TR
EN
AR
FR
RU
UR
Hatıralar: Toplumun hafıza kayıtları II
GEÇTİĞİMİZ
Pazar günü olağanüstü bir sohbet ve hatırat ziyafeti yaşadık. Mustafa Sabri kardeşimizin daveti ile buluştuğumuz muhterem Ali Ulvi Kurucu Beyefendi'nin sabahtan öğleden sonraya kadar yaklaşık beş saat süren doyumsuz sohbeti bizleri otuzlu yılların Konya'sından, kırklı, ellili yılların Kahire'sine ve Hicaz'ına aldı götürdü. Mustafa Sabri Efendi'den Konyalı Mehmet Vehbi Efendi'ye, Mehmet Akif den Hoca Üveyszade'ye, İhsan Efendi'den Mehmet Emin Alpkan'a, Şerif Hüseyin'den İbrahim Temo'ya kadar birçok şahsiyet ile ilgili her biri diğerinden daha canlı, dolaylı ve doğrudan hatıralar son yetmiş yılda Türkiye-Mısır-Hicaz ekseninde yaşananları en çarpıcı bir şekilde gözlerimizin önüne serdi. Sözlü anlatımın cazibesi belki onlarda ciltlik tahlil ağırlıklı kitaptan daha etkili bir şekilde yakın tarihimizle ilgili olarak zihinlerimizdeki imajları yeniden kurdu. Ali Ulvi Bey'in olağanüstü diri hafızası, tatlı üslubu ve şiirlerle süslendirilmiş anlatımı bir dua almak üzere geldiğimiz ziyareti tam bir tarih ziyafeti haline dönüştürdü. Yaşayan tarih özelliği taşıyan bu büyük şahsiyetlerin hatıralarının yazılı ve görsel araçlarla dokümanter niteliğinde muhafaza edilmesi kültürel sürekliliğimiz açısından büyük önem taşımaktadır. Bundan on sene önce Kitap Dergisi'nin Mayıs 1986 sayısında "Hatıratlar: Toplumun Hafıza Kayıtları" başlıklı bir yazım yayınlanmıştı. Bu yazıyı Ali Ulvi Bey'i dinledikten sonra tekrar okuduğumda sözlü ve yazalı hatırat aktarımının kültürel süreklilik açısından taşıdığı önemi ikinci bir yaza ile tekrar vurgulama ihtiyacı hissettim: '"Hatıratlar sadece kişilerin değil toplumların da hafıza kayıtları gibidir. Belli bir dönemle ilgili gözden kaçan en ince özellikleri hatıratlarda yakalayabilir, o özelliklerin arkaplanlarına en açık bir şekilde yine hatıratlarda nüfuz edebilirsiniz. İnceleme eserleri, çok geniş çapta ele alınmış olsa bile, çoğu zaman bu arkaplanın ipuçlarını yakalamakta yetersiz kalırlar, çünkü inceleme eserlerindeki metodla ilgili kaygılar incelenen konuyu da belirgin bir şekilde etkileyebilir. Halbuki hatıratlar bu konuda en sadık yardımcılardır, çünkü hatırat yazarları gerçekleri ne ölçüde gizlemek isterlerse istesinler, dönemlerini kendi kişiliklerinde aksettirmekten uzak kalamazlar. Bu sebepledir ki, insan hatırat okurken (ya da dinlerken) bir kişinin şahsiyetinde belli bir dönemi yaşamak üzere zaman tüneline girmiş hissiyatına kapılır (...) Bizler alfabe değişikliği dolayısıyla hafızası bir kerede ve kesin surette silinmiş bir toplumun ikinci veya üçüncü nesilleri olarak kendi kültür birikimimizin köklerini müsbet ve menfî yönleriyle yeniden keşfetmek zorundayız. Bir toplumun genç nesillerinin yetmiş sene önce yazılmış eserleri dahi okuyup anlayamaması bir ferdin yedi dakika önce olmuş bir olayı hatırlayamaması kadar acil tedbir gerektiren bir durumdur."
Bugün kültürel ve siyasi hayatımızda tekrar tekrar yaşanan bunalımların, yanılan hataların en önemli sebeplerinden birisi de hafızalarımızın kısa sürekli aralıklarla tekrar tekrar silinmiş olmasıdır. Hafızası silinmiş bir insan nasıl küçük bir çocuk kadar tecrübesiz duruma düşerse, nesiller arası kültürel sürekliliği yok edilmiş bir toplum da o derece tecrübesiz ve tehlikelere açık bir konumda kalır. Ali Ulvi Bey gibi şahsiyetlerin bu aktarım gerçekleşmeden Hakk'a yürümeleri sadece bireysel bir kayıp olarak kalmayacak; toplumun anonim hafızası ile ilgili büyük bir boşluk doğuracaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.