Slogan atmak düşünce özgürlüğünün gereğidir

30 yıl önce çatışmada öldürülen ODTÜ öğrencisi Ertuğrul Karakaya'yı mezarı başında anan 73 yaşındaki annesi Ayşe Karakaya ile beraber 18 kişinin “suçu ve suçluyu övdükleri' iddiasıyla yargılandıkları davadan beraat kararı çıktı. Görme engelli Ayşe Karakaya ve 18 kişi hakkında, güvenlik kuvvetlerine silahlı direniş göstermek, suçu ve suçluyu övmek iddiasıyla, TCK'nin 215/1. maddesine göre 2 yıl hapis istemiyle Salihli Cumhuriyet Savcısı Seyfullah Öselmiş tarafından dava açılmıştı.

İddianamede, “1977 yılında yasa dışı örgüt üyesiyken devletin güvenlik güçleriyle çatışmaya girerek öldürülen, örgüt üyesi olmak ve devletin güvenlik kuvvetlerine silahlı direnme göstermek suretiyle suç işleyen Ertuğrul Karakaya'nın ölüm yıl dönümü olan suç tarihinde umuma açık mezarlık içinde aleni olarak kendisini ve yaptıklarını övmek, 'Devrim şehitleri ölümsüzdür', 'Ertuğrul yaşıyor, mücadele sürüyor', 'Devrimci gençlik çizdiğiniz yolda' sözleriyle işlenmiş olan bir suçu ve suçluyu övdükleri” iddia edilmişti.

Salihli 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nde 2 yıla kadar hapis istemiyle 21 Kasım 2006 tarihinde dava açılan 19 sanık, duruşmalarda suçlamaları reddetti. Mahkeme, ölen Ertuğrul Karakaya'nın arşiv kaydında suç işlediği ve suçlu olduğu hususunda herhangi bir mahkeme kararının bulunmadığını kaydetti. Anayasa'nın 38. maddesinde “suçluluğu sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz” hükmüne atıfta bulunan mahkeme, buna göre, Karakaya'nın “işlediği bir suçun” ya da “suçu işlediği için kendisinin” övülmesinin de mümkün olamayacağını belirterek, sanıkların beraatına karar verdi.

Bir yıl süren davanın gerekçeli kararında, şüphelilerin attıkları sloganlar ve suçluyu övdükleri yönünde yapılan konuşmalar, “düşünce özgürlüğü” kapsamında değerlendirildi. Mezarlıkta atılan sloganların da herhangi bir suçu ya da suçluyu övme niteliği taşımadığı anlatılan gerekçeli kararda şöyle denildi: “İfade özgürlüğü, demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden biridir. Ayrıca toplumun ilerlemesi ve her bireyin özgüveni için gereken temel şartlardan birini teşkil etmektedir. Bunlar, demokratik toplumun olmazsa olmaz 'çok seslilik, tolerans ve hoşgörü' gerekleridir. Dolayısıyla suçun unsurlarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.”

Manisa'nın Salihli ilçesinde, 73 yaşındaki Ayşe Karakaya, 1977 yılında öğrenim gördüğü Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) çıkan olaylarda öldürülen oğlunun mezarı başında düzenlenen anma töreninde, “Oğlumun suçu neydi, ne günahı vardı” dediği için “suçluyu övme” iddiasıyla yargılandı.

Ertuğrul Karakaya, 1977 yılında ODTÜ'de okurken 'Ankara ODTÜ-DER' isimli bir yasadışı bir örgüt derneğinde faaliyet gösteriyordu. Derneğin kapatılması üzerine Karakaya da öğrenci temsilcisi kurulunun sözcüsü olarak üniversitede görev aldı. ODTÜ kapısında güvenlik güçleriyle girilen bir çatışmada Karakaya hayatını kaybetti. Karakaya'nın yandaşları, her yıl Salihli'deki mezarı başında anma törenleri düzenledi. Ancak 8 Haziran 2006'da düzenlenen anma törenine polis müdahale etti. Müdahale sırasında 19 kişi gözaltına alınarak haklarında yasal işlem başlatıldı ve ardından da dava açıldı.