Kameranın kırmızı ışığı yanınca, yalanlar da kaçak yer bulamaz

ABD'de 1977 yılının yaz aylarında yayınlanan David Frost-Richard Nixon söyleşileri, Amerikan televizyon tarihinde bir haber programına en çok izleyici çeken program olmuştu. Dört akşam üst üste yayınlanan bu söyleşi serisini 45 milyondan fazla insan seyretti.

Watergate skandalı sonrasında gözden düşen eski başkanları Richard Nixon'ın düşünce sistemine göz atmak isteyen ve sabık başkanın istifasına yol açan görev suistimallerinden haberdar olan izleyiciler, âdeta “sözlü bir boks maçı”nı andıran bu söyleşiler sırasında ekrana kilitlendiler. Büyük ilgi göreceği en başından belli olan böylesine gerilimli bir program için ekrana çıkarken her şeyini ortaya koyan iki adam da sonuçta aralarından yalnızca birinin kazanacağını gayet iyi bilmekteydi.

Bu dört bölümlük program sonradan televizyonculuk dünyasında bir efsaneye dönüşmekle kalmadı, aynı zamanda beyazcamda icrâ edilen “söyleşi sanatı”nda da bir devrimin yaşanmasına vesile oldu. Söz konusu yayından sonra ABD'de politika ve politikacılara yönelik genel algı kökten değişirken, eski başkanın yaptığı bir itiraf ise bütün dünyayı şaşkına çeviriyordu. Büyük bir ihtimalle kamera önünde aşırı sıkıştırılmanın getirdiği bu itirafa sonradan Nixon'ın kendisi bile şaşırmıştı.

Halkının gözünden düşmüş, geç de olsa onurunu kurtarma mücadelesi veren eski bir başkan ile televizyon dünyasında isim yapmaya çalışan bir playboy habercinin ekranlardaki tarihî röportajını (daha dürüst bir ifadeyle, “düellosunu”) konu alan “Frost/Nixon”ın yönetmenliğini “Apollo 13”, “Akıl Oyunları”, “Cinderella Man” ve “Da Vinci Şifresi” gibi dev yapımların Oscar ödüllü usta yönetmeni Ron Howard üstleniyor. Yorgun ve küskün başkan Richard Nixon'ı Amerikan sinemasının kıymeti yeterince bilinmemiş emektarlarından Frank Langella, hırslı televizyon sunucusu David Frost'u Michael Sheen'in canlandırdığı filmin senaryosunu ise İngiliz yazar Peter Morgan kaleme aldı.

Filmde, yalnızca milyonlarca izleyiciyi ekran başına kilitleyen o ünlü röportaj serisine yer verilmekle yetinilmemiş; aynı zamanda bu röportajların perde arkası manevraları, taraflar arasında haftalarca devam eden müzakere süreçleri de beyazperdeye ustalıkla yansıtılıyor.

Günümüzde bütün dünyada “Watergate Skandalı” olarak hatırlanan o ünlü siyasal kriz sonucunda 1974 yılında başkanlıktan istifa etmek zorunda kalan Nixon, sonraki üç yıl boyunca ise konuya ilişkin sessizliğini korumuştu. (Bilmeyenler için bu öyküyü kısaca hatırlatalım: “Watergate” olayında, Cumhuriyetçi Nixon'un seçimlerde eline bazı siyasal kozlar geçirebilmek için, rakibi Demokrat Parti'nin Washington'daki Watergate iş hanında bulunan genel merkezini devlet ajanları ve techizatını kullanarak gizlice dinlettiği ortaya çıkarılmıştı. Ki bu olay da Amerikan demokratik sistemi açısından affedilmez bir ayıp olarak toplumda şok etkisi yaptı. Bir süre suçlamalara direnip olaydan haberi olmadığını ileri süren Nixon, sonunda ise hukukî ve medyatik baskıya dayanamayarak sorumluluğunu kabul etti; ardından da istifasını sundu. Kendisinin yerine göreve gelen Başkan Yardımcısı Gerald Ford, eski başkanı affettiğini açıklayarak olayın yargı yolunu kapadı.)

Nixon, istifasının ardından uzunca bir süre sessizliğe gömüldükten sonra, 1977 yılına gelindiğinde özel bir söyleşi için televizyon kameralarının karşısına geçmeyi kabul etti. Başkanlık yaptığı döneme ait cevapsız kalmış soruların yanısıra, başkanlığını sona erdiren rakip dinleme skandalına ilişkin sorulara da cevap verecekti. Nixon, itiraflarını yapacağı yayıncı olarak David Frost'u seçmekle herkesi şaşırttı. Böyle bir tercihi yaparken gerçekte, neşeli, hafif, eğlendirici, rahatlatıcı ve izleyicilerine “mesaj” değil “masaj” sunan programlarıyla tanınan bu İngiliz şovmeni kolayca safdışı edebileceğini, Amerikalıların gönlündeki “büyük devlet adamı” statüsünü yeniden kazanabileceğini düşünmüştü. Öte yandan, Frost'un ekibinin de onun “Nixon'a kolayca yem olmama” yeteneği konusunda son derece güçlü kuşkuları vardı.

Kameralar çalışmaya başladığında, Frost ile Nixon arasında müthiş bir zekâ savaşı başladı. Ülkenin siyasal tarihindeki en büyük rezaletlerden biri olarak kabul edilen “Watergate Skandalı”ndaki rolüyle ilgili soruları Nixon savuşturabilecek miydi? Peki, Frost gibi genç bir yayıncı, kendi kuşağının en yetenekli, en kaşarlanmış, en kurt ve en kurnaz politikacılarından birinin hesap vermesini sağlayabilecek, onu cesurca eleştirebilecek miydi?

Söyleşiler sırasında iki erkeğin güvensizlikleri, egoları ve soğukkanlılıkları net olarak ortaya çıktı. İkisi de saf ve yalın gerçeğin en çarpıcı şekilde ortaya çıkması adına her türlü yapmacık davranışı bir kenara bıraktılar.

Nixon'ın ekibinde en önemli rolü, kurmay heyetinin başkanı Yarbay Jack Brennan oynuyordu. Filmde aktör Kevin Bacon'un canlandırdığı Yarbay Brennan, söyleşilerde uygulanacak strateji konusunda Nixon'a rehberlik yaptı.

Buna karşılık, 37'nci Amerikan Başkanı'ndan hesap sormaya hazırlanan Frost'un ekibinde de birbirinden zeki iki danışman vardı. Bunlardan birisi, söyleşilerin editörlüğünü üstlenen deneyimli gazeteci Bob Zelnick (Oliver Platt), diğeri ise Nixon'a muhalif yapısıyla tanınan yazar ve öğretim görevlisi James Reston (Sam Rockwell)'dı.

Her ikisi de, Frost'un uyguladığı stratejinin mimarı olurken, Nixon'ın gerçek yüzünün teşhir edilmesi için ne gerekiyorsa yaptılar. Hazırlanan stratejide Frost'un görevleri ise, söyleşi dizilerinin yayın haklarını satmak, televizyon kurumuyla anlaşmak ve soracağı sorular üzerinde çalışmak oldu.

“Frost/Nixon”, ön hazırlıkları yıllarca süren projelerin peşinde koşup az fakat öz film yapmayı tercih eden Ron Howard'tan (Doğumu: 1 Mart 1954, Duncan-Oklahoma/ABD) yine iki yıllık bir suskunluk döneminin ardından gelen usta işi bir politik başyapıt. Hayranlık uyandırıcı oyunculukları, 1970'lerin giyim kültürünü, otomobillerini ve kent atmosferini müthiş bir gerçeklik duygusu içinde perdeye aktararak âdeta sahiden de o yıllarda çekilmiş bir yapıt izlenimi veren müthiş dekor-kostüm ve görüntü yönetimi, yanısıra da öyküdeki bütün boşlukları tek tek dolduran kendinden emin kurgusu ve öykünün oluşturduğu atmosferi mükemmelen tamamlayan müzikleriyle, Howard'ın mesleğinin zirvesindeki bir orkestra şefi edâsında yönettiği bir film olmuş “Frost/Nixon”…

Yalnızca bu hafta sonunda gösterime girenler arasında değil, Amerikan sinemasının son yıllarda çektiği en iyi filmlerinden de biri olarak göz dolduran böylesi bir başyapıtın, “Sahtekâr”, “Gurur ve Zafer”, Operasyon Valkyrie” gibi her biri kendi türünde gayet ağır örnekler oluşturan kimi önemli yapımlarla gişede yarışacağı bir hafta sonunda gösterime çıkması, belki de tek talihsizliği… Ancak, yakın tarihe ışık tutan kaliteli politik dramalardan hoşlananlar, bu müthiş gösteriye tanık olmak için yine de ne yapıp edip özel bir zaman dilimi ayırmayı ihmal etmesinler.