İlginç, eğlendirici ve umutla bezeli; fakat 8 Oscar'lık da değil!

Cemal Malik, Mumbai kentinin gecekondu mahallelerinden birinde yaşayan 18 yaşında bir yetimdir. Ya da öykünün orijinal adında tanımlandığı biçimiyle, Hindistan'da her zaman milyonlarca benzerine rastlayabileceğiniz türden bir “kenar mahalle iti”…

Genç adam, koyu bir yoksullukla boğuşarak geçirdiği hayat çizgisini değiştirebilmek umuduyla, bir dönem ülkemizde de yayımlanan “Kim Milyoner Olmak İster?” adlı popüler yarışmaya katılır ve ardarda bütün soruları bilerek şaşırtıcı bir başarı kazanır. Kahramanımızın 20 milyon rupilik büyük ödülü almasına şimdi sadece bir adım kalmıştır. Fakat, şova ara verildiğinde, emniyet yetkilileri cahil bir sokak çocuğunun bu kadar büyük bir başarıyı ancak hile yaparak yakalayabileceğinden şüphelenir ve onu gözaltına alırlar. Yaşadığı zalimâne sorgu süreci karşısında suçsuzluğunu kanıtlamak için çırpınıp duran Cemal, kardeşiyle birlikte kenar mahallede geçen hayatını, mahalle çeteleriyle olan ilişkilerini ve biricik aşkı Latika'yı yeniden bulma çabasını polislere en ince ayrıntısına kadar anlatmaya başlar. Yarışmadaki her soruya nasıl doğru cevap verdiğini kanıtlama çabası, aynı zamanda Cemal'in inanılması zor, fakat gerçek hikâyesini de ortaya çıkartacaktır. Sonunda bütün soruların doğru cevaplarını vermesini mantıklı bir biçimde temellendirir, ancak yalnızca bir soru gizemini hâlâ korumaktadır.

1996 yapımı “Trainspotting” ile sinemaseverleri dumur edip “kült yönetmen” mertebesine eriştikten sonra uzun süre boyunca benzer bir başarıyı yakalayamayan ve vasat öykülerin çevresinde dolanıp duran İngiliz yönetmen Danny Boyle'dan gösterişli bir yeniden doğuş filmi…

Filmlerinde görüntü-müzik ilişkisini büyük bir başarıyla kuran Boyle, tıpkı yıllar önce ortalığı birbirine katan “Trainspotting”de olduğu gibi bu yeni yapıtında da müziği arka planın boşluklarını dolduran bir yan unsur değil, doğrudan doğruya öykünün başat elementlerinden biri olarak kullanmakta. O yüzdendir ki “Milyoner”i müziklerinden bağımsız bir film olarak düşünmek çok zor; aksine kâh hüzün kâh sevinç yüklü sahnelerinde, onlarla daha bir sürükleyici ve kıpır kıpır bir film bu. Hızlı kurgusu ve odaklandığı ülkenin simgesi konumundaki renk cümbüşünü çok iyi betimleyen pastel renklerle bezeli görüntü yönetimi de bu karşı konulmaz dinamizmi iyice katmerli hâle getiriyor.

Yönetmen, eski bir Hintli diplomatın romanından (Vikas Swarup'ın yazdığı “Questions and Answers” / “Sorular cevaplar” adlı kitap) uyarladığı öyküsünde, başta şu meşhur kast sistemi olmak üzere Hindistan'ın akıl almaz çelişkilerle dolu toplumsal yapısı ve binlerce etnik kimliğin bileşkesi konumundaki ulusal kültürüne yönelik ciddi bir pot kırmamak için, öykünün büyük bir bölümünü Hintli bir kadın yönetmenle yakın işbirliği içinde çekmiş. Yardımcı yönetmeni Loveleen Tandan'ın da katkılarıyla günümüz Hindistan'ından -bu ülkenin katı yasalarının izin verdiği- en ileri gerçekçilikte bir görünüm sunan “Milyoner”, biz dahil pek çok tahmincinin ilk üçünde yer almamasına karşılık, bu yılki Oscar'ları tek kelimeyle silip süpürdü ve tam 8 önemli daldaki ödül heykelciklerini son derece güçlü rakiplerinin arasından söküp almayı başardı.

Bir “modern çağ peri masalı” görünümündeki bu öykünün sevimliliği ve sürükleyiciliğine hiç kuşku yok, ancak “Bunca kaliteli yapımın arasında bu kadar çok sayıda Oscar'ı gerçekten de hak etti mi?” diye sorarsanız, işte onda biraz şüpheliyim doğrusu. Gırtlağına kadar acı ve kedere bulanmış yığınla karakteri ağdalı bir melodram estetiği içinde ardı ardına sıraladıktan sonra ne yapıp edip “mutlu son”la (ve tabiî ki bir toplu dans gösterisiyle!) biten geleneksel Hint filmlerinin, bu arkaik dramaturjinin Atlantik'in karşı kıyılarında para etmeyeceğini iyi bilen batılı bir sinemacı eliyle derlenip toparlanmış, daha doğru bir ifadeyle “estetik açıdan sınıf atlatılmış” bir versiyonundan daha fazlasını umuyorsanız fena hâlde hayâl kırıklığına uğrayabilirsiniz. ABD'de Barack Obama iktidarıyla birlikte yeniden güçlenen “üçüncü dünya kültürlerine ilgi ve saygı” hareketinin sinema sektöründeki sansasyonel bir yansıması olan bu filmden sinema tarihine, Hindistan kültürüne yönelik küresel ilgiyi biraz daha hareketlendirmesinin dışında pek de fazla bir şey kalmayacağı şimdiden belli. Buna karşılık, perdede görmek istediğiniz şey bolca keder, onu dengelemek üzere bir parça neşe ve ille de masalsı bir mutlu son ise işbilir İngiliz yönetmenimiz size bu garantili formülün gereklerini fazlasıyla sunuyor.