TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kıbrıs'ta ertelenen bunalım ve Rusya
KIBRIS
Rum kesiminin füze alımını 16 ay ertelemesi ile birlikte Kıbrıs meselesinde geçtiğimiz haftalarda yaşanan hızlı tırmanışta bir düşüş görülmüş olması kesinlikle bir rehavet doğurmamalıdır. Aksine böyle bir süre konmuş olması füze bunalımının ardındaki gizli diplomatik gündemi de ortaya çıkarmaktadır. Bu son gelişmelerde Amerikan inisiyatifinin devreye girmiş olması önümüzdeki 16 ay içindeki Türkiye'ye yönelik Kıbrıs-merkezli diplomatik baskıların artacağını göstermektedir. Yoksa böylesi bir sürenin mantıki hiç bir izah tarzı olamaz. Eğer bu füzelerin konuşlandırılması yanlış bir adım ise bu adım hiç bir süre belirtilmeksizin geri alınmalıydı. Yok doğru ise Türkiye'ye bu mesaj daha net bir şekilde iletilebilirdi.
Görünen o ki, bu süre içinde Doğu Akdeniz etrafında yeni bir düzenleme yapılması söz konusu olacaktır. Türkiye'ye de bu konuda dolaylı bir mesaj verilmiştir. Bu suni bunalımın tırmandırılması ile birlikte Kıbrıs Rum kesiminin elindeki diplomatik kozlar artmıştır. Şu anda geri adım atmış görünen Rum kesimi, konuşlandırılması uluslararası ilişkilerdeki güç dengesi ve cari ilişki biçimleri açısından zaten muhal olan füzeleri tartışmaya açarak önümüzdeki 16 ay içindeki her müzakerede bu unsuru yeni bir faktör olarak devreye sokmak isteyecektir.
Füze bunalımında dikkat çekici diğer önemli bir husus ise Rusya'nın Kıbrıs'a yönelik politikasında ortaya çıkan gözle görülür değişmedir. Kıbrıs Rum kesimine Rus füzelerinin satışı meselesi sanıldığı gibi sadece Türk-Rum gerginliği açısından izah edilemez. Meselenin bir de Türkiye-Rusya ilişkileri açısından taşıdığı önemli bir boyut vardır. Doğu Akdeniz bölgesinin istikrarsızlaştırılması ve bu bölgede yeni gerginliklerin ortaya çıkartılması Rusya'ya Hazar petrol havzası ve nakil yolları konusundaki politikalarında önemli bir diplomatik manevra alanı kazandıracaktır.
Türkiye'nin Azerbaycan petrollerinin Rusya'nın Novorossisk limanı üzerinden taşınması görüşünün karşısına temelde iki argüman ile çıkmıştır. Bunlardan birisi Boğazlar'daki deniz trafiğindeki tehlikeli yoğunluk, diğeri ise güzergah üzerinde bulunan Kafkasya'daki siyasi gerginliklerdir. Çeçenistan'daki bunalımı dondurarak zaman kazanan Rusya karşı bir diplomatik atakla Türkiye'nin öne sürdüğü Bakü-Ceyhan hattında da benzer bir güvenlik meselesinin olduğu tezini güçlendirecek bir adım atmıştır. Son aylarda Doğu Anadolu'daki PKK teröründeki düşüş Rusya'nın Bakü-Ceyhan güzergahındaki karayolu güvenliği meselesine dayalı genel argümanında bir zayıflık doğurmuştu. Şimdi Ceyhan limanının açıldığı Doğu Akdeniz'de Kıbrıs eksenli ortaya çıkan yeni bir gerginlik Rusya'nın eline önemli bir koz daha sunmaktadır. Önümüzdeki 16 ay içinde Rusya Hazar petrolleri ile ilgili her yeni insiyatifte Doğu Akdeniz'de istikrarsızlığa yol açabilecek olan Kıbrıs kartını Türkiye karşısında tekrar devreye sokabilecektir. Kıbrıs'ta ortaya çıkabilecek her yeni gerginlik ve savaş ihtimali Türkiye'nin Bakü-Ceyhan hattı konusunda zaten zayıflamış olan konumunu daha da güçsüzleştirecektir.
Bunun için meseleyi sadece sıradan bir Rum taşkınlığı olarak görmemeliyiz. Aksine Kıbrıs, Türkiye'nin Hazar-Karadeniz-Boğazlar-Ege Denizi-Doğu Akdeniz-Süveyş-Basra Körfezi hattından oluşan yakın deniz kuşağı ile ilgili genel bir deniz stratejisinin kilit unsuru olarak değerlendirilmelidir. Konuyla ilgili son yazımızda da beyan ettiğimiz gibi "Ortadoğu, Doğu Akdeniz, Ege, Süveyş Boğazı, Kızıldeniz ve Körfez üzerinde stratejik hesaplar yapan hiç bir küresel ve bölgesel güç Kıbrıs adasını ihmal edemez. Kıbrıs bütün bu bölgelerin hepsine öylesine optimum bir uzaklıktadır ki, her birini doğrudan etkileyecek bir parametre niteliği taşımaktadır." Türkiye bu parametre üzerinde yetmişli yıllarda elde ettiği stratejik avantajı statüyü korumaya yönelik defansif bir Kıbrıs politikasının unsuru olarak değil, diplomatik nitelikli ofansif bir deniz stratejisinin temel dayanaklarından birisi olarak değerlendirmelidir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.