"Suriye" diye bir ülke kaldı mı?

Suriye"nin, Mısır"ın ve diğer Arap memleketlerinin temel sorunu yöneticilerinin halkın özgür seçimleri sonucunda iktidara gelmedikleri için halkın iradesiyle gitmeye de niyetli olmamalarıdır. Meselenin bir diğer yönü de, sömürgecilik sonrası dönemde tesis edilen otoriter rejimlerin bütün bir halkı koşulsuz itaata alıştırmış ya da boyun eğdirmiş olmalarıdır. Korkutulmuş, sindirilmiş, bastırılmış kitleler kendilerini iktidarın meşru özneleri olarak göremediler. Hatta mevcut duruma müdahale etme gücünden yoksun oldukları duygusu içinde yaşadılar on yıllar boyunca. Geleceğe ilişkin umutlarını yavaş işleyen zamanın, daha doğrusu "makus kader"in değişmesine bağlamaktan başka bir çıkış yolu bulamadılar. Böyle bir iklimin insanları ne hale getirmiş olabileceğini tasavvur edebiliyor musunuz? "Arap Baharı" 21. Yüzyıl"ın Arap gençlerinin bu alışılagelmiş, içselleştirilmiş, hatta bir bakıma meşrulaştırılmış koşulsuz itaat rejimlerine haklı isyanıydı.

Sömürgecilik sonrası dönemde Batılı rejimler Arap halklarının acılarına duyarsız kaldılar. Büyük güçlerin bölgesel planları bu rejimlerin ayakta kalmasını gerektiriyordu. Zira özgür seçimlerin istemedikleri türden adamları iş başına getirme ihtimali kuvvetliydi. 1990"ların başlarında "Cezayir"deki seçimlerin iptal edilmesi karşısında Batılı rejimlerin takındıkları riyakar tutumları hatırlayın. Hemencecik diktatörlerin safında yer almışlardı. Eğer zorbalıkla önü alınmamış olsaydı, Arap Baharı, "Soğuk Savaş" döneminin son bulduğu 1990"larda yaşanacaktı. O zaman neden bir bahara izin verilmediyse, şimdi de aynı nedenlerle izin verilmedi. Bugün Mısır"da askeri diktatörlüğün mahkemeleri darbeye direnen yurttaşlarına trafik cezası verir gibi yüzlerce idam kararı verebiliyor ise, bu cesareti nereden aldıklarına bakmak gerekiyor. Bu insanlar ne silah kullanmışlardı, ne de iktidarı zorla ele geçirmek istemişlerdi. Sadece, seçimle gelmiş meşru Cumhurbaşkanlarının bir askeri darbeyle devrilmesine ve yeniden bir diktatörlük rejiminin kurulmasına itiraz etmişlerdi. Suçları bu.

"Suriye"de olan-biten ise daha feci. 150 binden fazla insan hayatını kaybetti, yüzbinlercesi ülke içinde yer değiştirdi, yüzbinlercesi ülke dışına kaçtı. Beşşar Esed, despot babasından devraldığı iktidarı bırakmadığı için yaşandı bunlar. Şimdi "Suriye" diye bir yer yok. Kendi meşruluğu kalmadığı halde Beşşar Esed Haziran"da yapılması öngörülen Cumhurbaşkanlığı seçimleri için adaylık başvurusunda bulunmuş. Sanki ortada başvurulacak bir makam, Cumhurbaşkanı seçecek bir halk kalmış gibi. Ülkenin bir bölümünde "İŞİD", bir bölümünde "PYD", bir bölümünde "El Nusra", bir bölümünde ise "Özgür Suriye Ordusu" ve ondan artakalan örgütler egemen. Daha onlarca örgütten söz ediliyor. Her örgütün kendi küçük iktidar alanları var. Esed güçleri de artakalan bölümlerde hükmünü yürütebiliyor sadece. Bir zamanlar adına "Suriye" denilen bu ülkede acımasız bir iç savaş var, iç savaş içinde iç savaşlar var. Şiddetin hüküm sürdüğü, halkının ve topraklarının paramparça edildiği bir ülkede seçim yapılabilir mi? Devletin ortadan kalktığı, kurumlarının felç olduğu bu zavallı ülkede meşru bir seçimden bahsetmek "komedi" değilse bir "trajedi"dir. Her perdesinde katliamlar işlenen bir trajedi. Ve bu kanlı trajedinin ne zaman son bulacağı bize meçhuldür.