Ömer Hayyam ve diğer ikisi..

Murat Bardakçı, piyanist Fazıl Say''ın ortaya attığı rübailerin Ömer Hayyam''a ait olmadığını belirten bir yazı yazarak lüzumsuz bir tartışmaya nokta koydu.

Fazıl efendi, kerhaneli-meyhaneli uydurma rübaileri internetten kapmış meğer.

Yani, Hayyam''a atfedilen bir internet geyiği etrafında dönen saçma bir tartışmaydı.

Konu Ömer Hayyam''dan açılmışken, uzun yıllar doğruymuş gibi kabul edilen bir efsaneye değinmem gerekiyor.

Zaman zaman arkadaşlarla yaptığımız sohbetlerde bu konu karşıma çıkyor.

Efsane halini alan menkıbeye göre Ömer Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizam-ı Mülk gençlik yıllarında aynı hocadan eğitim alan yakın arkadaşlar imiş.

Hasan Sabbah, "Alamut Kalesi"nde kurulan İran Şii-İsmaili devletinin kurucusu..

Taraftarları daha çok "Haşhaşiler" olarak anılıyorlar.

"Siyasetname" müellifi Nizam-ı Mülk, Büyük Selçuklu İmparatorluğu''nun meşhur başveziri.

Ömer Hayyam ise felsefeci, gökbilimci, matematikçi, şair.

Güya Nişabur''da aynı hocadan ders alan bu üç kafadar, yüksek bir mevkiye ilk ulaşan kişinin diğer ikisine yardım edeceğine dair aralarında anlaşmışlar.

Nizam-ı Mülk, Başvezir olduğunda arkadaşları yeminlerini hatırlatmışlar.

Ömer Hayyam resmi bir görev almak istemediği için Saray''dan kendisine aylık maaş bağlanmasını kabul etmiş.

Hasan Sabbah da Selçuklu sarayında önemli bir göreve getirilmiş.

Bir zaman sonra Nizam-ı Mülk kendisine rakip gördüğü Hasan Sabbah''ı saraydan kovdurmuş..

Hasan Sabbah bu meseleyi şahsiyet haline getirmiş, Haşhaşi örgütünü kurarak Nizam-ı Mülk''ten intikam almış.

Nizam-ı Mülk''ün bir Haşhaşi fedaisi tarafından öldürülmesi de bu efsaneyi perçinlemiş.

Bazı tarihçiler de eserlerinde bu menkıbeye yer vermişler.

Hayyam''ın rübailerini 1800''lerin sonlarında İngilizce''ye çeviren Edward Fitzgerald''ın da atıfta bulunmasıyla bu menkıbe Batı''da şöhret kazandı.

Oysa Fitzgerald öyküyü Nizam-ı Mülk''e atfedilen uydurma bir kitap olan "Vesaye"den almıştı.

Öykü 20. yüzyılda yazılan bazı romanlara da aktarıldığı için uzun yıllar doğruymuş gibi kabul edildi.

Modern tarihçiler, her üç şahsiyetin aralarındaki yaş farkını ve her birinin gençliklerini İran''ın farklı kentlerinde geçirdiklerini gözönüne alarak bu öykünün uydurma olduğu kanaatindeler.

Mesela Prof. Bernard Lewis, Haşhaşilerle ilgili meşhur kitabında şöyle demektedir:

"Eldeki tarihi veriler, bu üç şahsın aynı zaman dilimi içinde öğrencilik yapmış olmalarının imkansızlığını ortaya koymuş, günümüz araştırmacılarıysa bu tuhaf hikayeyi bir efsane olarak görüp reddetmiştir."

Başta "İsmaililik" olmak üzere Şiiliğin "gulat" tabir edilen aşırı uçlarıyla ilgili yoğun bir okuma faaliyeti içerisindeyim.

İşin aslı, faslı Prof. Lewis''in dediği gibidir.

Köşesine son verilen yazarlar için "oh olsun" kabilinden yazı döktürmek çirkin bir davranış.

"Oh olsun" çekilen yazarlardan birisi de "Hürriyet"ten Özdemir İnce..

Oysa, Özdemir İnce kendisine bir köşe bulana kadar bu arkadaşlar dillerini tutmalıydılar..

Dünya görüşlerimiz, siyasi bakış açılarımız taban tabana zıt Özdemir İnce''yle.

Bu satırları okuyanlar, Özdemir İnce''nin kimi görüşlerini yeri geldikçe sertçe eleştirdiğimi bilirler.

Hürriyet gibi yüksek tirajlı bir gazetedeki yaprak dökümü, o köşelere erişmek için yanıp tutuşanları cezbediyor.

Bu köşelere eriştiklerinde sanki başları göğe erecek..

Olabilir, Allah herkesin gönlüne göre versin..

Özdemir İnce görüşlerini bilinen üslubuyla yıllardır Hürriyet''te dile getiriyordu.

"Doğan Grubu"nun muktedir olduğu dönemlerde, bu arkadaşlar acaba bir kez olsun Özdemir İnce''yi "sen yanlış yazıyorsun arkadaş" diye eleştirmişler midir, doğrusu çok merak ediyorum.

Açıkcası, bu tip adamlar midemi bulandırıyorlar.

Çünlü, yazarlığın da bir raconu var.

Yazılanlar racona ters.

Galiba, "28 Şubat" sürecinden biraz önceydi..

İzmir''de orduevinde düğün yapan bir üsteğmenin annesi başörtülü, babası sakallı olduğu için içeri alınmamıştı.

Dışarda yağmur yağıyordu..

Genç subay ve müstakbel eşi düğün törenine dışarda, yağmur altında devam etmek zorunda kalmıştı.

Şemsiye altındaki genç çiftin yüzlerindeki hüzün yağmur gibi akıyordu.

Anne ve babanın ağlamaklı hallerini hiç unutmadım.

Neye uğradıklaırnı anlayamamanın şaşkınlığı yüzlerinden okunuyordu. Kendimi çok aşağılanmış hissetmiştim. Bu yüzden o sahne hala gözlerimin önündedir.

Gazeteci arkadaşımız Ruşen Çakır, yeğeninin düğününe katılmak için "Fenerbahçe Orduevi"ne gitmiş.

Sakallı olduğu içeri girmesine izin verilmemiş.

Yeğeninin düğününe katılamadan orduevinden ayrılmak durumdan kalmış.

Demek ki sakal ve başörtüsü yasağı orduevlerinde hâlâ devam ediyor.

Ruşen Çakır başörtüsü yasağını eleştirmiş bir gazeteciydi..

Belki başörtüsü yasağına maruz kalanlara bir empati yapmıştı ama sanırım kendi yaşadığı deneyim çok daha acıtıcı olmuştur.

Geçmiş olsun diyorum.