Osmanlı Birleşik Devletleri

Birinci Dünya Savaşı"nda yenik düşen Osmanlı Devleti tarihinin en karanlık bir dönemine girmişti. 8 Ekim 1918"de "Talat Paşa Hükümeti" istifa etmiş, ardından "Ahmet İzzet Paşa Hükümeti" kurulmuştu. Yemen"deki "Zeydi İsyanı"nı 1911"de İmam Yahya ile bizzat müzakere ederek tarihe gömen İzzet Paşa"yı bu kez çok daha zorlu bir süreç bekliyordu.

"Mütareke dönemi"nin ilk sadrazamı olan İzzet Paşa bu göreve getirildiğinde aklında gelecek için tasarlanmış ne bir plan, ne de hazırlanmış bir program vardı. Kendi ifadesiyle, o anda yıkılma ve bölünmeye sürüklenen vatanın yardımına gözü kapalı koşmaktan başka bir duygu ve düşünce içinde değildi. Mütareke tartışmaları devam ederken "İtilaf" güçleriyle onurlu bir barışın unsurları olarak kafasında bazı düşünceler geliştirmişti İzzet Paşa.

Buna göre "Doğu Trakya" bölgesiyle savaştan önceki sınırlar içinde "Küçük Asya", kayıtsız şartsız egemenliğimizde kalacak. Suriye ve Irak, geniş bir iç özerklik, hatta savaştan önceki Macaristan"ın Avusturya Hanedanına bağlılığı şeklinde özel bir idare verilmek üzere uyruğumuz altında bırakılacak. Kudüs (Filistin) sancağında mukaddes yerlerin ve imtiyaz sınırları içinde müslüman halkın dini ve medeni hakları korunacak, Hilafetin manevi nüfuzu temin olunmak üzere, mümkün olduğunca dar bir sınır içinde özerklik veya bağımsızlık verilecek.

"Hicaz" bölgesi eski vilayet sınırları içinde babadan oğula geçmek suretiyle ve istenilen ünvan ile, fakat Osmanlı Sultanlarının Hilafet hakkını onaylamak ve bu yüce makama bağlılığını kabul şartıyla, Mekke Emirine verilecek. Yemen"in, Zeydilerin oturduğu dağlık kısmı, İmam Yahya"nın idaresine bırakılacak. Sahiller ile Tihame, ülkenin karakterine uygun bazı idari ayrıcalıklarla işgalimiz ve uyruğumuz altında bulunacak. Asir ise Tihame gibi devlete bağlı kalacak veya gerekirse, Şerif Hüseyin"in kazanılması için Hicaz"a bağlanacak.

İzzet Paşa"nın düşüncelerine göre Osmanlı Devleti, -Araplar içişlerinde özerk kalmak üzere-"Birleşik Devletler" şeklinde ve eski hanedanın elinde, eski imparatorluğunu koruyacaktı. Arap Yarımadası"nın sahil kısımları eskisi gibi Osmanlı"da kalacak, kan ve malımızı döküp harcamaktan başka faydası dokunmayan iç kısımları ise iddia sahiplerinin eline bırakılacaktı.

Tabii ki İzzet Paşa"nın düşünceleri savaşın galipleri tarafından kabul görmedi. Zira savaşın özü Osmanlı topraklarının paylaşılmasıydı. Birinci Dünya Savaşı"nın kıvılcımı, "Balkan sorunu"nun yansıması olarak Saraybosna"da çakılmıştı. "Balkan sorunu" Batı"nın gözünde "Hasta adam (Osmanlı)" ile özdeşleştirilen "Doğu Sorunu"nun parçasıydı. İngilizler, Fransızlar, Ruslar Osmanlı"yı parçalayarak paylaşmak konusunda aralarında anlaşmışlar idi.

İzzet Paşa"nın bu düşünceleri 1914"ten önce hayata geçirilseydi savaşın kaderi değişebilirdi. Böylece Irak, Arabistan, Suriye ve Filistin bir bütün halinde "Osmanlı Birliği" içinde kalarak emperyalist devletlere karşı yek vücut olurdu. Zamanında gerçekleştirilmeyen reformlar Osmanlı İmparatorluğu"nun yıkılışında büyük rol oynamıştı. İzzet Paşa, 1911"de Yemen"deki isyancılarla uğraşırken Balkan savaşları çıkmıştı. Devlet ricali ile ordu içinde çıkan nifak yüzünden Balkanları kaybetmiştik. İzzet Paşa"nın ifadesiyle, kümes onarılırken ev yıkılmıştı.