TR
EN
AR
FR
RU
UR
AB'nin rasyonel diplomatik oyunu ve Türkiye
AB
Dışişleri Bakanları Toplantısında alınan son karar ile Türkiye'nin aday ülkeler arasında yapılacak daimi konferansın bile dışında tutulması, Avrupa ile rasyonel bir diplomatik ilişkiden çok nostaljik bir medeniyet ilişkisine girmek isteyen ve Başbakan'ın son Almanya gezisini büyük bir zafer gibi takdim eden çevrelerde yeni bir hayal kırıklığı yarattı. Ancak, bu karar ve bu kararın öngördüğü ilişkiler çerçevesi son derece rasyonel bir diplomasi oyununun bir parçasıdır ve bırakın kısa dönemi uzun dönemde dahi bu tavrın değişmesini beklemek çok güçtür. Türkiye'nin AB'ye tam üyelik müracaatını yaptığı 1987 yılından bu yana AB ile ilgili sunduğumuz her tebliğde, yazdığımız her yazıda ısrarla vurguladığımız bir husus var. Son on yıl içinde, her fırsatta, AB'nin Türkiye'nin tam üyeliğini ne kabul ne de reddedeceğini, ve bu süreci mümkün olan en uzun zamana yayarak ilişkileri askıda tutan bir özel statü peşinde olacağını vurgulayageldik. Bu görüşümüzün arkasında ideolojik olarak AB'ye karşı olmaktan çok AB'nin, özellikle de Almanya'nın, rasyonel bir diplomatik oyun içinde olduğunu görmemiz yatmakta idi. Kısa bir dönemde AB'ye kabul edileceğimiz inancının yaygın olduğu 1989 yılında İSAV tarafından gerçekleştirilen AB ile ilgili sempozyumda da, daha sonraki sürecin değişik dönüm noktalarında da bu görüşü vurgulayageldik. Son olarak Çiller hükümeti GB'yi tam üyeliğe geçişin bir adımı olarak lanse ettiği zaman da bu görüşü tekrar ettik.
AB, rasyonel bir diplomasi aktörü olarak, Türkiye'nin tam üyeliğinin doğuracağı riskleri üstlenmeksizin, Türkiye'nin dışlanmasının doğurabileceği riskleri bertaraf etmeye çalışmaktadır. Yani, kendisi açısından öylesi bir optimum çözüm arayışı içindedir ki, bu optimum çözümün getirdiği konjonktürde Türkiye'den en büyük tavizleri alıp en az ödemeyi yapmak mümkün olabilsin. Bunun da en pratik formülü, Türkiye'yi bağlamakla birlikte AB'yi serbest ve esnek bırakan bir özel statü oluşturulması ya da bekleme sürecinin mümkün olduğunca uzatılmasıdır. GB özel statü için uygun bir araçtı ve devreye sokularak Türkiye kısa bir süre için tatmin edilmiş oldu. Biz geçen 1996'nın Nisan ayında GB sarhoşluğu yaşanırken, Yeni Şafak'ta kaleme aldığımız bir yazıda bu geçici tatmin politikası konusuna dikkatleri çekmiş ve AB'nin uzun dönemli genişleme politikası konusunun hissilikten uzak bir şekilde yeniden değerlendirilmesi hususunda ilgilileri uyarmıştık:
"Karar sürecinde yaşanan sıkıntılar özellikle yeni üyelikler konusundaki belirsizlikleri artırmaktadır. Yine de bu konferansın Türkiye'nin tam üyeliği konusunda ortaya koyduğu tavır gayet açıktır. Birliğin üye sayısının 27'ye çıkartılması planlanan önümüzdeki 15-20 yıllık yaygınlaşma döneminde Türkiye'nin adı yer almamaktadır. Bu da Birliğin Türkiye ile ilgili tercihinin, 'GB ile denetim altında tutulmakla birlikte tam üyeliğe alınmaması' şeklinde belirlendiğini ortaya koymaktadır. Avrupa, Türkiye ile olan ilişkilerini, Türkiye'nin başka eksenlere ve arayışlara kayışını engelleyen ama tam üyelik ile ilgili hiçbir garantiyi içinde barındırmayan bir düzeyde kalmasını istemektedir.
GB sürecinin en tehlikeli yanı da budur. Türkiye, kendi iç ve dış ekonomik parametrelerini Avrupa'ya uyarlarken, Avrupa, Türkiye'nin birlik ile ilişkilerinde tam anlamıyla karar bağımsızlığına sahip olmaktadır. AB'nin her önemli karar öncesinde Yunan vetosu yoluyla Türkiye'den taviz koparma şansı bulunurken, Türkiye'nin AB'ye ya da bu birlik üyesi ülkelere karşı herhangi bir yaptırımı devreye sokma hakkı bulunmamaktadır. Bu ilişki biçimindeki belirsizliğin sürmesi, Türkiye'nin uluslararası ekonomik tercihlerini ciddi bir şekilde sınırlayacak ve gittikçe, Avrupa'ya ortak değil bağımlı bir ekonomik yapılanma oluşacaktır. GB'yi bir zafer edası ile kutlayarak bu sürecin tam üyeliğe geçiş oluşturduğunu iddia edenler, Avrupa Birliği Hükümetlerarası Konferansı'nda ele alınan genişleme planlarının anlamı üzerine tekrar kafa yormalıdırlar."
Eğer diğer bekleyen ülkeler için bir karar alma zorunluluğu olmamış olsaydı, GB ile istenen diplomatik sonuç AB açısından elde edilmiş olacaktı. Ancak, diğer bekleyen ülkelerden gelen baskılar, AB'yi Türkiye ile ilgili istenenden daha önce bir karar almaya zorladı. Yine de bu karar GB sürecinin belirsizliğini sürderecek bir karar olacaktır. 11+1 Formülü böylesi bir belirsizliğin matematiksel simgesidir.
AB'ce dile getirilen insan hakları, Kıbrıs, Ege, ekonomik parametreler gibi unsurlar Türkiye'yi sürekli bir belirsizlik içinde tutma politikasının gerekçeleri değil, bahaneleridir. Yani bu unsurlar olduğu için böylesi bir karar alınmamakta, belirsizlik stratejisi uygulandığı için bu unsurlar öne çıkarılmaktadır. Bu unsurların oluşması AB'nin zaten uygulamayı düşündüğü ve uygulayageldiği stratejinin uygulanmasını kolaylaştırmaktadır.
Türkiye bir gün insan hakları hususundaki eksikliklerini AB istediği için değil, kendi insanına ve toplumuna saygı duyduğu için düzeltme iradesi gösterdiği zaman uluslararası ilişkilerde saygın bir konum kazanacaktır. Türkiye'nin, AB'nin bu stratejisi karşısında uygulayabileceği politikaları da başka bir yazı da ele alalım.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.