Pakdil''in mektupları insana çağırır

Mektupların iki özelliği var. Birincisi, edebiyat mektupları oluşudur. İkincisi de insanî özelliğidir. Mektup türü, yazarların eserlerinin anlaşılması, kişisel tarihlerinin bilinmesi açısından edebiyat tarihinin en önemli kaynağı sayılır. Mektupların insanî açıdan özelliğiyse, yazarların düşüncelerini, iç dünyalarını kurgusal bir dilin süzgecine uğramadan en samimi şekilde yansıtmalarındadır. Mektuplar''da hem Nuri Pakdil''in kişisel tarihini hem de Edebiyat dergisinin ayrıntılı tarihini, dergi çevresinde oluşan düşünce ve edebiyat anlayışını görüyoruz. Sadece edebiyat anlayışlarını değil, Türkiye''yi ve dünyayı nasıl kavradıklarını ve dünya kurgularını bulabiliyoruz.

Üç ciltte toplanan Mektuplar, on yılda tamamlandı: 2004-2014. Nuri Pakdil''i 1972''den beri şahsen yakından tanırım. Mektupları da dâhil bütün yazdıklarının, düşüncelerinin ve hayatının Türkiye için nasıl bir öneri olduğunu biliyorum. 2004''te mektupları toplamaya başladım. Ocak 2005''te, Hece dergisi Nuri Pakdil Özel Sayısı''nda bu mektupların bir kısmını yayımladık. Nihayet, şimdilik elimizdeki 1100 sayfalık toplam ortaya çıktı. Kendilerinde mektup olduğunu bildiğimiz insanların bir kısmından alamadık, bir kısmına da henüz ulaşamadık. Bizim bilmediğimiz bazıları da kitaptan sonra kendilerinde de mektup olduğunu söylüyorlar şimdi. Bunları da derlemeye başladım, umarım yakın zamanda Mektuplar''ın dördüncü cildi de ortaya çıkar.

Nuri Pakdil, Türkiye kültür, sanat ve edebiyat ortamında tanıdığımız aydın, entelektüel, sanatçı tipolojisine hiç uymayan son derece nevi şahsına münhasır bir insan, aydın, entelektüel ve yazardır. Onun Müslüman kimliği de böyledir; ''Türkiye Müslümanlığı''yla anlaşılamaz. Kendine has bir lügati vardır; ilk kez karşılaşan biri bu lügat karşısında şaşırır. Çağımızın Ebûzer''idir ve tek başına bir toplumdur. Mektuplar''a bu açıdan bakmak gerekir. Mektuplarındaki imzası, başlıbaşına bir mektuptur; bazen yalnızca imza atmak için mektup yazar. Mektup sayfasının sonuna; ''imza ektedir'' diye bir not düşer ve ikinci sayfaya yalnızca görkemli bir imza atar.

Bütünüyle böyle değil ama çoğunluk itibariyle söylediğiniz gibi. Her sözcük ve nefes onun dilinde bir mermiye dönüşür. Edebiyattan ve sanattan söz etmek, Nuri Pakdil için dinden, yemekten, giyinmekten söz etmekten ayrı düşünülemez. Mektuplar''da da bu tavrı görürüz. Bir mektubunda; ''Ben sizi annenizden babanızdan daha çok düşünüyorum'' der. Kullandığınız diş fırçasının kalitesine, ayakkabınızın biçimine, bir çorabı ne kadar zaman giydiğinize, çantasız dolaşıp dolaşmadığınıza bile aynı sorumluluk duygusuyla karışır. Okuyucu, onun Mektuplar''ında böyle bir inanç ve yeryüzü sorumluluğunu bulacaktır.