Kurumlararası naz kara paraya cilve yaptırıyor

Türkiye'deki kayıt dışılığın önlenememesinde, ekonominin kayıt altına alınamamasının yanısıra, bilindiği halde paylaşılamayan bilgi eksikliğinin de neden olduğu belirtiliyor. Türkiye'yi günlerdir meşgul eden Uzan'ların uluslararası tahkim mahkemesinde Türkiye'ye açtığı 10.1 milyar dolarlık davaya Türkiye'deki istihbarat birimlerinin birbirleriyle bilgi paylaşımındaki eksiklikten kaynaklandığı öne sürülüyor.

MİT, Genelkurmay, Jandarma, Emniyet İstihbarat birimlerinin birbirleriyle bilgi paylaşımında 'nazlanmasının', kayıt dışı finans kaynaklarının takibini de güçleştirdiğini ortaya çıkarıyor.

“Kurumlar ellerindeki bilgileri karşılıklı paylaşmak yerine, birbirlerine karşı üstünlük unsuru olarak kullanıyorlar” şeklindeki iddialar, Uzan Ailesi'nin Türkiye'yi rahatlıkla terk etmesinden, İmar Bankası'ndan doğan 9 milyar TL vergi tahsilinin yapılamamasına kadar birçok yerde damgasını vuruyor.

İmar Bankası'na yönelik incelemede 200 kadar şirketin kurulduğu ortaya çıkarılınca, kara paraya yönelik inceleme başlatılmıştı.

Böylece İmar Off-Shore şubeleri üzerinden toplanan mevduatların Uzan'ların kurduğu 200 şirkete kredi olarak kullandırıldığı belirlenmişti. Grup Türkiye içerisinde, vadesi gelen yüklü ödeme günlerinde fısıltı yoluyla, 'bankanın battığı' yönündeki şaibeler yaratarak vatandaşların anaparalarını erkenden çektirerek, böylece faiz ödemelerinden kurtulduğu da istihbarat birimlerinin dikkatini çekmişti. Ancak tüm bunlara karşın bilgiler zamanında değil, çok daha sonra karşılıklı paylaşılmıştı.

Ekonomi kurmayları, istihbarat birimleri arasında bilgi paylaşımının olmadığı durumlarda, tüm ekonomi-ler üzerinde ağırlığını koyan kara paranın oluştuğu finans yollarını şöyle sıralıyor: “Uyuşturucu madde ticareti ve kullanımı.

Gümrük kaçakçılığı. Silah kaçakçılığı. Organ ve doku kaçakçılığı. Tarihi eser kaçakçılığı. Sahte fatura ile ilgili suçlar. Resmi ve özel belgelerde sahtecilik. Paralarda kalpazanlık.” Yine kara para olarak gelen yerli fonlar ise üretimde bir artış olmadan sadece yerli paranın miktarını arttırıyor, bu artışa paralel olarak enflasyon artıyor. “Kara para ülkelere beklenmedik bir fon olarak giriş-çıkış yaptığında döviz kurlarında istikrarlı bir rakamı tutturmak mümkün olmuyor.

Piyasaya giren kara paranın ekonomide hiçbir kayıtlılığı olmadığı için oldukça cazip bir ekonomi oluşturduğu için tercih edildiğine dikkat çeken kurmaylar, kara paranın ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini ise şöyle sıraladılar: “Temel göstergelerde (büyüme, enflasyon, işsizlik vb.) bir değişme olmadan kara para olarak gelen yabancı fonlar yerli para birimini aşırı değerlendiriyor. ”

Kara para aklama sürecinde kullanılan finansal kurumların aktif ve pasif yapılarında meydana gelen ani değişiklikler kurumların riskini çok arttırıyor, hatta bu kurumların iflasına sebep oluyor. Kara paranın aklanmasının önlenmesine yönelik uygulanan tedbirler yasal olarak çalışan birey ve kurumlar üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor, bürokrasiyi arttırdığı gibi bu kurumlara yeni yükümlülükler getiriyor.

Ülkelerin büyüklük ve küçüklük durumlarına göre ülkeye giren önemli ölçüdeki kayıt dışı fon, ülkelerin üretim alanlarını ve politik yönetimlerini hukuk devleti ilkelerine aykırı bir şekilde etkiliyor. Para aklayıcı için işlemin getirisinden ziyade paranın güvenilir bir şekilde aklanması önemli olduğundan, kara para ile işlem yapılan piyasalarda meşru gelirle işlem yapan rasyonel yatırımcıların rekabet etme şansı hemen hemen hiç yok.

ÇEAŞ ve KEPEZ'e 2003 yılı 5 Haziran tarihinde el konulmasına gidildiğinde ise aslında istihbarat birimleri arasındaki iletişimsizliğin ne kadar ciddi boyutta olduğu ortaya çıkmıştı. Uzan Ailesi, el konulduğu gün 70 kadar inceleme elemanını saatlerce içeri almamış, bu süre zarfında da birçok belgeyi imha etmişti. İnceleme elemanları içeri girdiklerinde bir oda dolusu evrakın kıyıldığını tespit etmişti. Bir oda dolusu hukuk dışı işlemlerden dolayı imha edilen evrakların yıllardır yapıldığı ve aslında daha önceden bilinmiş olabileceği, ancak bilgi paylaşımının yapılmaması nedeniyle belirlenemediği iddia ediliyor. Kurtarılan evraklar üzerinden yapılan incelemelerde ise Uzan'ların zimmetlerine 6 milyar lira mevduat, 3 milyar lira da ödenemeyen vergiler olmak üzere toplam 9 milyar lirayı geçirdiği anlaşıldı. Söz konusu tutarın bugün faizleriyle birlikte 20 milyar lirayı aştığı belirtiliyor. Kara para ile ayrıca, uluslararası piyasada yerli malların pahalı olmasına ve rekabet gücünün azalmasına yol açıyor. Ülkede menkul ve gayrimenkul varlıklarının değerlerinde önemli ölçüde istikrarsızlıklar yaşanıyor, serbest piyasa koşullarının oluşması engellenmiş oluyor. Küreselleşmenin artmış olduğu günümüz ülkelerinde kara paranın ani giriş ve çıkışları sonucu bozulan entegre ekonomik yapılar ve çıkan ekonomik krizler, zincirleme olarak diğer ülkeleri de etkiliyor.