'Osmanlı adalet timsali'

Osmanlı Cihan Devleti'nin 700. kuruluş yılı nedeniyle yapılan etkinlikler tüm hızıyla çeşitli vakıf, kurum/kuruluş ve kişiler tarafından sürdürülüyor. Bu çalışmalar içinde Osmanlı'yı birçok yönden tanımamıza imkan sağlayan İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı'nın, 700. yıl etkinlikleri çerçevesinde, Osmanlı Devleti'ni anlama, tanıma ve düşüncesine erebilme amacıyla tertiplediği "Osmanlı Konferansları'nın" üçüncüsünü Prof. Dr. Teoman Duralı verdi. Duralı, "Osmanlı Kimliğimizin Felsefi Değerlendirmesi" konulu konuşmasında, Osmanlı Devleti'nin esas ülküsünün ve felsefi düşüncesinin "adalet" olduğunu söyledi. Duralı, Osmanlı Devleti'nin gerileme ve yıkılmasına 16. yüzyıldan sonra gelişen Batı'yı aynen takip etmeyişinin neden olarak gösterilmesinin yanlış olduğunu belirterek, Osmanlı'nın kendine has bir yapısı olduğunu, bu nedenle Batı'ya bu anlamda ayak uydurmasına imkan bulunmadığını ifade etti. Teoman Duralı, yeniçağda başlayan sömürgecilik hareketine işaret ederek: "Siyasi ve iktisadi düzlemdeki adı sermayecilik, emperyalizm olan sömürgecilikte Osmanlı hiçbir zaman bulunmamıştır. O zaten sermayeci ya da emperyalist ve kavmiyetçi olamazdı; kapitalizme ve onun olmazsa olmazı emperyalizme tevvesül edemezdi. O zaman kendini inkar etmiş olacaktı. Eğer o dönemde gelişme adına Batı'ya uysaydı o da sömürgeci olacaktı; böylece ilerleyecekti. Osmanlı Devleti'nin çöküşü yapısal bir sorun değildir, davayla ilgilidir. O, İslam'dan ilham alan bir hareket olarak ortaya çıkmıştır" dedi.

Duralı: "İnsan için en önemli hadise adalettir. Adalet, bir şeyin layık olduğu yere yerleştirilmesidir. Osmanlı Devleti 'elitist' bir yapıdadır. Osmanlı'da 'elitizm'in olması, yani işi erbabına teslim etmesi, Onu adaletli kılmıştır. İkincisi, kan bağı yani biyolojik temelleri topyekün aşmış olması. İmparatorluk ülküsünü, idealini Osmanlı kadar yerine getirebilmiş başka bir devlet bulmak tarihte zordur. İnsanları kan bağlarına göre tasnif etmemek, onu tümüyle dışlamak Osmanlı Devleti'nin yaptığı bir iştir" diye konuştu.

Duralı: "Biz tarihimizi kendimiz olarak görmedik, hep başkalarının dürbünüyle baktık kendimize. Osmanlı'yı değerlenlendirirken kendimizi değerlendiriyoruz. Biz ortaçağ hıristiyan Avrupa ve yeniçağ dindışı Batı Avrupa medeniyetlerinin verisi değiliz" dedi.

"Birtakım iddialarda Osmanlı Devleti'nin Roma'nın halefi olduğu söylenir. Bu kesinlikle yanlış bir görüştür. Osmanlı Devleti'nin baktığı, örnek olarak görmeye çalıştığı Abbasi'dir. Osmanlı, İslam medeniyet çerçevesinin dışına bakmamış, nazar atfetmemiştir."