TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bölgeler arası etkileşim ve Türk-Rus ilişkileri
Suriye
gerginliğinin tırmanmasından bu yana kaleme aldığımız yazılarda bölgeler arası etkileşimin dinamik bir diplomatik rekabet alanı ortaya çıkardığını vurgulayageldik. Bunun son çarpıcı misali, Apo'nun iltica talebinin Duma'da kabul edilmesi ile birlikte Türk-Rus ilişkilerinde ortaya çıkan gelişmelerdir. Bu gelişmeler, Doğu Akdeniz havzasının Kafkaslar, Balkanlar ve Ortadoğu arasındaki etkileşim alanında yeni bir anlam kazandığını açık bir şekilde göstermektedir. Bu çerçevede Apo'nun Rusya'ya sığınması sıradan bir tercih değil, stratejik bir sürecin tabii sonucudur. Türkiye, Suriye'ye yaptığı baskı ile bu stratejik süreci hızlandırmış ve Türkiye-Suriye-lrak üçgeninde Ortadoğu denklemine oturan PKK faktörünün temel ayağının Rusya'ya çekilerek aynı zamanda da bir Kafkasya ve hatta Balkanlar faktörü haline gelmesine yol açmıştır.
Bu gelişme Rusya'nın Türkiye karşısındaki esneklik alanını genişletirken Türkiye'yi böylesi bir bölgeler arası etkileşim labirentinin içine çekmiştir. Rus yetkililer ne kadar garanti verirlerse versinler, bu yeni durum bir vakıadır ve yeni hesaplar bu duruma göre yapılmak zorundadır. Türkiye, maalesef Rusya karşısında 1774 tarihli Küçük Kaynarca anlaşmasından bu yana elde ettiği en avantajlı konjunktürü kendi eliyle zaafa uğratmıştır. Rusya'nın Küçük Kaynarca anlaşması ile elde ettiği ve Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar sürdürdüğü Türkiye'deki azınlıkların hamisi konumu bugün PKK'nın hamisi konumuna dönüşmüştür. Başka bir bakış açısıyla bakıldığında da, Soğuk Savaş döneminde SSCB'nin Türkiye'ye yönelik politikasında TKP ve Bizim Radyo'nun oynadığı rol Apo ve PKK tarafından yürütülmeye çalışılacaktır.
Rus yürütme erkinin Duma'nın kararına rağmen iltica talebini kabul etmemesi durumunda bile, Rusya'nın Apo'yu bir tür Demokles'in kılıcı gibi kullanması sürecek gibi görünmektedir. Duma ile yönetim arasındaki görüş farkı, sanıldığının aksine, Türkiye'nin yararına da değildir. Aynen ABD yönetimi ile Kongre arasındaki farkın ABD'nin Türkiye'ye karşı esnekliğini artırdığı gibi, Rusya'daki bu farklılaşma da, Rus dış politika yapımcılarını rahatlatacaktır. Bilindiği gibi, Türk-Amerikan ilişkilerinde Demokles'in kılıcı gibi devrede tutulan Ermeni tasarıları Kongre'ye geldikçe, Amerikan yönetimi bir taraftan Türkiye'ye "ne yapalım, Kongre'ye sözümüz geçmiyor" demekte, diğer taraftan da kendilerini Kongre karşısında rahatlatacak adımlar atılmasını istemekteydi.
Muhtemelen bundan sonra da Balkanlar ya da Kafkaslardaki rekabetin Türk-Rus ilişkilerine yansıyan her safhasında Duma devreye girerek Apo'yu Türkiye üzerinde bir baskı aracı olarak kullanmaya çalışacaktır. Rus yönetimi ise Apo'nun iltica talebini kabul etmeye bile, kendi iç politik dengelerini öne sürerek anlayış istemek suretiyle Türkiye'nin manevra alanını daraltmaya çalışacaktır. Rus yetkililerin Türkiye'yi ümitlendiren açıklamalarına rağmen Duma'nın iltica talebini firesiz kabul etmiş olması bu sürecin başladığını göstermektedir.
Çok iyimser bir tahminle Rusya'nın Apo'yu sınırdışı etmesi durumunda bile, Apo, Rusya ile stratejik çıkar ortaklığı olan ülkelerden birine, mesela Ermenistan, Yunanistan ve hatta Sırbistan'a, gönderilerek Türkiye üzerindeki baskı sürdürülmeye gayret edilecektir. Belki de böylesi bir durum Apo'nun Rusya'da kalmasından daha iyi bir alternatiftir; çünkü hasım gördüğünüz zayıf bir komşuya karşı yürütülecek baskının araçları bir büyük güce karşı sürdürülecek mücadeleden çok daha kolaydır. Suriye'ye karşı kullanılan retoriğin Rusya'ya karşı kullanılamaması bunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
Daha önceki birçok yazımızda bölgeler arası etkileşim alanının yol açabileceği yeni denklemlere dikkat edilmesini ısrarla vurgulamış ve Balkanlar-Kafkaslar-Ortadoğu üçgeninde atılacak her adımın etki alanının ikili ya da sınırlı bölgesel ilişkilerin ötesine taşacağını yazagelmiştik. Ortadoğueksenli Türkiye-Suriye bunalımının bir anda Avrasya-eksenli Türkiye-Rusya bunalımına dönüşmesi Türkiye'nin kısa, orta ve uzun vadeli çıkarlarına ciddi bir darbe vurmuştur.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.