Kitapta KDV iadesinin kaldırılması yayınevlerini zorluyor. TBMM’ye sunulan düzenleme yasalaşırsa kitap fiyatlarında yüzde 15-25 artış bekleniyor. Sektör temsilcileri küçük ve orta ölçekli yayınevlerinin bu yükü taşıyamayabileceği, satışların düşebileceği ve korsan yayıncılığın yeniden artış gösterebileceği uyarısında bulunuyor. Düzenlemenin kitap okuruna yansıyacağı ve kültür hayatında daralmaya yol açabileceği de ifade ediliyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan yeni kanun değişikliği yayıncıları ve okurları yakından ilgilendiriyor. 2019 yılından bu yana yayınevlerinin kitap satışlarında KDV istisnası bulunuyordu. Yani kitaplara KDV ücreti eklenmiyor, bu ücret devletten iade alınıyordu. Önerilen değişiklikte ise bu istisna sürse de devlet bu ücreti yayınevlerine iade etmeyecek. Peki ne olacak? Devlet yayınevlerine iade ettiği KDV ücretini ödemeyecek, yıl sonunda gider olarak yazıp, borçları üzerinden düşmesini isteyecek.
Bizde yayıncılarla hem bu değişikliği hem de yayınevleri ve okurlara etkisini konuştuk. Yayınevleri KDV istisnasının mecburen kitap fiyatlarına yansıyacağını söylüyor. Kimi yayıncılar ise küçük işletmelerin bu yükün altında ezileceğine dikkat çekerek, kapanma yoluna gidebileceğine işaret etti.
"KİTAP FİYATLARI ARTAR, AZ SAYIDAKİ OKUR DA KAÇAR"
Erdem Yayınları Yönetim kurulu başkanı Yunus Erdem değişikliğin yürürlüğe girmesi halinde hem kitap fiyatlarının artacağını hem de az sayıdaki okurun da kaçırılacağı görüşünde. Erdem, “Yedi yıl evvel bu kanun çıktığında hükümetin kültüre, yayınevine, yayın sektörüne ve kültüre vermek verdiği destek böylece geri gitmiş oluyor. Yayıncılık için son derece tehlikeli. Ekonomik açıdan çok ağır yük ve maliyet getiren bir değişiklik. Kültüre destekten vazgeçiliyor diye düşünmeye başlıyoruz. Herkes zam yapmak durumunda kalacak. Çünkü alamadığımız KDV ortalama yüzde 20.
Devlet diyor ki bu KDV'ni ben sana ödemeyeyim, bunu gider yaz. Gider yazmak demek. Yüzde 25'ini gider yazabilirsin, yüzde 75'i kalır. Bunu da 3 aylık vergi dönemlerinde gider yazabiliyorsun. Gider olacak bir şey değil bu. Fiyatlarda kesinlikle bir artış söz konusu olacak. yüzde on beş, yirmi beş arası bir artış. Burada tabii okuru da ciddi oranda etkiler. Kıt kanaat kitaba para ayırmış bir azınlık var. O azınlığı da yok edeceğiz” yorumunu yaptı.
"MALİYETİ DÜŞÜRMEK ADINA İNSANLAR KORSANA YÖNELEBİLİR"
Basın Yayın Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Halil Çelik, birlik olarak gerekli merciilerle görüşmeler yürüttüklerini, değişiliğin yayınevlerini zor duruma düşüreceğini ilgililere anlattıklarını dile getirdi. Çelik, “Düşünün matbaa maliyetleriniz yüzde 20, kağıt maliyetlerinizin kimi cinsine göre yüzde 20 ya da 10’luk bir dilim. Siz bunları ödüyorsunuz ve KDV olarak ödüyorsunuz. Onu bir şekilde şirketinize, kasanıza sokabilmeniz gerekiyor satış yaparken. Bunun önünü kesiliyor.
Yayıncının çok ciddi şekilde maliyetleri yükselecek. Kitap fiyatlarına yansıyacak. Bu sıfır KDV ile kayıt dışılık tamamen sıfırlanmış gibiydi. Çünkü kitapçı, kitap satış noktaları, mağazalar ürünlerini alırken KDV olmadığı için düzene girmiş vaziyetteydi. İnsanlar maliyetini düşürmek adına maliyeyi zarara sokacak farklı yöntemlere girip korsana yönelebilir. Kitap satışlarındaki düşüş hissedilir vaziyette.Bunların üzerine artık tuz biber ekmiş gibi oluyor. Birlik şu an durumu izah etmeye çalışıyor. Yani bunun neticesi neler olur anlatıyor, ilgili birimlerle görüşmeye çalışıyor” dedi.
"KÜLTÜR HAYATINA ETKİSİ DÜŞÜNÜLMEMİŞ, İSTİSNA DEVAM ETMELİ"
İnsan Yayınları Genel Yayın Yönetmeni İsmail Akıncı ise kültür alanındaki istisnaların sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Akıncı, “İstisnamızın devam etmesi için çalışmalar yapıyoruz. Milletvekilleriyle görüşüyoruz, ulaşabildiğimiz bürokratlara ulaşmaya çalışıyoruz. Yayıncıların hepsinin söylemi şu: Bu durum, yayıncı üzerinden okuyucuya sağlanmış bir istisnaydı. Yani bunun kaldırılması yani yayıncıya değil ki okuyucuya yansıyacak.
Bu, devletimizin kültür yayıncılığına direkt müdahalesi değil ama bir çalışma içine bunu da dahil edelim denmiş. Ama kültür hayatına etkisi düşünülmemiş. Kültür sanat çalışmalarında bu tarz istisnalar her zaman devam etmelidir. Kitapta, sinema biletlerinde, tiyatro biletlerinde çalışmalar devam etmelidir” dedi.
"YAYINEVLERİ ZAMMI İZAH EDEMEZ, KÂR EDEMEZSE DE KAPANIR"
Nesil Yayın Grubu Genel Yayın Yönetmeni Fatih Duman ise birçok yayınevinin zarardansa kapanmayı tercih ettiğini söyledi. Duman şunları aktardı: “KDV istisnası, yayınevlerini çok rahatlatmıştı. KDV düşüşü kitapların okuyucuya ulaşmasını sağlamıştı. Eğer vergi iadesi alınmazsa, yayınevi yapılan zamları okuyucuya izah edemeyecek. Çünkü yayınevleri de süreçte kâr edemeyecek. Hatta zarar edecek. Fiyatı artırınca satışı düşecek.Madem zarar tamamen kapatalım düşüncesi hakim.”
"DESTEKLENMEMİZ GEREKİRKEN DARBE YEDİK"
Ötüken Neşriyat Genel Müdürü Ertuğrul Alpay da fiyatların artmasından endişe duyanlardan. Kültür yayınlarının desteklenmesinin önemine dikkat çeken Alpay şu ifadeleri kullandı: “Mevcut düzenin korunması gerekiyor. Yasalaşır mı, yasalaşmaz mı bilmiyorum ama eğer bu meclisten bu şekilde geçerse ciddi oranda bizim maliyetlerimize yansıtmamız gereken bir kalem olarak geçecek. Ve kitap fiyatları çok ciddi oradan artacak. Vatandaşla biz muhatap olduğumuz için kitap fiyatları konusunda çok zor durumda kalacağız.
Yani desteklenmesi gereken yerde Tam tersi böyle bir düzenleme ile iyice krize doğrusu yükleniyoruz ki bu küçük işletmeler için, özellikle küçük yayınevleri için çok ciddi sıkıntı demek. Destek görmeyi beklerken, tam tersi bir uygulamayla bir darbe daha iyi yemiş olacağız.
