Çağdaş ahîlik

Fethullah Hoca operasyonunun insana hatırlattığı ilk şey, ciddi bir "imaj tahribi" ile karşı karşıya bulunduğumuz gerçeğidir. Artık yıllardan beri bembeyaz olduğunu bildiğimiz bir hareketin rengi, işte gözlerimizin önünde!.. Hâlâ beyaz ama, bundan böyle toplum bu rengi alacalı-bulacalı bir renk karmaşası olarak hatırlayacak. İnsanların çoğu da ihtiyata çekilecek, tereddüt geçirecek. Kademe kademe bir sakınca psikolojisi yerleşecek belki ruhlara.

Din hizmetini şifâhî ve yazılı tebliğ niteliğiyle sınırlamayan, Türkiye Müslümanlığı adına yepyeni ve özgün bir deneme üreten bu ekolün ürettiği hâsıla, hiç- bir zaman kaybolmayacak. Bunca yetişmiş kalifiye insan, hizmet üretme teknikleri, organizasyon tecrübesi ve uluslararası açılım denemeleri... Bunların hiç- birisi kaybolmayacak. Bu ülkenin ve toplumun kazanımları olarak hep kalacak, hep hayırla yâdedilecek.

Din telâkkisi ne olursa olsun; Fethullah Hoca hareketinin bize en anlamlı gelen tarafı, spekülâtif tartışma dehlizleri arasında kendisini kaybetmeyerek, iş ve hizmet üreten insanı keşfetmesi olmuştur. Bu akım insanı, bireysel amelin daha ötesinde, ülke ve toplum adına üretilmesi gereken hizmetler noktasında âdeta hummalı arayışlara sevketmiştir denilse yeridir.

Bu tarafıyla hareket, dinî tebliği şifahî niteliğinin çok çok ötelerine taşımış, tebliği doğrudan insanlık için somut hizmet üretme kabiliyetine dönüştürmüştür denilse yeridir. Tebliği ve mesajı, hizmete yüklemek!.. Üretilmiş iyi hizmetle, onun üreticisi arasındaki bağıntıyı kurmak ve bu yoldan toplumda takdir duyguları üretmek!..

Bu açıdan düşünüldüğü takdirde, Fethullah Hoca denemesi hiç kuşkusuz bir tecdid hareketidir ve son yirmi yıl içerisinde de bunu açıkça kanıtlamıştır. Yurdun bütün bölgelerine yayılmış başarılı dersane ve okul hizmetleri; Orta Asya, Balkanlar, Uzakdoğu ve Afrika''ya uzanan çeşitli eğitim kurumları bu denemenin kanıtları değil midir?

Nitekim Türkiye bu ekolü, tefekkür veya siyasal akım olarak algılamadı hiçbir zaman. İnsanlara sorsanız, nedir bu hareketin mânâsı ve mahiyeti? Alacağınız cevap; "Başarılı öğrenci yetiştiriyorlar. Okullarından mezun olanlar üniversiteyi rahat kazanıyor. Ya da ülkemizin yüzünü ağartan Bilim Olimpiyatları vs" değil midir? Yani toplum, kendine yönelik somut bir hizmet üretimi olarak algılıyor bu hareketi. Hiç kuşkusuz buradan doğan takdir duyguları, doğrudan cemaate ve dinin kendisine yöneliyordu.

Böyle bir yöntem, belki 13 ve 14''üncü yüzyıl ahîleri hariç, ülkemiz adına yepyeni bir deneme olmuştur. Alabildiğine de çağdaştır. Din tebliği nâmına, sözün çürüyüp değer kaybına uğradığı bir ortamda bunu farkedebilmek ve bir "tarz-ı nevîn" icad edebilmek!.. Geleneksel yöntemlerin dışına taşabilmek!.. İşte "tecdid" dememiz buradan ileri geliyor.

İnsan yetiştirmek!.. Yetişmiş insanı ise, derhal aynı işte istihdam etmek!.. Bir yönüyle insan, yetiştiği işin ve hizmetin talebesi; bir mevsim sonra aynı iş ve hizmetin üreticisi. Sonra bu iş bir devri dâime dönüştü ki, Türkiye''ye sığmaz hale geldi. İnsanlığa yönelmiş bu hizmet aşkı onları, dünyanın her bir tarafına savurdu durdu: Orta Asya, Afrika, Balkanlar, Uzak- doğu!.. Özal''la başlayan ihracatçı kuşaklar bir tarafa, Cumhuriyet Türkiye''sinin ilk ve ciddi evrensel açılım denemesine şahit oluyorduk anlayacağınız.

Türkiye''nin bu tür kabiliyetleri, kim ne derse desin; İttihat Terakki''nin ve Osmanlı İmparatorluğu''nun tasfiyesi ile âdeta dumura uğramıştı. Büyük savaş içinde Osmanlı orduları, bilmem kaç cephede sıcak hatlarda çarpışırken; İttihat Terakki''nin üçüncü, dördüncü sınıftan hasbî kadroları, can havliyle dünyanın dört bucağına savrulmuşlardı: Kimi Hind''e, kimi Kuzey Afrika''ya, kimi Doğu Türkistan''a, Balkanlar''a, Orta Asya''ya ve Ortadoğu''ya!..

Ah, Osmanlı''nın o kayıp nesilleri!.. Şimdi nerdesiniz? Hiç birinizden bir iz ve işaret okunmuyor kitapların sayfalarında. Ne bir filminiz var, ne bir hikâyeniz.

Bu kayıp nesiller, sömürgeci güçlere karşı insanlığı uyarmak yolunda, âdeta kendilerini fâni kılan kuşaklar olarak yer tutuyorlar hafızamızda.

İşte sizin de şahsınızda Türkiye, yepyeni bir denemeye girişmişti. Çok görülen budur. Ama üretilmiş bilgi ve tecrübe kaybolmaz ki!.. Kendine, akacak yeni kanallar arar ve bulur.