Alevi açılımı"nda algı sorunları

Çocukluk ve delikanlılık yıllarım, Alevilerin ve Sünnilerin barış içinde yaşadığı bir İç Anadolu kasabasında geçti. Pek çok Alevi arkadaşım oldu. Aynı sofraları, aynı harmanları, aynı oyun alanlarını paylaştık. Aleviliğin, Sünniliğin sosyal hayat içerisinde bir mesele teşkil ettiğine şahit olmadım. Başka yerlerde nasıldı bilmiyorum ama ülkemiz 1970"lerde "Sağ-Sol" kavgasına sürüklenene kadar ciddi bir sorun yaşadığımızı hatırlamıyorum. İki kesim arasında sorun büyük ölçüde ideolojik kamplaşmalar neticesinde meydana geldi. Gençler arasındaki çatışmalar halkın iki kesimini birbirinden uzaklaştırdı. Sivas, Kahramanmaraş ve Çorum olayları geleneksel ilişkileri zehirledi. Radikal sol ideolojilerin etkisiyle Alevi gençleri "Kırsal Alevilik" değerleriyle de çatışma yaşadı. Hem "Dedelik" makamı, hem dinsel inanç biçimi olarak Alevilik, devrimci gençler için tarihsel bir gerilik ifadesiydi. Devrimci gençlerin İslam"a ateistçe tepki vermeleri de iki kesimin içiçe yaşadığı yörelerde farklı algılar oluşturdu.

Önce "12 Eylül" darbesi, daha sonra Sovyetler Birliği"nin dağılması Sol ideolojilere dönük beklentileri sona erdirdi. İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlere göç etmiş Aleviler arasında kültürel köklere doğru bir yöneliş başladı. Dedeler eski statülerini kazanmaya çalışırlarken, diğer yandan da Alevi kimliğini politik bir form içerisinde ifade eden dernekler zuhur etti. Geleneksel Alevilik modernizmin etkisiyle büyük şehirlerde kırılmalar yaşadı. Bu boşluğu Alevi aydınlar ve dernekler doldurdu. 1993"te Sivas"ta yaşanan korkunç olaylar Alevi kimliğinin daha şiddetli bir dille ifadesine yol açtı. Bu süreçte Alevi kimliğini Kemalist ideolojiye eklemleme çabaları öne çıktı. "28 Şubat" sürecinde mütedeyyin çevrelere yönelik baskılar, yüksek yargı kurumlarında etkin konumda bulunan Alevi Kemalistlere atfedildi. Ordu içerisinde sertlik yanlısı Alevi bir cuntanın darbe yapmaya hazırlandığı iddiaları bu algıları güçlendirdi. Alevi-Kemalist ittifakının bu ülkenin ana akımı olan Sünniliği yok etmeye yöneldiği algısının, Alevilerin İslamcı siyasetin güçlenmesinin kendi aleyhlerine olacağı algısıyla çakışması gerilimi besledi. "Ali"siz Alevilik" gibi bir takım uç girişimler de Sünni kesimlerin Alevilerin taleplerine soğuk bakmalarına sebebiyet verdi. Oysa Alisiz Alevilik, geleneksel olarak Alevi inanç ve kültürünü sürdüren kesimleri bile huzursuz etmişti.

Alevilerin neleri talep edeceklerine hiç kuşkusuz Alevi inancını yaşayanlar karar verecekler. Her yörenin kendine özgü Alevilik anlayışları var. Yöre içinde biribiriyle çelişen, çatışan inanışlar var. Bu yüzden taleplerin bir bütünlük içinde ifade edilmesi gerekiyor. Bu bağlamda "Alevi Çalıştayları" problemlerin çözülmesini engelleyen algıların değişmesi için önemli adımlar idi. Devlete düşen görev iki kesimin gönül rahatlığıyla makul sayacakları düzenlemeleri yapmaktır. "2 Temmuz Sivas" ve "28 Şubat" süreci iki kesim arasındaki güveni zedelemiş olsa bile, ülkemizin esenliği için biribirimize kör ve sağır kalmamalıyız. İç bütünlüğünü sağlamış bir Türkiye yakın bölgesinde yapıcı rol oynayabilir. Alevi vatandaşlarımızın taleplerine yasallık kazandırmak sadece bir düzenleme işidir ama bundan fazlasına ihtiyacımız var. Korkmadan, kuşku duymadan, güven içinde biribirimize sırtımızı dönebileceğimiz bir Türkiye, gelecek kuşaklara miras bırakacağımız en büyük zenginlik olacaktır.