Osmanlı arşivlerine yabancıdan büyük ilgi

Osmanlı arşivleri, yalnız Osmanlı Devleti coğrafyası içinde olup da bağımsızlığını ilan eden devletlerin değil, dünyanın çeşitli ülkelerinden yüzlerce araştırmacının da ilgisini çekiyor.

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı'ndan alınan bilgiye göre, arşivlerden geçtiğimiz yıl 69 ülkeden 3 bin 628 araştırmacı yararlandı. Araştırmacıların ülkelerine göre dağılımına bakıldığında, ilk sırayı 444 araştırmacıyla ABD aldı. Bunu sırasıyla 259 araştırmacıyla Japonya, 193 araştırmacıyla Almanya, 120 araştırmacıyla Fransa ve 115 araştırmacıyla Yunanistan izledi.

Sözde "Ermeni Soykırımı" iddialarını ortaya atan Ermenistan'dan ise sadece 2 araştırmacının arşivlerden yararlanması dikkat çekti. Bu araştırmacıların da "İttihat ve Terakki Cemiyeti Merkez Komite Üyesi Doktor Nazım"la ilgili belgeleri inceledikleri belirtildi. Osmanlı arşivlerindeki Ermenilerle ilgili belgelere sadece Azerbaycan, İran, Japonya, Almanya ve ABD'den 10 kişinin ilgi gösterdiği tespit edildi. Azerbaycanlı araştırmacılar, özellikle "Ermeni mezalimi ve Karabağ"la ilgili belgeleri incelemeleri dikkat çekti.

Arşivlerden yararlanan yabancı araştırmacılardan bazılarının uyrukları ve sayıları şöyle: "Arnavutluk 42, Azerbaycan 39, Bosna-Hersek 31, Etiyopya 3, Gürcistan 22, Hollanda 39, İngiltere 72, Irak 32, İran 71, İsrail 72, İtalya 48, Kanada 16, Kazakistan 16, KKTC 19, Libya 42, Lübnan 58, Macaristan 54, Makedonya 41, Mısır 29, Rusya 20, Suudi Arabistan 91, Tunus 36, Yeni Zelanda 5, Yugoslavya 76."

Osmanlı Devleti coğrafyasında olup da bağımsızlığını kazanan ülkelerin araştırmacıları, öncelikle kendi ülke tarihleri ile kültür ve ekonomik durumu incelerken, komşu ülkelerle ilgili belgelere önem verdiler.

Avrupa, Amerika, Asya ve Avustralya kıtalarından gelen araştırmacılar ise Osmanlı Devleti'nin, sosyal, ekonomik, kültürel, siyasi ve demografik yapısıyla ilgili çeşitli konuları araştırdı.

Osmanlı belgelerinden yararlanan araştırmacıların ilgilendikleri konulardan bazıları şunlar: "İstanbul hamamları, Gelibolu'daki Anzak çıkarması, Dervişler, Beylerbeylik teşkilatı, Osmanlı Devleti'nin diğer ülkelerle olan ilişkileri, Osmanlı'nın Balkanlar, Kafkasya, Ortadoğu ile olan ilişkileri, bu bölgelere bakışı, bu bölgelerin demografik yapısı, Osmanlı Devleti'ndeki gayrimüslimler, Rumlar, Yahudiler, fermanlar, Mason Locaları ve 19. yüzyılda Türkiye ve Mısır'daki dernek ağları, Ege adalarında tarikat, Kıbrıs, 1860-1914 İstanbul'da güvenlik sorunları, Osmanlı-Latin Amerika ilişkileri."

İngiltere'den gelen araştırmacıların ilgilendikleri "Şapka ve türbanın Ortadoğu'daki siyasi gelişimi ile tarihi" konusu da dikkat çekti.

ABD'li araştırmacıların ilgilendikleri dikkat çekici konulardan bazılarının, "Vakıflar ve hayrat sahipleri, Osmanlı hanedanının kadınları, Türk Kurtuluş Harbi ve 1. Dünya Harbi'nde Yahudiler, 1895-1908 hanımlara mahsus gazete, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı Devleti'nde askeri grupların tarihi, 18. yy sonlarında Mısır, 19. yy boyunca Suriye, Lübnan ve Osmanlı Devleti, 1660-1720 Osmanlı döneminde Girit Adası, Iraklı tüccarlar, 17-19.yy arası Irak'ın sosyo-ekonomik tarihi, 19-20.yy Osmanlı döneminde Arap kültür ve politik yaşamı, 16. yy Antep, Abdülhamid'in İslam politikası, 15-18. yy Osmanlı ordusunun ekonomik temelleri, Kudüs ve kutsal yerlerde uluslararası diplomasi, Musul sorunu, Halep ve Antakya'nın sosyal tarihi, Türkiye'deki Yahudiler ve Osmanlı sarayındaki yaşam, Halep'teki Hıristiyanlar, 15. yy Balkan devletlerinin yönetimi, Osmanlı-Japon ilişkileri, 1880-1914 yıllarında Osmanlı'dan Amerika'ya göçler, Hicaz yönetimi, 19. yy'daki Erzurum, 17-18. yy İstanbul'da Rum milleti, Filistin tarihi; Urfa, Halep, Birecik civarı, Kuzey Anadolu fay hattı deprem tarihi, Osmanlı Devleti'nin Hint Okyanusu politikası" olduğu görüldü.

Japon araştırmacıların, "Osmanlı siyasi tarihi, Osmanlı-Avrupa ilişkileri, 19. yy Balkanlar'da Osmanlı yerel yönetimi, Osmanlı-Suriye tarihi, İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı donanması, 19. yy Mısır, Sudan, Hicaz tarihi, Irak-Arabistan tarihi, Osmanlı-Tatar siyasi ilişkileri, Osmanlı-İran ilişkileri, 2. Abdülhamid ve İttihat ve Terakki Cemiyeti, Rumeli demiryolları, Misyonerlerin faaliyetleri" konularına ilgi gösterdikleri belirlenirken, Alman araştırmacılar da "2. Abdülhamid dönemi, Rusya'daki Türk boyları, Osmanlı-Almanya ilişkileri, Osmanlı-Eflak Boğdan münasebetleri, esnaf teşkilatı, Kudüs tarihi, Osmanlı-Arap ilişkileri, Trabzon tarihi, 19. yy Kayseri esnafı ve Kayseri'den göç, Osmanlı'da din eğitimi ve öğretimi anlayışı, Osmanlı-Afrika ilişkileri" konularını ele aldı.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------