişletilmiş, darbenin kalıcılaştırılmasına devam edilmiştir” dedi.

Bugün gelinen noktada ülkenin anayasası ve pek çok yasası darbeler tarafından yapıldığına dikkat çeken Laçiner, “Darbe-anlayışı hala diri ve canlı bir şekilde yasa ve kurumları ile yaşamaktadır” diye konuştu.

Laçiner makalesini şöyle tamamladı:

“Türkiye'de veya dünyada hiçbir darbe demokratik olamaz. Silahla ve anayasal düzeni yıkarak gelen, gücü zorbalıkla eline alan asla ve asla o gücü gönül rızasıyla bırakmaz. Türkiye de bu konuda bir istisna teşkil etmez.”