Psikiyatri ve tasavvuf

'Ruhun bilgeliği, bilgeliğin ruhu' alt başlığıyla yayınlanan Sufi Psikolojisi, Türkçe'de bu alanda yayınlanan ilk ve en kapsamlı eserlerden biri. Yer altındaki hazineye doğru mütevazı bir arkeoloji denemesi niteliğindeki Sufi Psikolojisi'ni yayına hazırlayan ise psikiyatr-şair Kemal Sayar. Kitap temelde, sufilikteki olgunlaşma sürecinin günümüzün psikoterapilerinde ne ölçüde karşılık bulabileceğini, sufiliğin sağladığı iç gelişme ve zenginliğin ne kadarının günümüzün psikoterapi nosyonuyla açıklanabileceğinin entellektüel bir temrinini yapıyor. Kitapta metinleri yer alan yazarların hemen hepsi psikiyatri ve psikoterapi mesleğinin içinden gelen ve sahalarında hatırı sayılır yerlere gelmiş isimler. Sufi Psikolojisi'nde çok ilginç hikayeler ve yine bir o kadar ilginç çözümlemeler var. Kemal Sayar anlaşılan o ki; metinleri bir araya getirirken okunması güç ve önemli çözümlemeler içeren parçaları, okunması daha kolay olanlarla harmanlayarak okuru sıkmayan bir bütün oluşturmak istemiş.

İlgi çekici bölümlerden biri de Sara Sviri imzalı. Yazar ortaçağ İslam toplumlarında rüyanın oynadığı role değiniyor ve bir sufinin rüya günlüklerinden yola çıkarak (rüya günlüklerinin bizde de bir örneği 'Asiye Hatun'un Rüya Mektupları' adıyla yayınlanmıştı) hem onun içsel gelişimine hem de dönemin toplumsal ortamına dair bir çözümlemede bulunuyor.

Muhammed Ecmel imzalı 'sufi ruh bilimi' başlıklı yazıda da sufi pratiğinin günümüz psikoterapileriyle örtüştüğü yerler olsa bile, onları aşan, daha kuşatıcı bir bakış sunan bir yaklaşım olduğu vurgulanıyor.

Kemal Sayar'ın daha önce Defter dergisinde de yayınlanan uzun makalesi de konuyla ilgili genel bir bakış açısı sunuyor. Dipnotlarla zenginleştirilmiş bu makale, ego psikolojisi ile sufiliğin 'benlikten kurtulma' pratiği arasındaki benzerlik ve farklılıklara atıfta bulunuyor. Yazar sufi psikolojisinin bir 'psikokozmoloji' olduğunu belirterek insan tasavvuru ile evren tasavvuru arasındaki ayrışmazlığa dikkat çekiyor.