Gündem ABDnin dev casus uçağı İran tarafından düşürüldü Peki şimdi ne olacak?

İran'ın ABD uçağını düşürmesi nasıl sonuçlar doğuracak

ABD'nin dev casus uçağı İran tarafından düşürüldü: Peki şimdi ne olacak?

Son dönemlerde dünyanın gözünün çevrildiği Hürmüz Boğazı'ndan bugün gelen bir haber ABD-İran arasındaki gerilimde yeni bir sürecin habercisi olabilir. İran, kendi hava sahasına girdiğini iddia ettiği dev bir keşif-casusluk hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Olayın ardından bölgeye giden 2 ABD jetine İran hava savunma sistemleri tarafından radar kilidi atılmasının ardından ABD söz konusu alandaki tüm casus İHA'lar görevden çektiği. Askeri Havacılık Araştırmacısı Hakan Kılıç, düşürülen hava aracının özelliklerini ve yaşananların bölgeye muhtemel etkilerini anlattı, "İran bu uçağın enkazından elde ettiği bilgileri tersine mühendislikte kullanıp kısa zamanda böylesine gelişmiş bir casus uçağa sahip olabilir mi?" sorusuna da yanıt verdi.

Sertaç Aksan Yeni Şafak
İran tarafından düşürülen ABD'nin Global Hawk tipi insansız hava uçakları kendi alanında 'en iyilerden biri' olarak öne çıkıyor.
İran tarafından düşürülen ABD'nin Global Hawk tipi insansız hava uçakları kendi alanında 'en iyilerden biri' olarak öne çıkıyor.

Uluslararası ajanslara sabah saatlerinde düşen 'İran, ABD'ye ait insansız hava aracını vurarak düşürdü' haberi bir anda dünyanın gündemine oturdu.

Son dönemlerde bölgedeki gerilimin oldukça yüksek olması ve 'sıcak çatışma' ihtimalinin yüksek sesle dile getirildiği bir ortamda ABD'ye ait bir askeri unsurun düşürülmesi 'ABD'nin cevabı ne olacak?' sorusunu beraberin getirdi.

Askeri Havacılık Araştırmacısı Hakan Kılıç, yenisafak.com'a yaptığı açıklamada hem yaşanan olayı değerlendirdi, hem de vurulan keşif-casus uçağın enkazından yola çıkarak İran'ın nasıl bir kazanım elde edebileceği sorusunu cevapladı.

Alışıla gelen İHA'lardan çok farklı

Kılıç, İran tarafından düşürülen MQ-4A GLOBAL HAWK veya önceki açıklamaya göre yeni geliştirilen versiyonu MQ-4C Triton'un olduğunu söyledi.

  • "Bu araçlar bizim ANKA, ya da Akıncı gibi değil. ABD'nin Predator'lerine de benzemiyor" diyen Kılıç, "Bunlar oldukça büyük stratejik keşif İHA'sı. Neredeyse yolcu uçağı kadar kanat açıklığı var. Örneğin MQ-4C Triton’un 130,9 Feet yani yaklaşık 40 metre kanat açıklığı var. Bu şu demek her gün seyahat ettiğimiz THY’nin Boeing-737’lerinden daha büyük kanat açıklığı. Uçağın en kadar büyük bir İHA olduğu sanırım bu örnekle daha iyi anlaşılır. Normal İHA'lardaki gibi pervaneli motor da yok. Turbofan jet motoru olan dev gibi bir stratejik yüksek irtifa keşif ve casus İHA'sından bahsediyoruz" şeklinde konuştu.

ABD, İran'ı suçlayamaz

İran'ın kendi hava sahasında böyle bir adım attığını ve ABD uçağını düşürdüğünün altını çizen Kılıç, şunları söyledi:

"Vurulan ABD unsuru silahlı değil. İçinde herhangi bir pilot ya da insan da yok.

ABD'deki bir askeri üsten uydular aracılığıyla kontrol ediliyor. ABD önce uçağın vurulduğunu kabul etmedi. Sonra kabul etti ve MQ-4C Triton dendi. Ancak bugün öğle saatlerinde yapılan resmi açıklama ile önceki model MQ-4A Global Hawk olduğu söylendi.

ABD, uluslararası hava sahasında düşürüldü diyor. İran ise hava sahamızı ihlal etti ve hava savunma (Yüksek irtifa hava savunma füzesi olmalı) füzesi ile düşürdük, diyor.

İran tarafından düşürülen ABD uçağı. (Fotoğraf: Arşiv)

Uçak 24 saatten fazla havada kalabiliyor ve 50 bin feet yüksekliğe çıkabiliyor. Yani 15.000 metre civarı. Global Hawk için 36 saat havada kalma süresi olduğunu MQ-4C için ise 8200 deniz mili mesafede görev yapabildiğini söyleyebiliriz. MQ-4C’nin çok fonksiyonlu aktif sensör radarı, elektro-optik kızılötesi semsörleri, elektronik destek önlemleri ve otomatik tanımlama ve 360 derece görüş kabiliyeti var. Yaklaşık 120 milyon dolar değerinde.

REKLAM
İran'ın bu uçağı yerden havaya atılmış bir hava savunma füzesi ile vurmuş olma ihtimali çok yüksek. Şunu belirtmekte fayda var; bunlar zaten herhangi bir görünmezliğe yani Stealth teknolojisine veya kendisine yönelik gelen bir füzeden kaçabilecek kinetik kaçınma manevralarını yapabilecek uçaklar değil. Gayet hantal ve manevra kabiliyeti sınırlı uçaklar. Üstelik silahsızlar.

Herhangi bir uçakla da o irtifaya erişebilmek kaydı ile rahatlıkla düşürebilirsiniz. Radarda fark edildikten sonra düşürülmeleri kolay. İran bunu S-300'ler ile mi vurdu yoksa kendi geliştirdiği Bavar-373 ile mi etkisiz hale getirdi bunu bilemeyiz.

Kaldı ki söz konusu ABD uçağının Rus yapımız füzeler ya da İran uçakları tarafından vurulma ihtimali de var."

Düşürülen casus-keşif uçağı büyüklüğü ve sahip olduğu kabiliyetlerle dikkati çekiyor.

Daha önce ele geçirilen ABD İHA'sını İran kopyaladı

Düşürülen uçağın enkazının İran tarafından bulunması ise akıllara "İran, tersine mühendislikle bu uçağın bilgilerin yola çıkarak kendi gelişmiş casus uçağını yapabilir mi?" sorusu geldi.

Kılıç, hem bu soruyu yanıtladı, hem de yakın zaman önce yaşanan benzer bir olayı hatırlattı:

"ABD'nin oldukça küçük bir insansız hava aracı olan RQ-170'i İran elektronik hack yoluyla ele geçirdi ve yere indirerek el koydu. Resimlerini tüm dünyaya servis etti. ABD arıza sonucu indi dedi ama dünyadaki uzmanların çoğu İran’ın İHA’nın kontrolünü ele geçirip indirdiği konusunda hem fikir. Antalya’daki havacılık fuarına katılan İran’nın İHA yapan firmasının yetkililerine 2018 yılında bu konuyu çok sormama rağmen hiçbir cevap alamadım. Sapa sağlam bir şekilde inen hava aracından elde edeceğiniz bilgiler son derece kritik.

İran, RQ-170 model ABD İHA'sını düşürüp, kopyalamayı başarmıştı.

Daha sonra İran bunu araçtan yola çıkarak, onlarcasını 'kopyalama' yoluyla üretti. İç kısmı yani teknolojisi ne kadar kopyalandı bilemeyiz. Çünkü kaynak koduna erişmeleri çok zor.

REKLAM

Hatta sadece üretimle de kalmadı, bu araçlardan birini Lübnan üzerinden İsrail hava sahasına sokmayı da başardı. Hatırlanacağı üzere bu olay İsrail F-16I uçağının Suriye SAM füzesi ile vurulduğu gün yaşandı. İsrail Suriye’ye saldırırken İran’da Lübnan’dan yeni İHA’sını İsrail’e sokmaya çalıştı. Ancak İsrail uçak veya füze ile vurmak yerine İHA’yı incelemek için AH-64 Apache helikopterinin makinalı topu ile vurarak düşürdü.

Uçak büyük hasar gördü

Peki şimdi de böyle bir şey söz konusu olabilir mi? Düşürülen MQ-4C Triton veya son açıklandığı gibi MQ-4A yere sağlam bir şekilde inmedi. Füze ile vuruldu. Bu çok ciddi bir zarar demek. Kaldı ki buna 'yüksek irtifada vuruldu' bilgisini de ekleyelim. Yani sağlam kalma ihtimali neredeyse sıfır. Yazılımsal olarak bir şey öğrenme ihtimaliniz yok. Motor teknolojisi ve yapısal özelliklerle ilgili bazı şeyler öğrenebilirsiniz sadece. Yani taklit mümkün ama tersine mühendislikle yazılım üretmek ya da sadece buradan yola çıkarak çok gelişmiş bir casus-keşif uçak üretmeleri mümkün olmaz."

ABD casus uçağının İran tarafından düşürülme anı.

Kılıç, ABD'nin yanıtının genel manada büyük bir askeri cevap olmayacağı görüşünü paylaşarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Çeşitli terör örgütlerinin kullanıldığı bir ortam-bölge söz konusu. O nedenle her iki taraf da askeri adımlar öncesinde oldukça dikkatli davranacaktır. ABD'nin büyük bir askeri bir karşılık vereceğine inanmıyorum. Özellikle bölgede manyetik mayınlar konuşuluyor. ABD İran veya İran yanlısı paramiliter grupları suçlarken, İran ben kurtarma faaliyetlerine yardım ettim hem vurup hem kurtaracak değilim diyor.

REKLAM

Ancak İran’a ABD tarafından ciddi suçlama var. Bu İHA daha teknik tanımı ile HALE (yüksek irtifa İHA’sı) İran hava sahasında ise ABD uluslararası hukuka göre bir şey yapamaz. Ancak uluslararası hava sahasında vuruldu ise bu durum İran’ı suçlu yapar. Çünkü hava sahanıza girmeyen bir uçağa bırakın füze fırlatmak kilit dahi atamazsınız.

Reuters
ABD Başkanı Trump, son dönemlerde yaptığı hemen her açıklamada İran ile ilgili sertlik yanlısı söylemlerde bulunuyor.

Deniz ablukası gündeme gelebilir

Bu durumda savaş harici alternatifler, büyük bir deniz ablukası olabilir, ki bu ABD’de konuşulmaya başlanmış. Tabi ki yine uluslararası kural gereği tarafsız ülkelerin tankerlerine izin verilecektir. Ancak burada İran donanmasının veya hava kuvvetlerinin bu ablukayı kıracak gücü olmadığı için İran bugünleri düşünerek geliştirdiği Ortadoğu’nun en geniş ve nicelik bakımından ileri balistik füze envanterini kullanabilir.

Kedinin köşeye sıkışması misali, ABD savaş açmasa bile İran petrol ticaretini engellediğinde dayanılmaz noktaya geldiğinde tüm Körfez Ülkeleri İran balistik füzelerinin hedefi olabilir ki bölgede ABD’ye ait ne kadar çok balistik füze savunma sistemi olsa da sayısal olarak önleme yapmaları imkansız.

Ancak bu da genel savaşa sebebiyet vereceği için ABD’nin İran’ın can boğazını kesecek bu tür abluka tarzı sert uygulamalardan ziyade 'soft power' taktikleri ile ambargolara devam edeceğini ve hatta uçak düşürmeye uçak düşürme şeklinde misilleme ile karşılık vereceğini düşünüyorum. Yakında bir İran uçağının veya İHA’sının vurulması bana sürpriz olamayacak."

Pençe Operasyonunda bir ilk: Bora füzeleri ilk kez gerçek hedefe karşı kullanıldı
GÜNDEM
Pençe Operasyonunda bir ilk: Bora füzeleri ilk kez gerçek hedefe karşı kullanıldı
Uzlaşma sağlanamadı

Uzlaşma sağlanamadı

Memur-Sen Başkanı Ali Yalçın açıkladı...
Aylardır gizlenenhırsızı bekçi yakaladı

Aylardır gizlenen
hırsızı bekçi yakaladı

Çalıştıkları bankadan 30 milyon TL çalarak film gibi bir soyguna imza atmışlardı.
Öğle saatlerine dikkat

Öğle saatlerine dikkat

​Meteoroloji'den İstanbul ve bir çok ile son dakika uyarısı.
Huzur ve<br>hizmet gelecek

Huzur ve
hizmet gelecek

​Diyarbakır, Mardin ve Van'ın kaynakları artık PKK'ya aktarılamayacak.
Baharat<br>kokulu Zanzibar

Baharat
kokulu Zanzibar

​Tropik adadaki baharat yetiştiricisi Abdullah bahçesini Yeni Şafak'a açtı.
İkili ilişkiler ele alındı

İkili ilişkiler ele alındı

​Cumhurbaşkanı Erdoğan Alman mevkidaşı ile telefon görüşmesi yaptı.
Haluk hocaya veda

Haluk hocaya veda

​Vefat eden bakan yardımcısı Dursun'a Galatasaray Lisesi'nde tören düzenlendi.
500 hektar kül oldu

500 hektar kül oldu

Yangın 53 saatlik uzun uğraşlar sonucu kontrol altına alındı.
İtalya'da siyasi belirsizlik

İtalya'da siyasi belirsizlik

​Başbakan Conte, görevinden istifa edeceğini açıkladı.
Yanlış yollara tevessül ettiler

Yanlış yollara tevessül ettiler

​AK Parti'den kayyum atamalarına ilişkin açıklama.
Bodrum'da<br>8 proje mühürlendi

Bodrum'da
8 proje mühürlendi

Bakan kıyı ve koylarda incelemelerde bulundu.

1 yıl ödemesiz<br>100 bin TL verilecek

1 yıl ödemesiz
100 bin TL verilecek

Erdoğan'dan selzede Eminönü esnafı için talimat.
'Batasuna' örneği<br>masaya gelebilir

'Batasuna' örneği
masaya gelebilir

​Hukukçular HDP'nin kapatılma ihtimalini değerlendirdi.
İkinci Münbiç'e müsaade etmeyeceğiz

İkinci Münbiç'e müsaade etmeyeceğiz

Bakan Çavuşoğlu'ndan güvenli bölge mutabakatı için net mesaj.
İdlib'de<br>Rusya detayı

İdlib'de
Rusya detayı

Han Şeyhun'da çatışmalar sürüyor.
1 milyonu aşacak

1 milyonu aşacak

​Faizlerdeki indirimin etkisini göstermesi bekleniyor.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.