Sahte piyasaya gerçekçi ceza şart

Son dönemde ortaya çıkan sahte gıda ve ürün furyası insan sağlığını ciddi anlamda tehdit ediyor. Bugün Türkiye'nin sahte ürün piyasası 6 milyar doları aştı. Bu 'sahte' piyasayla emniyet güçleri ve gümrük görevlileri mücadele etmesine rağmen, kâr hırsı tüketici sağlığını iyiden iyiye tehdit eder duruma geldi.

Peki bu piyasanın küresel ticarette bu denli yer bulmasındaki faktörler neler? Bu noktada konuyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz TUMER Gıda Komitesi Başkanı Veteriner Hekim Muhammet Efe, sahte ürün ve gıda pazarı tehditlerinin en önemli sebebinin tüketicinin algı yanılması olduğunu söylüyor. Bu sahte piyasanın bu derece rahat hareket alanı oluşturabilmesi de işte tam bu noktada başlıyor. Muhammet Efe, "Gelir seviyesi ile ihtiyaç duyulan veya ihtiyaç olduğu zannedilen ürün değerleri kıyaslandığında orijinal ürünlere ekonomik gücü yetmeyen tüketici bilerek veya bilmeyerek sahte ürün talebinde bulunmaktadır. Bu oran gözle görülebilir bir şekilde artmıştır" diyor ve ekliyor: Bu olay tüketici haklarını olumsuz etkilemesinin yanı sıra ciddi kayıt dışılığa da sebep oluyor.

Aynı zamanda Helal ve Sağlıklı Gıda Platformu Sözcüsü de olan Muhammet Efe, hile ve tağşiş ya da aldatıcı reklamların da tüketicinin algı yanılgısına yol açtığını dile getirdi. "Bir diğer hususta etiketlerdeki bilgi ve içerik hususunda tüketicinin yeterli bilinçlenmesinin engellenmesidir" diyen Efe, tüketicinin neyi tükettiğini tam olarak idrak etmesinin imkansızlığına değindi.

Dünyada 1 trilyon, ülkemizde ise 6 milyar doları aşan bu illegal pazarın, önümüzdeki 10 yıl içinde 2 trilyon doları bulması kaçınılmaz. Küresel ticaretin neredeyse yüzde 10'unu oluşturan bu kar hırsına odaklı piyasayla başa çıkmanın bir yolu var mıdır diye soruyoruz Muhammet Efe'ye, çözümü özetliyor: "Başta etiket tebliğinde değişiklik, RTÜK ve rekabet kurullarının daha ciddi çalışmalar ve caydırıcı cezalarla tüketici lehine iyileştirilmeleri ve kaçakçılık konularında yapılacak caydırıcı yöntemlerin devreye sokulması gerekli."

Gıdaların yanı sıra sahte ürünler ilaç, kozmetik, sigara gibi sektörlerde de sıkça bulunuyor. Araştırmalar gözönüne alındığında, her 10 ilaçtan birinin sahte olduğu anlaşılıyor. Peki tüketici sahte ilacı nasıl anlar? Öncelikle sahte ilaçlar, daha çok internet ve seyyar satıcılar aracılığıyla satılıyor ki, bu anlamda internetten ilaç alınmaması gerekiyor. Özellikle dikkat edilmesi gereken nokta tüm ilaçların ruhsatlı eczanelerden alınması.

Sahte gıdaları nasıl anlarız? Peynir çeşitlerinde genellikle maliyeti ucuza getirmek adına, yapımında ucuz bitkisel yağlar ya da farklı gıdalar kullanılabiliyor. Örneğin, kaşar peyniri, dilimlenebilir yarı sert peynirlerden. İyi bir kaşar peyniri, düzgün kalıplı olmalı. Taze kaşarda en önemli nokta görüntü ve lezzet. Tüketicilerin ayrıca fiyatlara dikkat etmesi gerekiyor. Çok ucuz peynir mutlaka katkı maddeli peynirdir. Aynı şey balda da geçerli. Gerçek bal, soğuk ortamlarda şekerlenir, sahte bal şekerlenmez. Zaten gerçek bal fiyatı olması gerektiği gibi olan baldır.

İlaç mantığı ile üretilmiş birçok ürünün, izinli ve kontrollü olanlarının yanında sahtesi veya kontrolsüz kaçak şekilleri ile de piyasaya sürüldüğüne işaret eden Efe, "Bilinçsiz tüketim sonucu ciddi sağlık problemleri ile karşı karşıya kalınmıştır" dedi.