İBB'de kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin hazırlanan Denetim Komisyonu raporu, sistematik hale gelmiş bir ihale düzenini ve milyarlarca liralık kamu kaynağının tartışmalı yöntemlerle dağıtıldığını gözler önüne serdi. İBB’nin 2025'te gerçekleştirdiği 273 ihalenin toplam bedelinin 61 milyar 916 milyon TL’yi aşması tek başına dikkat çekici olurken, bu ihalelerin yaklaşık yüzde 27’si doğrudan belediye iştiraklerine verildi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ilişkin 2025 yılı Denetim Komisyonu raporuna düşülen muhalefet şerhi, yalnızca genel tespitlerle değil, tek tek kalemlere kadar inen somut verilerle belediyedeki ihale düzenini ortaya koydu. Rapor, İstanbul’da milyarlarca liralık kamu kaynağının nasıl yönetildiğini değil, nasıl yönlendirildiğini gözler önüne seren detaylarla dolu.
DÖRTTE BİRİ İŞTİRAKLERE
2025 yılı boyunca gerçekleştirilen 273 ihalenin toplam bedeli 61 milyar 916 milyon TL’yi aşarken, bunun 16 milyar 706 milyon TL’lik kısmının belediye iştiraklerine verilmesi dikkat çekti. Bu, toplam ihalelerin yüzde 26,98’ine karşılık geliyor. Aynı dönemde 527 adet doğrudan temin dosyasıyla 1 milyar 156 milyon TL, 11 adet istisnai alım dosyasıyla ise 2 milyar 836 milyon TL’lik harcamanın ihalesiz yapılması, sistemin önemli bir bölümünün rekabet dışı yöntemlerle yürütüldüğünü ortaya koydu.
AÇIK İHALE YERİNE PAZARLIK
İhale sisteminde asıl kırılma ise açık ihale usulünün terk edilmesiyle yaşandı. 4734 sayılı Kanun’un 21/B ve 21/F maddeleri kapsamında, yani sadece davet edilen firmaların katılabildiği pazarlık usulüyle 23 adet ihale gerçekleştirildi ve bu ihalelerin toplam bedeli 10 milyar 233 milyon TL oldu. Bu kalemin toplam içindeki payı yüzde 16,53 olarak kayda geçti. Bu tablo, ihalelerin herkese açık rekabet ortamından çıkarılarak sınırlı bir havuza yönlendirildiğini net biçimde ortaya koydu.
REKABET ORTADAN KALKTI
Rekabetin ortadan kalkmasının sonuçları da rakamlara yansıdı. 2025 yılında imzalanan sözleşmeler incelendiğinde; 1 milyar 526 milyon TL’lik 6 ihalenin yaklaşık maliyetin üzerinde sonuçlandığı, 9 milyar 990 milyon TL’lik 9 ihalede indirim oranının yüzde 1’in altında kaldığı, 8 milyar 889 milyon TL’lik 33 ihalede ise indirim oranının yüzde 1 ile yüzde 5 arasında olduğu görüldü. Toplamda 20 milyar 416 milyon TL’lik 48 ihalenin yüzde 5’in altında indirimle sonuçlanması, “rekabet” kavramının fiilen ortadan kalktığını gösterdi.
İHALESİZ HARCAMALARDA REKOR
İhalesiz alımlar tarafında ise tablo daha da ağır. İstanbul genelinde yeşil alan bakımı için 7 milyar 406 milyon TL’lik iş doğrudan hizmet alımı yöntemiyle gerçekleştirildi. Üstelik aynı iş için 2 milyar 44 milyon TL’lik ayrı bir personel alımı yapılmış olması, mükerrer bir harcama düzenine işaret etti. Ayrıca bu alımlarda personel sayısı ve niteliğinin dahi açıkça belirtilmemesi, mevzuat ihlallerini derinleştirdi.
ZAMLARA RAĞMEN AÇIK BÜTÇE
İSKİ verileri de farklı bir tablo ortaya koymadı. Su fiyatlarına yapılan anormal düzeydeki zamlara rağmen İSKİ bütçesi hâlâ açık veriyor. 76 milyar TL gelir elde eden kurum 86 milyar TL gider yaptı ve 10 milyar TL açık verdi. Borç stoku 40 milyar TL’yi aştı. Gelir artışının büyük kısmının ise arsa satışlarından kaynaklanması, sürdürülebilirlik açısından risk olarak değerlendirildi.
