100 yıl sonra Demirel posteri

Yazarlar Birliği''nin düzenlediği Osmanlı Haftası''nda Turgut Cansever''i dinlerken hocanın Sanat Dünyamız''da yapılan açık oturumda söylediklerini tekrar hatırlıyorum.

Bilmediğini, görmediğini reddeden körler gibi, tarihi tecrübeden haberdar olmadan varlığı ve kainat içinde yerini tarif etmeye girişenlerin gözü ile tarihe ve Osmanlı''ya bakmanın körlük ve akıl eksikliği olduğunu belirten sözlerini düşünüyorum.

Hoca, bir kültüre sahip çıkanların ancak o kültürün varisi olabileceklerini söyleyerek bu anlamda Osmanlı''nın Bizans''ın varisi olduğunu belirtiyor: "Geçen bin yıl kim ona sahip çıkıyorsa onundur. Bizans''a on asır sonra Osmanlı sahip çıktığı için, Osmanlı oradan bir dünya üretmiştir... Onun için biz varis değiliz. Sultanahmet hamamını kim o özellikleriyle görüyorsa, onlar varis... Biz mirası farketmek yeteneğinden yoksun bir kültür dışı topluluk durumuna düşmüşüz."

Hocanın konuşmasını dinleyince, bu sıralar kendi kendime "Osmanlı''ya fazla mı takıldım?" sorusunun yersizliğini hissederek biraz olsun rahatlıyorum. Tramvay Sultanahmet Meydanı''ndan Ayasofya Camii''nin yanından Gülhane''ye doğru süzülüp Sirkeci''ye ulaşıyor. İçinden tramvay geçen tarih... Sirkeci''de indiğimde hep vapuru kaçırırım. Hiç olmazsa vapuru bu kez yakalamak istiyorum.

Son anda İbrahim Karagül''ün de aynı tramvayda olduğunu farkediyorum. Yine turnikenin önüne kadar gelmişken kaçırılan Üsküdar vapuru. Vapurda Demirel''in Kosova gezisinde yaptığı konuşmayı hatırlatıyor İbrahim... Kosova''ya kadar gelmişken son anda kaçırılmış Üsküdar vapuru gibiydi sözler...

Bana verilen emaneti yerine getirmek, selamı yerine götürmek için akşam vakti Baş Çarşıya''dan bana göre biraz uzaktaki evin kapısını çalıyoruz. Orta sınıf, eğitimli bir Boşnak evi. Evin bir odası tümüyle Aliya İzzetbegoviç''in resimlerine ayrılmış.

Kahvelerimizi içerken evin hanımı "Bunlar babamdan kalma" diyerek elinde tuttuğu kağıt ruloyu açıyor. Hayret içinde, renkli olarak karton kağıda basılmış Sultan Reşat posteri. Resmin altındaki Osmanlıca yazıyı okuyunca daha bir emin oluyorum. İkinci resim Veliahd Yusuf İzzettin Efendi''nin. Zamanına göre çok iyi baskı renkli resimler.

Neden başka Osmanlı padişahı değil de belki de en zayıf padişahlardan biri Sultan Mehmet Reşat? Sultan Reşat''ın 1912''de yaptığı Balkan gezisi sırasında dağıtılmış posterler olmalıydı. Sultan Reşat Kosova''ya kadar giderek bir tür gövde gösterisi yapmıştı. Bundan birkaç ay sonra da Balkan Harbi patlak vermiş... Ve tarihin en dramatik süreci başlamıştı.

Sultan Reşat o geziyi yaparken Saraybosna Osmanlı''nın elinden çıkalı epey olmuştu ama demek ki Müslüman halk hâlâ kendini Osmanlı''ya bağlı hissediyordu. Evin hanımının kutsal emanet gibi sandığından çıkardığı bu resimler başka neyin ifadesi olabilirdi ki?

Gazeteden Demirel''in konuşmasının tam metnini okuyorum.

"Demirel, Wall Street Journal''in Ankara muhabirinin, "100 yıl sonra bir Türk lideri olarak tekrar Türk askerlerini Balkanlar''da ziyaret etmek nasıl bir duygu?" sorusuna ise şu yanıtı verdi: "Bizim tarihteki hislerimiz geçmişte kalmıştır. Tarihte olup bitenlerin içinde gurur duyulacak pekçok hadise vardır. Onunla gurur duyarız, ama biz geçmişten geleceği çıkarmıyoruz. Geçmişi bugüne taşımıyoruz. Geçmişi bugüne taşıyanlar geleceklerini kapatırlar. Türk askerinin bugün Balkanlar''da olması dünkünden çok farklıdır. Bugün barışı korumak için gitmiştir."

Bu sözler, yüzyıl sonra bir Kosovalı''nın sandığından Demirel posteri çıkarmasını sağlayacak mı?