Manipulasyona pişmanlık indirimi

Türk sermaye piyasalarında bugün yeni bir dönem başlıyor. Yeni Sermaye Piyasası Kanunu ile özellikle manipülasyonun önüne geçmek için olumlu kararlar alındı. Kanuna göre şeffaf bir döneme girilirken caydırıcı nitelikte alınan hapis ve para cezaları da arttırıldı. İlk olarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara, SPK'ca alınan kararlara aykırı hareket eden kişilere SPK tarafından 20 bin TL'den 250 bin TL'ye kadar idari para cezası verilecek. Bu eylemi tüzel kişiliğin faaliyeti çerçevesinde yapmışsa aynı cezayı alacak. Tasarıyla, 'Piyasa Bozucu Eylemler' kavramı ilk defa mevzuatta yasal bir çerçeveye kavuşuyor. Söz konusu eylemde bulunanlara 20 bin TL'den 500 bin TL'ye kadar para cezası verilecek.

Tasarıyla, şirket içi bilgilere önceden sahip olan ve bunları duyuranlara yönelik 'bilgi suistimali fiili' adı altında bir bir tanım getirilerek söz konusu suçla kişisel menfaat sağlayanlar 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak. Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan, rapor hazırlayan ya da bunları yayanlar 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Ancak, kişi pişmanlık göstererek, 500 bin TL'den az olmamak üzere, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin 2 katı miktarı Hazineye, soruşturma başlamadan önce öderse hakkında cezaya hükmolunmayacak. SPK'ca istenen bilgi, belge ve kayıtları vermeyen kişiler 1-3 yıl, SPK veya görevlendirilen kişilerin görevlerini yapmalarını engelleyen kişi ise 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasına mahkum edilecek.

Kurul üyeleri, yükseköğrenim sonrası mali piyasalarda en az 10 yıl deneyim sahibi kişiler arasından Bakanlar Kurulu'nca atanacak. Bakanlar Kurulu, üyelerden birini Başkan olarak görevlendirecek. Kurul Başkan ve üyeleri, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu huzurunda yemin edecek. Kurul başkan ve üyelerinin görev süresi 5 yıl olacak. Süreleri biten başkan ve üyeler bir defalığına tekrar atanabilecek. Kurul başkan ve üyelerinin görev süreleri dolmadan herhangi bir nedenle görevlerine son verilemeyecek.

* Yeni SPK kanunuyla, 'Kira sertifikası' ve 'varlık kiralama şirketleri'

kavramları ilk kez düzenleniyor.

* Borsaların anonim şirket olarak kurulmalarına yönelik düzenleme yapılıyor.

* 'Borsacılık faaliyeti' tanımı ilk kez Türk hukuk sistemine eklenerek, borsaların hangi çerçevede SPK'nın gözetim ve denetimine tabi tutulacağı aydınlatılıyor.

* Türkiye'de ilk kez merkezi takas uygulaması konusunda hukuki

düzenleme yapılıyor.

* Yurt dışı uygulamalara paralel olarak merkezi takas işlemlerinde olduğu gibi merkezi saklama fonksiyonu da düzenleme, gözetim ve denetim altına alınıyor.

* Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi veya borsada işlem görebilmesi için izahname hazırlanacak, hazırlanan bu izahname SPK'ca onaylanacak. Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayımlanma zorunluluğu kaldırılacak.

* Yatırımcılar, izahnamede yapılan değişikliklerin yayımlanmasından itibaren taleplerini 2 iş günü içinde geri alabilecek.

* Payları borsalarda işlem gören ortaklıklar ile pay sahibi sayısı 500'ü aşan ortaklıkların payları, halka arz edilmiş sayılacak (Daha önce 250'ydi).

* Tasarıya göre, yatırımcıların, yatırım kuruluşlarındaki nakit ve sermaye piyasası araçları ve mal varlığı, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, iflas masasına dahil edilemeyecek ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacak.

* Üst üste 5 yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklarda, yönetim kuruluna aday göstermeye ilişkin imtiyazlar, SPK kararı ile kalkacak.

* İhraççıların, ihraç edebilecekleri borçlanma aracı niteliğindeki sermaye piyasası araçlarının toplam tutarı, Kurulca belirlenecek limiti geçemeyecek.

* SPK, izni aldıktan sonra 1 yıl süreyle faaliyette bulunulmayan kuruluşun belgesini iptal edebilecek.

* Kurul Başkan ve üyeleri, görevden ayrılmalarını izleyen 2 yıl içinde yatırım kuruluşlarında görev alamayacak.

* Tasarıya göre, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği olarak yeniden yapılandırılacak ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren yatırım şirketleri ve kolektif yatırım şirketlerinin üye olacağı bir meslek örgütü haline getirilecek.