Radyasyon bilmecesi

Japonya'da deprem ve tsunami sonrasında Fukuşima nükleer santralinde yaşanan radyasyon sızıntısının ardından, tüm dünyada nükleer enerji tartışması büyüyor. Deprem ve tsunamiden zarar gören Japonya'nın kuzeydoğusundaki Fukuşima 1 nükleer santralinin girişinde, radyasyon seviyesinin sabaha karşı aniden arttığı bildirildi. Japon Nükleer Güvenlik Ajansı'nın bir yetkilisi yaptığı açıklamada, santralin giriş kapısında radyasyon seviyesinin önce 6,4 mSv yükseldiğini, 10 dakika sonra ise 2,9 mSv düştüğünü belirtti. Radyasyon seviyesi ölçümünde 10 mSv insan için ölümcül dozu ifade ediyor. Reaktörlerin çevresinde önceki günkü ölçümlerde radyasyon seviyesinin 30 ila 400 mSv arasında olduğu belirlenmişti.

Hükümet sözcüsü Yukio Edano, Fukuşima Dai-İçi Nükleer Santrali'nde radyasyon seviyesinin her saat başı çok değiştiğini ve sağlığa zararlı orana vardığını bildirdi. Yukio, santraldeki çalışanların geçici olarak tahliye edilerek, daha güvenli bir yere götürüldüklerini, sıcaklık artışını önlemek için reaktörlere deniz suyu boşaltan görevlilerin çekilmesinden başka seçenekleri bulunmadığını söyledi.

Fukuşima santralinin 3 numaralı reaktörünün tepesinde duman görüldüğünü de vurgulayan Edano, reaktörün koruma kabının zarar görmüş olabileceğini, reaktörün buhar kaçırmış olabileceğini kaydetti. Yukio, nükleer bir felaketi önlemek amacıyla ABD ordusunun yardımına başvurmayı düşündüklerini dile getirdi. Açıklamadan sonra ise radyasyon seviyesinde düşüş olduğu bildirildi. Amerikan ordusu da reaktörleri soğutmak için Japon makamlarına yeni yüksek basınçlı su pompaları vereceğini duyurdu.

Fukuşima Dai-İçi Nükleer Santrali'nin yangının çıktığı 4 nolu reaktörde durumun "iyi olmadığı", 5 ve 6 nolu reaktörlerin ise aşırı ısınmasını engellemeye yönelik havadan soğutma çalışmalarının devam ettiği kaydedildi. Nükleer santral reaktörünün soğutma işlemi için gönderilen Japonya ordusuna ait helikopter reaktöre yüksek radyasyon nedeniyle su dökmeyi başaramamıştı. Japon makamları, endişe verici şekilde ısınan nükleer yakıt çubuklarını soğutmak amacıyla 4 numaralı reaktöre basınçlı su sıkılacağını duyurdu.

Nükleer santrali işleten Tokyo Elektrik Şirketi (Tepco) yetkililerle, geleneksel soğutma yöntemlerinin işe yaramamasından dolayı yakıtın bulunduğu havuzu doldurmak için çeşitli çözümleri deniyor. 4 numaralı reaktörde, su dışında kalması halinde tehlike oluşturacak şekilde radyoaktif yakıt çubukları bulunuyor. Nükleer uzmanlar, kullanılmış olsa bile nükleer yakıtın su içinde kalmaya devam etmesi gerektiğini belirtiyor. Japon yetkililer, yangın geçiren 4 numaralı reaktörle birlikte Fukuşima 1 santralinin diğer 5 reaktörünün kontrolünü ellerinde tutmak için mücadele ediyor.

Fukuşima nükleer tesisinin çevresindeki radyasyon seviyesinin şu anda insan sağlığını tehlikeye atacak boyutta olmadığı ifade edildi. Radyasyon seviyesindeki artış nedeniyle geçici olarak tesislerden çıkartılan son 70 işçi ise santrale tekrar geri döndü. Santraldeki ısı artışı olan reaktörlerdeki soğutma çalışmaları geçici olarak askıya alınmıştı. Öte yandan, Japonya'da bulunan Avustralyalı ve Yeni Zelandalı yardım ve kurtarma ekipleri, helikopterlerinin, deprem ve tsunami felaketinin ardından meydana gelen patlamalar nedeniyle radyasyon sızıntısı olan santral yakınındaki havaalanına zorunlu iniş yapması sonucu radyasyona maruz kaldı.

Tsunamiden etkilenen bölgelerde soğuk hava ve kar yağışı kurtarma çalışmalarını engelliyor. AFP muhabiri, Iwate, Miyagi ve Fukuşima'da sıcaklıkların sıfır dereceye düştüğünü belirtti. Meteoroloji yetkilileriyse, sıcaklığın -5 dereceye kadar düşebileceğini kaydetti. Japonya'ya komşu ülkeler de limanlarına gelen yük gemilerinde radyasyon taraması yapmaya başladı.

İngiliz Daily Telegraph gazetesi, Wikileaks'in sızdırdığı gizli Amerikan Dışişleri Bakanlığı belgelerine dayanarak Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun 2 yıl önce nükleer santrallarin şiddetli depremlere dayanamayabileceği konusunda Japonya'yı uyardığını yazdı. Belgelerde kurumdan bir yetkilinin Aralık 2008'de Japon hükümetine santrallerdeki güvenlik standartlarının çağın gerisinde kaldığını söylediği yazıyor. Wikileaks'teki ABD Dışişleri Bakanlığı yazışmasına göre de, santrallerin depreme dayanıklığının geçen 35 yılda sadece 3 kez kontrol edildiği dile getiriliyor.

Santraldeki patlamayla atmosfere karışan nükleer partiküller, rüzgarın etkisiyle Amerika kıtasına doğru ilerliyor. Şu anda atmosfere ne kadar radyasyon yayıldığı ise bi-linmiyor. Hafta sonu beklenen şidddetli yağmurlarla bu maddelerin doğaya karışma hızı artacak. Alçak basınç merkezi ve yağışların etkisi altına giren ülkede yağışlar sadece Cuma ve Cumartesi günleri ara verecek. Pazardan sonra yağışların şiddetlenerek etkisini artırması bekleniyor. Yağışların şiddetlenmesiyle radyoaktif maddeler de toprağa karışacak. Şu anda batılı rüzgarların estiği Japonya'da radyoaktif bulutlar, Kuzey Pasifik, Bering Boğazı ve Alaska ile Kanada'ya doğru ilerliyor. Hafta sonundan sonra Alaska, Amerka ve Kanada'nın batı kıyılarına ulaşacak. Önümüzdeki hafta Vacouver, San Fransisco, Las Vegas, Los Angeles ve Portland radyasyondan etkilenecek. Ancak radyasyon bulutları zaman ilerledikçe rayoaktifliğini kaybedeceğinden Pasifik üzerinden bu merkezlere ulaşana kadar 4 kat hafifleyecek.

Japonya'nın 77 yaşındaki İmparatoru Akihito, televizyonda yayınlanan konuşmasında, Japon halkından umutlarını yitirmemelerini isteyerek, depremden sonra ortaya çıkan “nükleer santral krizinden derin endişe duyduğunu” söyledi. Akihito, felaketten sonra yürütülen yardım çalışmalarına katılanlara teşekkür ederek, “Kurbanların sayısını bilmiyoruz, ancak her bir kişinin kurtarılabilmesi için dua ediyorum” dedi. Bu arada Başbakan Naoto Kan'u arayan BM Genel Sekreteri Ban Ki-Moon da daha fazla yardıma hazır olduklarını belirtti.

Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Analizler Merkezi Başkanı Sinan Oğan, Ermenistan sınırındaki Metzamor Nükleer Santrali'nin Türkiye'nin yanı başındaki “saatli bomba” olduğunu söyledi. Oğan, “Metzamor, tsunamiden de tehlikeli” dedi.

İHH ekipleri, Japonya'da depremin merkezi ve radyoaktif sızıntıların en yoğun şekilde yaşandığı Sendai'de çok zor şartlarda yüzlerce insana ulaşmayı başardı. İHH Acil Yardım Koordinatörü Recep Güzel, Sendai'deki durumu anlatırken “Sözün bittiği yerdeyiz” ifadesini kullandı. 5 kişilik ekip, önce 800 aileye yemek dağıttı, sonra Tokyo'dan getirilen 3 kamyonluk yardım malzemesini afetzedelere verilmek üzere kriz merkezine teslim etti. Öte yandan ekipler, Sendai'deki radyasyon seviyesi 6'ya çıkmasına rağmen bölgeyi terk etmeyerek, Tokyo'dan gelecek 3 kamyonluk yardım malzemesini bekledi. İHH ekiplerinin yardım dağıtımlarından toplam 5 bin kişi faydalanacak.

Fukuşima'daki nükleer endişe sürerken, Japonya'nın başkenti Tokyo'nun doğusunda dün 6.0 büyüklüğünde bir deprem daha meydana geldi. Merkez üssü Tokyo'nun doğusunda yer alan Şiba kentinin açıkları olan deprem, suyun dibinde yerin 10 kilometre altında meydana geldi. Binalar uzun süre sallanırken, tusunami alarmı verilmedi.

Dışişleri Bakanlığı, Türk vatandaşlarının zorunlu olmadıkça Japonya'ya seyahatlerini ertelemeleri çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan duyuruda, deprem ve tsunami felaketlerinden etkilenen Japonya'da halen doğal afetin etkilerinin devam ettiği kaydedildi. Duyuruda, “vatandaşların, Japonya'nın depremden etkilenen kuzey bölgesi ve Tokyo'nun da içinde yer aldığı Kanto bölgesi başta olmak üzere, tüm ülkedeki gelişmeleri yakından takip ederek müteyakkız olmaları, Tokyo Büyükelçiliği ve Japon makamlarının uyarılarını dikkate almaları” tavsiye edildi.

Tokyo Büyükelçiliği web sitesine, “http://tokyo.be.mfa.gov.tr” adresinden ulaşılıyor. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı, Japonya'da 11 Mart'ta meydana gelen deprem ve tsunami felaketlerinden hasar gören tesislerden Fukuşima Nükleer Santrali'ndeki sorunla ilgili gelişmelerin, Türkiye'nin Tokyo Büyükelçiliği, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından yakından izlendiğini ve bu amaçla bakanlıkta bir kriz merkezi kurulduğunu bildirdi.