İstikrar için yedi kural

Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT), IMF ile imzalanan üç yıllık stand-by anlaşması çerçevesinde uygulamaya konulan istikrar programı konusunda siyasilere tam olarak güvenmediği ortaya çıktı. DPT, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) için hazırladığı programla ilgili raporda, programın başasırının taviz verilmeden uygulanmasına bağlı olduğu vurgulanarak, programın hedeflerinden sapma izlenimi verecek tutumlardan kaçınılması gerektiği kaydedildi. Raporda, programın başarısının 7 kuralın uygulanmasına bağlı olduğuna dikkat çekildi.

Üç yıllık istikrar programın hedefinin, enflasyonu 2000 yılında yüzde 25'e, 2001 yılında yüzde 12'ye, 2002 yılında ise yüzde 7 seviyesine düşürmek olduğu hatırlatılan raporda, program hedeflerinin tutturulmasında Maliye politikasının ve özelleştirmenin çok önemli olduğu kaydedildi. Raporda, "Maliye politikasına ilişkin hedefler kretik öneme sahiptir. Bu hedeflere ulaşılamaması durumunda açıklanmış olan kur ve enflasyon hedeflerinde ciddi sapmalar ortaya çıkabilecek iç ve dış piyasalarda programa olan güven sarsılacaktır" denildi. DPT raporunda, programın başarısının da 7 altın kurala bağlı olduğunu belirtilerek, bunlar da şöyle sıralandı:

Maliye politikasına ilişkin hedeflerde en küçük sapma olmamalı.

Gelir arttırıcı önlemler tavizsiz olarak uygulanmalı.

Harcamalar kontrol altında tutulmalı.

Yapısal reformların gerekliliği kamuoyuna çok iyi anlatılmalı.

Özel sektörün fiyat ve ücret artışları enflasyon hedefine uygun olmalı.

Döviz konusundaki baskılara karşı çıkılması ve döviz kuru politikasından taviz verilmemeli.

Hedeflerden sapma izlenimi verecek tutumlardan kaçınılmalı.

Performans kriterlerinin tutturulmasından memnun olan IMF heyeti, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün enflasyon hesaplamaları ve GSM şebekelerinin ihalesi ile Türk Telekom'un satışının gecikmesinden kaygı duyuyor. DİE yetkilileri ile biraraya gelen Türkiye masası şefi Carlo Cottarelli başkanlığındaki IMF heyeti, enflasyon sepetinin hesaplanması konusunda ayrıntılı bilgi aldı.

Türkiye'nin uyguladığı ekonomik politikanın ana hedefinin enflasyonu aşağı indirmek olduğunu vurgulayan IMF yetkilileri, bunun için tüm tarafların üzerine düşen görevi yapması ve mutlaka bir kamuoyu baskısının oluşması gerektiği görüşü üzerinde duruyorlar. IMF uzmanlarına göre, enflasyonist beklentinin kırılması için, toplumdaki tüm grupların işbirliği yapması, bunun için de enflasyonun esas olarak nerelerden ve hangi kalemlerden oluştuğunu açık olarak bilmesi ve tepkisini ona göre göstermesi gerekiyor.

IMF'ye göre, enflasyon ile psikolojik savaş çerçevesinde, toplumdaki baskı gruplarının, tepkilerini açık olarak belirtebilmeleri için, DİE'nin, enflasyon sepetinin detayları konusunda ayrıntılı yayın yapması gerekiyor. DİE'nin hesaplama yönteminin de açık olarak yayınlanması gerektiği belirtilirken, Enstitü'nün, izafi kira gibi unsurları dikkate alırken net bir kira maliyeti hesabını endekse katmadığı ifade ediliyor.

Cottarelli başkanlığındaki IMF heyetinin, Devlet Bakanı Tunca Toskay ile bugün yapacakları görüşmede, DİE'nin enflasyon hesaplamalarının en ince ayrıntıya kadar yayınlanması önerisinde bulunmaları bekleniyor. IMF heyetinin, DİE'nin daha şeffaf ve enflasyon hesabında uluslararası standartlara göre hesaplama yöntemi kullanması gerektiğini ifade edecekleri belirtiliyor.

IMF heyetinin kaygı duyduğu bir başka alanı ise özelleştirme hedefinin gerçekleşmesi konusu oluşturuyor. Alınan bilgiye göre, IMF uzmanlarının, programın harcama ayağında bir sorun yokken, gelir ayağında da özelleştirme hedeflerinin gecikmeden, mutlaka gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade ettikleri belirtiliyor. IMF heyetinin, yeni GSM şebekeleri için Ulaştırma Bakanlığı tarafından açılacak ihaleler ile Türk Telekom'un özelleştirilmesinin gecikmesi konusundaki kaygılarını, yetkililere ilettikleri kaydediliyor.