'Haydi 'Osmanlıca' öğrenelim

İnsanlar bir gecede 'cahil' bir konuma düşürülmüşlerdir. Ülkemizde özellikle 40'lı yıllar ideolojik taassubun, 'kör bakış'ın, despotça uygulamaların hakim olduğu bir dönemdir. 'Eski' adı verilen ne varsa, büyük bir husumetin cenderesine sıkışmış ve bundan en büyük payı da, Osmanlıca eserler almıştır.

T ürkiye'de Cumhuriyet ideolojisi bağlamında yeni insan tipinin yaratılması ve yeni kültürün oluşmasında, en belirgin eşiklerden biri de 1928 tarihini taşıyan "Dil devrimi" hareketidir. Arap alfabesinin ortadan kaldırılarak Lâtin alfabesinin kabul edilişi; aynı zamanda, insanımızın kökleriyle, daha doğrusu bu topraklarda da hayat bulmuş İslâm Medeniyeti ve kültürüyle varolan tüm ilişkilerini bir çırpıda kesmiştir. Aslında, sorunun en trajik boyutu şudur: İnsanlar bir gecede 'cahil' bir konuma düşürülmüşlerdir.

Ülkemizde özellikle 40'lı yıllar ideolojik taassubun, 'kör bakış'ın, despotça uygulamaların hakim olduğu bir dönemdir. 'Eski' adı verilen ne varsa, büyük bir husumetin cenderesine sıkışmış ve bundan en büyük payı da, Osmanlıca eserler almıştır. Öte yandan, ta 80'li yıllara kadar T.D.K. eliyle uygulamaya konulan 'Türkçe'nin yabancı dillerden ayıklanması' hareketi; hem yaşayan ve artık Türkçe'nin malı olmuş kelime ve tamlamaları -bunların ekseriyetinin Osmanlıca'ya ait olduğu unutulmamalı- ayıklama, hem de masa başında 'uydurma' bir dil oluşturma işlevine dönüşmüştü.

Oysa, insanın kendi tarihiyle, kendi medeniyeti ve kültürüyle, dünya/hayat kavrayışının dünyanın hiçbir ülkesinde söz konusu değildir.

Elbette bu olgu, dünden bugüne bizim için geçerli olduysa; bundan sonra da anlamını içermiyor. İslâm Medeniyeti'ne yeni bir veçhe katan Osmanlı kültürünün yazılı metinlerini okuyup anlayabilme hakkına sahip olmamız gerekiyor.

İşte, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı kürsüsü başkanı Prof. Dr. Coşkun Ak'ın hazırlayıp

Gaye kitabevi (Tel.: 0224-224 13 90) tarafından yayınlanan "Osmanlıca" adlı kitap, sözünü ettiğimiz imkâna hizmet bakımından karşımızda.

Akademik anlamda, örneğin Prof. Dr. Faruk K. Timurtaş'ın üç ciltlik "Osmanlı türkçesine giriş", Prof. Dr. Muharrem Ergin'in "Osmanlıca dersleri", Dr. Yılmaz Kurt'un "Osmanlıca dersleri" başlıklı çalışmalarıyla edebiyat sahasında çakışan, ama diğer taraftan Osmanlıca öğrenmek isteyenlerin tarih sahası için de rahatlıkla başvuracağı bu eser; Osmanlı Devleti'nin kuruluşunun 700. yıldönümünün hararetle kutlandığı şu günlerde basılması itibariyle ayrı bir anlamı/önemi içeriyor bana göre.

Osmanlıca iki bölümden oluşuyor. İlk bölümde Osmanlıca okuyup yazabilmek için lüzumlu asgari bilgiler verilirken; ikinci bölümde gerek edebî metinler, gerekse tarihî metinler yüzyıllara göre seçilerek düzenlenmiş ve Eski Türk Edebiyatı derslerinde okutulan metinlerin de yer alması sağlanmış.

Osmanlı Medeniyeti'nin yazılı eserleriyle yüz yüze geldiğimizde 'cahil' kalmak istemiyorsak; bir kaynak eser kimliğiyle de kültür dünyamıza dahil olan Osmanlıca'ya, bîgâne bir tavır takınmamalıyız diyorum ben.