TR
EN
AR
FR
RU
UR
Güç potansiyeli ve stratejik planlama (1)
SON
günlerde sık sık Türkiye'nin uluslararası ilişkilerdeki gerçek güç potansiyelinin ne olduğu ve bu güç potansiyelinin diplomatik açıdan ne ölçüde kullanılabilir nitelikte olduğu ile ilgili sorulara muhatap olmaktayız. Bu noktada iki üç arasında gidip durmaktayız. Kimi zaman statik ve konjunktürel bir değerlendirme ile Türkiye'nin ulaşabileceği güç potansiyelini olabileceğinden daha düşük düzeyde göstererek Türkiye dışında oluşmuş bulunan güç merkezlerine endeksli politikaları meşru göstermeye çalışıyoruz, kimi zaman da Türkiye'nin sabit ve değişken potansiyellerini yeni uluslararası konjunktüre göre dinamik bir şekilde yeniden yorumlamadan ani ve ciddi bir güç patlaması yapabileceğimiz konusunda çok fazla iyimser tahminlerde bulunuyoruz. Bir ülkenin gücü değişik şekillerde tanımlanabilir. Klasik ve teknik bir tanımlama yapmak istenirse, sabit verileri (SV) tarih (t), coğrafya (c) ve nüfus (n) olarak, potansiyel verileri (PV) ekonomik kapasite (e), teknolojik kapasite (tk) ve askeri kapasite (a) olarak tanımlarsak bir ülkenin gücünü şu formülle gösterebiliriz: G=(SV+PV)X(SPXSİ). Bu formülde SP stratejik planlamaya, Si siyasi iradeye tekabül etmektedir. SV=t+c+n ve PV=e+tk+a olduğu için formülün açılımı G={ (t+c+n)=(e+tk+a)} X (SFXSİ) şeklindedir.
Bu formül içindeki unsurları tek tek ele alırsak, sabit veriler, ülkelerin kendi iradeleriyle kısa ve orta vadede mevcut parametreler içinde değiştirmelerinin mümkün olmadığı unsurlardır. Ancak, bu durum bahsi geçen unsurların ülkelerin güç profilindeki ağırlıklarının değişmez olduğu anlamına gelmemektedir. Aksine, değişen uluslararası konjunktür, bu sabit unsurların ülkelerin güç dengeleri içindeki özgül ağırlıklarının değişime uğramasına yol açar. Bu değişimi doğru bir zamanlama ile tutarlı bir yeniden değerlendirmeye tâbi tutan ülkeler bu sabit unsurları dinamik bir dış politika yapımının destek zemini haline dönüştürürler. Mesela Türkiye'nin sabit bir verisi olan ve son yetmişbeş yıldır değişmemiş olan coğrafyasının soğuk savaş dönemindeki stratejik ağırlığı ile soğuk savaş sonrası dönemdeki stratejik ağırlığı önemli farklılıklar göstermektedir. Aynı şekilde Türkiye'nin sabit bir verisi olan Osmanlı tarih mirasının soğuk savaş dönemindeki ağırlığı soğuk savaş sonrası dönemde önemli bir değişim geçirmiş ve Türkiye'nin gerek Balkanlar'da gerekse Kafkaslar'da çok daha aktif bir dış politika yapımına yönelmesine yol açmıştır.
Bir ülkenin potansiyel verilen ise kısa ve orta vadede de değişebilir nitelikte olan ve ülkenin potansiyelinin kullanım kapasitesinin yansıması olan unsurlardır. Ekonomik kaynaklar, teknolojik altyapı ve askeri birikim ülkenin güç profilinde değişken unsurlar olarak yer alır. Bu değişken unsurların dış politika yapımında koordineli ve verimli bir şekilde devreye sokulması ülkenin uluslararası güç dengeleri içindeki ağırlığının artmasını sağlar.
Bugün bu güç unsurları konusunda yapılan en ciddi hata sabit güç unsurlarının dinamik yorumlamasında atıl ve geç kalınmasıdır. Dış politika yapımında önemli sapmalara yol açan statik yorumlamalar ve gecikme de aslında sabit ve değişken unsurların koordineli bir şekilde uzun dönemli bir stratejik bütünlük içinde ele alınamamış olmasının bir sonucudur. Bu da bizi stratejik planlama ve siyasi irade yetersizliği problemleriyle karşı karşıya bırakmaktadır. Formülün bu iki ana unsurunu da gelecek yazımızda ele alalım.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.