TCK'ya AB rötuşu

Avrupa Birliği'nin (AB), yeni TCK Tasarısı'ndaki düşünce özgürlüğüyle ilgili düzenlemeleri yeterli bulmaması üzerine harekete geçen hükümetin, TCK Tasarısı'nın mevcut yasadaki 312 ve 159. maddelerine karşılık gelen düzenlemeleri yeniden ele alacağı belirtildi.

AB'nin, TCK Ön Tasarısı ile ilgili değerlendirme raporunda, tasarıda yer alan 40'a yakın maddede yapılan düzenlemeler yetersiz bulundu. AB, düşünce ve ifade özgürlüğüyle ilgili maddelerin yeniden ele alınarak Kopenhag Siyasi Kriterleri'ne uygun hale getirilmesini istedi. Düşünce ve ifade özgürlüğü ile ilgili 312 ve 159. maddelerde yapılan değişikliklerin yetersiz olduğu belirtilen değerlendirme raporunda, TCK Tasarısı'nda mevcut yasadaki 155, 158, 159, 311 ve 312. maddelere denk gelen hükümlerin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarındaki ölçütlere göre düzenlenmesi istendi.

Yürürlükteki 765 sayılı TCK'nın "155, 158, 159, 311 ve 312" şeklindeki madde numaraları, yeni tasarıda "378, 427, 429, 293 ve 294" olarak geçiyor.

Yeni TCK Tasarısı'nda 294. madde olarak yer alan 312. maddede, kanunun suç saydığı bir cürmü övmenin karşılığı olarak 6 aydan 2 yıla, kanunlara uymamayı tahrik etmenin karşılığı olarak da 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Tasarının madde gerekçesinde, 294. maddenin nitelikleri itibariyle birbirine çok yakın olan şu dört ayrı cürme yer veriliyor:

"- Bir cürmün övülmesi veya iyi görüldüğünün söylenmesi,

- Kişilerin kanuna uymamaya tahrik edilmeleri,

- Sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığına dayanarak, halkı birbirine karşı kamu düzeni için tehlikeli olabilecek şekilde düşmanlığa veya kin beslemeye alenen tahrik edilmeleri,

- Halkın bir kısmının aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyecek biçimde tahrik edilmesi."

57. Hükümet döneminde yapılan değişiklikle, TCK'nın 312. maddesinde en çok eleştirilen "olasılık" kelimesi "tehlike", "kişiler" tanımı ise "halk" olarak değiştirilmiş, ancak hakime geniş takdir yetkisi verilmişti.

Yeni tasarıda "429." olarak yer alan 159. maddedeki değişiklikle, suç sayılmayan soyut nitelikli eleştiri de suç kapsamına alınıyor. Tasarıda "kutsal-ilahi devlet" anlayışı ön plana çıkarılıyor. "Zalim-katil devlet", "hırsız iktidar", "sömürü düzeni" gibi söylemler "soyut" bir kavrama yönelik olduğundan cezai işleme tâbi değildi. Yeni tasarıda bu gibi söylem ve sloganlar suç kapsamına alınıyor. Yasa tasarısında "örgütlere" yardım suçu ile ilgili "bilerek ve isteyerek" şartını aramadan ceza verilmesi öngörülüyor.

57. Hükümet döneminde MHP'nin önergeleriyle TCK'nın 159. maddesinde yapılmak istenen değişikliklerin önü kesilmişti. Maddenin içeriği değiştirilmemiş, "devlet ve kurumlarına hakaret" suçunun cezasının üst sınırı 6 yıldan 3 yıla indirilmişti.

TCK Tasarısı'nda "halkı askerlikten soğutma" ile ilgili 378. maddede, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verileceği kaydediliyor. Fiilin, yayın yoluyla işlenmesi halinde cezanın yarı oranında artırılacağı ifade ediliyor. Madde gerekçesinde, "Söz konusu duyguyu tahrip etmek veya zayıflatmak maksadıyla vatandaşları askerlik hizmetlerinden soğutma yolunda teşvik veya telkinlerde bulunmayı veya propagandayı cürüm haline getirmek suretiyle madde, milli savunmayı koruma amacını gütmektedir" deniliyor.

hakaret"Cumhurbaşkanı'na hakaret" fiilini suç sayan tasarının 427. maddesinde, "Cumhurbaşkanı'na huzurunda hakaret eden kimseye 3 yıldan 6 yıla, hakaret Cumhurbaşkanı'nın gıyabında meydana geldiğinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis verilir. Suç, basın veya yayın yolu ile işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır" hükmü yer alıyor.

Gerekçede, "Cumhurbaşkanı'nın devleti temsil etmesi, Anayasa'da belirtilen görev ve yetkileri gözönüne alınarak onun kişiliğine onun kişiliğine yöneltilen hakaretin bir bakıma devlet kuvvetleri aleyhine cürümlerden sayılması gerektiği düşüncesinden hareketle, tasarının bu maddesi kaleme alınmış ve cumhurbaşkanına karşı hakaret müstakil bir cürüm haline getirilmiştir" deniliyor.

Tasarının, düşünce ve ifade özgürlüğü ile ilgili 293. maddesinde de, bir suçun işlenmesini alenen tahrikte bulunan kimsenin 5 yıla kadar hapisle cezalandırılacağı öngörülüyor.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------