Merkez Bankası köktenciliği...

"Merkez Bankası"nın gündelik politikanın etkisi dışında kalması elbette doğru. Zaten kimse Merkez Bankası"ndan böyle bir rol beklemiyor. Ama ülkenin genel ekonomik politikası sözkonusu olduğunda "Merkez Bankası"nın bağımsızlığından falan da söz edilemez. Çoğulcu bir siyasal rejimde toplumun ne yönde gideceğini saptamak seçmenlerin işidir. İktidarlar seçmenlerin verdiği yetkiyle ekonomi politikasını, para ve finans politikasını belirleyerek uygularlar. Bu bağlamda bürokratik bir organ olan Merkez Bankası"nın araçsal olmaktan öteye bir rol üstlenmesi beklenemez. Türkiye bir "kurullar cumhuriyeti" değildir. Sonuçları seçmenleri ilgilendiren her konuda siyaset kurumu (hükümet)hesap verir. Bazen bu hesap sandıkta verilir, bazen de hukuk önünde. Dolayısıyla davul siyasetin boynunda, tokmak bir kurulun elinde olamaz. Merkez Bankası Hükümetle ters yolda, zıt istikamette yürüyemez.

Geçenlerde "AK Parti" Genel Başkan Yardımcısı İktisat Profesörü Numan Kurtulmuş Merkez Bankası"yla ilgili bir iki laf söyledi, hemen yaylım ateşine tutuldu. Numan Bey, "Merkez Bankası"nın araçsal bağımsızlığına eyvallah, ama hükümet başka telden, Merkez Bankası başka telden çalarsa bunun adı araçsal bağımsızlık olmaz. TC Merkez Bankası AŞ bağımsız olsun, peki TC devletinin bağımsızlığı ne olacak?" demişti. Numan Bey"in eleştirisini aceleci bir yaklaşımla "Üçüncü dünyacılık" olarak yaftalayan kalemler oldu. Bu çok yanlış bir davranış ve şık da değil. Bu meseleler küresel finans merkezlerinde bile hararetle tartışılırken bizim gibi kapitalizmin çevre ülkesi konumuna sıkıştırılan ülkelerde çok daha geniş şekilde tartışılabilmeli. 20. Yüzyılın, "Soğuk Savaş" dünyasının kavramlarıyla 21. Yüzyılın yeni dünyası, yeni Türkiye"si, yeni iktisadı kurulamaz. Yeni bir eleştiri, yeni bir bakış, yeni bir ses getirenlere ithamla değil teşekkürle ve fikirle cevap vermek icap etmez mi?

Amerika"da milyonlarca vergi mükellefinin birikimlerini heba eden 2008 Krizi"nde ABD Merkez Bankası"nın büyük rol oynadığı artık herkesçe kabul ediliyor. Bir zamanlar efsane olan Merkez Bankası eski Başkanı Alan Greenspan"dan şimdi sitayişle bahseden pek kimse kalmadı.. Serbest piyasa köktenciliğine bağlı halis muhlis bir kapitalist olan Greenspan Merkez Bankası(FED)Başkanı olmadan önce Amerikan borsasının önde gelen simalarından biriydi. Mali piyasaların serbestleşmesini savunan finans çevrelerinin militan ve sadık bir üyesiydi. Tabii ki FED Başkanlığı döneminde ait olduğu finansal çevrenin çıkarlarını kolladı.

Kimi eleştirilere göre FED bir tür "kutsal yer", "tapınak", karanlık yöneticilerin çok az denetime açık bir biçimde ekonominin iplerini elinde tuttukları karanlık bir iktidar koltuğudur. "Nobel" ödüllü iktisatçı Joseph. E. Stiglitz de şeffaflığın kapsamlı olmaması durumunda bütün iğrenç oyunların karanlıkta oynandığına dikkat çeker. Diğer Merkez Bankaları da küresel finansiyalist sistemin şubesi gibi davranan uluslararası mağaza zincirleri gibidirler. Bu sisteme göre Merkez Bankalarının ulusal hükümetlerin denetim alanı dışında bulunmaları idealdir. Küresel finansiyal sistem dünyayı dibe doğru çekiyor. Bu yüzden küresel para ve finans sistemlerinin yeniden düzenlenmesi yönünde sık sık çağrılar yapılıyor. Yeni ekonomi, yeni paradigma diyenlerin sesi çıkmaya başlıyor. Bizin aydınlarımız ise toplumu savunmak ve bu sesleri çoğaltmak yerine kısmaya çalışıyorlar, ne kadar tuhaf!