Bilgi, toplumu çoğullaştırır

Kitabın değerli olduğu zamanlar vardı. Sokakta bir kağıt parçası gördüğünde onu çiğnenmeyecek bir yere kaldırmak da bu kültürün getirdiği bir davranıştı.

"Kur''an-ı Kerim"e duyulan büyük saygı kitaplara saygıyı da gerektiriyordu.

Kitaplar, tek bir görüşe saplanmamamız gerektiğini bize öğreten kaynaklardı.

Hayatın ve insanın binbir çeşit hali olduğunu da keza kitaplar sayesinde öğreniyorduk.

Duyduğumuz ama görmediğimiz dünyalarla ve insanlarla bağ kurmamızı sağlayan da kitaplardı.

Anlayacağınız gibi, bir tür internet işlevi görüyordu kitaplar.

Peki "internet" ya da "e-kitap", kağıda basılmış kitabın yerini alabilir mi?

E-kitabın kağıda basılı kitap sayısını azaltacak ama hiçbir zaman onun yerini alamayacaktır.

Kağıda basılı kitap okumak ayrıca bir keyif aracı çünkü.

"Kitaplardan kurtulabileceğinizi sanmayın" başlıklı kitapta Umberto Eco bakın ne diyor:

"Kitap tıpkı kaşık, çekiç, tekerlek veya makas gibidir. Bir kere icat ettikten sonra daha iyisini yapamazsınız. Bir kaşıktan daha iyi olacak bir kaşık yapamazsınız. Tasarımcılar mesela , tirbişonu daha iyi hale getirmeye çalşıyorlar, başarı oranları pek zayıf, kaldı ki çoğu da işlemiyor."

İnsanın icat ettiği en güzel şeylerden biridir kitaplar.

"Bilgi, toplumu çoğullaştırır" sloganıyla açılışı yapılan "48. Kütüphane Haftası" dün başladı.

O halde bu haftayı yakınlarımıza kitap hediye ederek anlamlı hale getirmeliyiz.

İslam uygarlığının ilk kütüphanesi Hicri 1. Asırda Mekke''de Abdulhakem el-Cumehi tarafından kurulmuştu.

Abdullah bin Cubiri''ye göre müslümanların ilme ve ilim adamlarına olan sevgileri, İslamın eğitimi teşvik etmesini; fıkıh alimlerinin, kitap gibi menkul mal veya mülkün vakfedilebileceği esasına dayandırır.

Bu yüzden "vakıf kütüphaneleri " İslam uygarlığının nişanelerindendir.

Camilere, medreselere,şifahanelere, fakirlerin barındırıldığı zaviyelere, yolcuların konakladığı hanlara, kervansaraylara, hatta mezarlıklara ve türbelere bile kitap vakfedilirdi.

Vakfettiği kütüphanelerin ve kitapların bakımını çocuklarına, sonra da onların çocuklarına vasiyet ederek kuşaklar boyunca bu hizmeti devam ettiren hayırseverlerin varlığını vakfiye metinlerinden öğreniyoruz.

Yani, Kitaba dayanan bir uygarlığın mirasçılarıyız.

Orta çağlardan bu yana, Avrupa''da kurulan kütüphanelerin büyük kısmını Arapça, Farsça kitaplar teşkil ediyor.

Eski Yunan düşünürlerine ait kaybolmuş kitaplar da keza müslüman bilginler eliyle Arapça olarak ve şerhedilmiş şekilde Avrupa''ya ulaşmıştı.

Batı uygarlığının doğuşunda bu çevirilerin büyük etkisi var.

Başta İstanbul, Edirne, Bursa, Konya gibi eski başkentlerin yanı sıra Anadolu''nun pek çok kasabasında dahi vakfedilmiş kütüphanelerin sayısı yüzlerle ifade edilir.

Böyle bir kültürden geliyoruz.

Mütefekkir-Şair Muhammed İkbal ''in çok sevdiğim bir sözüyle bitirmek istiyorum yazımı:

"Bilgi için yapılan bütün arayışlar aslında bir tür dua şeklidir."

Duanız bereketli olsun.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Ayhan Sefer Üstün, Bosna ve Kosova''da yaşananların benzerinin şimdi de Suriye''de yaşandığını belirterek şöyle konuşmuş:

"Balkanlar''da katledilen insanlar için anma törenleri düzenleniyor. İnsanlık yeni bir anma töreni düzenlememek için Suriye''ye müdahale etmelidir. Çünkü 1 yılda 10 bine yakın insan hayatını kaybetti".

Gerçekten de durum çok vahim ve kimse yarın ne olacağını kestiremiyor.

"Uluslararası toplum" denilen kuruluşlar ise insanlık vicdanını rahatsız eden katliamlar karşısında şu veya bu sebeple, yetersiz.

Hiç kimse de bu kuruluşları insanlık vicdanının tabii uzantısı olarak görmüyor.

"Esed rejimi"nin katliamları karşısında insanlık vicdanı kanamaya devam ediyor.

Keşke olsaydı ama ne yazık ki insanlığın topu tüfeği yok.

1927 yılında ülkemizin nüfusu 14 milyona yakındı.

Bu dönemde nüfusun 3 milyon 305,9''u şehirlerde, 10 milyon 342,4 bini ise köylerde yaşıyordu.

Sanayileşmenin etkisiyle kırsaldan şehirlere doğru bir göç dalgasının yaşandığı 1950''lerde kırsal-kensel nüfus dengesi tersine dönmeye başladı.

1950''de nüfusumuzun 4''te 3''ü köylerde yaşarken ilerleyen yıllarda kırsal nüfus daha da azaldı.

"Anadolu Ajansı"nın yayımladığı bir habere göre 2011 yılı itibariyle nüfusumuzun yüzde 76,8''i şehirlerde, yüzde 23,2''si ise köylerde yaşıyor.

Şehirlerde yaşayanlar neredeyse nüfusumun dörte üçünü teşkil ediyor.

Dünyada da durum pek farklı değil.

On yıl önce dünya nüfusunun yüzde ellisinden fazlası şehirlerde yaşıyordu.

Nüfus araştırmalarına göre 2030''da dünya nüfusunun dörtte üçünü şehirlerde yaşayanlar oluşturacak.

Yani, dünyadaki şehirleşme oranı Türkiye''deki oranlara yaklaşacak.

"Latin Amerika"da ise nüfusun yüzde 80''i kentlerde yaşıyor.

Şehir sosyologu Prof. Manuel Castells''e göre kentleşme oranındaki hızlı artışın sebebi temelde geleneksel tarımın yıkılması, kırsal bölgelerin kamu hizmetlerinden yoksun olmasıdır.

Dolayısıyla her ülkede zenginliğin yaratıldığı çekim merkezlerine, metropoliten bölgelere doğru kitlesel bir göç sözkonusudur.

Prof. Castells sözlerine şöyle devam ediyor:

" Bu metropol bölgeler hızlı ulaşımla giderek birbirine bağlanıyor ve mega-kentleri oluşturuyor, dünyadaki mega-kentler de hava ve deniz yoluyla birbirine bağlanıyor. Enformasyon teknolojisi bu küresel ulaşım sisteminin oluşumu açısından kritik önemde. İnternet , birkaç yenilik ve yönetim merkezinde olup bitenler temelinde , bütün dünyada enformasyonun dolaşımını ve bilgi üretimini mümkün kılıyor."

Böylece şehirlere yönelik fikirler ve tasarımlar da giderek zenginleşiyor.

Ancak şehirlerin de bir tahammül gücü var.

Şehirlere kaldırabilecekleri yükten fazlasını bindirmenin getirdiği sorunlar yığınla önümüzde duruyor.

Sosyologlar artık ülkelerin gelişmişlik düzeyi ve şehirleşmeyle ilişkileri üzerinde kafa yoruyorlar.

Öte yandan dünya nüfusu içinde, bilhassa "Asya", "Afrika" ve "Yakın Doğu"da gençlerin oranı çok yüksek..

Avrupa ise yaşlanıyor.

"Arap Devrimleri"nin dinamiğini de "daha iyi" ve "daha onurlu" bir yaşam talep eden gençler oluşturuyor.

Öyle anlaşılıyor ki dünya şehirleri bir kaynamanın, kaynaşmanın eşiğinde.

Küresel sistemi bekleyen en büyük handikap budur.