Bölgeye nereden bakıyoruz?

Son ana kadar, kamuoyu yoklamaları bizi yanıltmıyorsa (Türkiye''deki seçimlerde olduğu gibi) tahminler İsrail seçimlerinden Ehud Barak''ın galib çıkacağı yönünde. Muhtemelen bu yazıyı okuduğunuz sıralarda seçimin neticeleri belli olacak.

Şunu peşinen belirtmekte yarar var: Seçimin galibi kim olursa olsun Filistinliler için fazla bir şey değişmeyecek. Her ne kadar en entellektüel asker olarak takdim edilse de Ehud Barak''ın, işgalci İsrail ordusunun bir komutanı olarak Filistinliler''le barış yapmak adına genel politikalardan stratejik geri adımlar atmasını beklemek biraz saflık olur.

Ancak daha sert ve uzlaşmasız bir politika izleyen Likud iktidarına göre barış sürecinde göreceli bir ilerleme sağlanabilir. Likud''un 1996 ile 1999 yılları arasında işgal edilen Filistin toprakları üzerinde 19 yeni yerleşim yeri açmış olması bunun basit bir göstergesi.

Netanyahu''nun Oslo Anlaşması''nı tıkayan tutumu artık İsrail''le birlikte yaşamaya hazırlanan Filistin yönetimi için tam bir hayal kırıklığı oldu.

Filistinliler arasında yapılan kamuoyu araştırmasına göre İşçi Partisi''nin iktidara gelmesi durumunda siyasi yapının değişmeyeceğine inananların oranı yüzde 50''den fazla. Daha kötü olacağına inananların oranı ise yüzde 18''i aşıyor. Durumun iyileşeceğine inananların oranı ise ancak yüzde 24''lerde kalıyor.

Barış sürecini başlatan, Filistinliler''in siyasi haklarını tanıma noktasında bu kadar önemli adımlar atan, hatta bu politikaları nedeniyle liderini bir suikaste kurban eden İşçi Partisi''ne bu güvensizliğin temeli nedir? Bir kere iktidarların ideolojik eğilimleri ne olursa olsun İsrail''in Filistinliler''e bakış açısının ve tutumunun temelde değişmeyeceği inancı yatmaktadır. Bunun somut uygulamalarını bizzat yaşayan Filistin halkı oldu. Örneğin 1993-96 yılları arasında İşçi Partisi iktidarı döneminde işgal altındaki Filistin topraklarındaki Yahudi yerleşim merkezleri tam iki kat arttı. İntifada döneminde ve daha öncesinde Filistinliler''in maruz kaldığı baskı her Filistinli için hâlâ birer hatıra olmaktan çok daha fazla ºey ifade ediyor.

Sadece Filistin yönetimi ve Arafat için iktidarını uzatacak bir umut olabilir İşçi Partisi''nin seçimleri kazanması. Aksi takdirde Filistinliler''in tekrar radikal eğilimlere yönelmeleri, sürekli çiğnenen onurları karşısında intifada günlerine dönmeleri ihtimal dışı değil.

Tahran''da, dünyanın her demokratik ve açık toplumunda olması beklenen gösterilerden biri oldu diye Ankara ilişkileri yeniden gere dursun İran, devrim sonrasının en önemli diplomatik atağını gerçekleştiriyor. Resmî yanı olmayan birkaç yüz Müslüman İranlı kadın Türkiye''deki başörtüsü uygulamasını protesto etti diye Ecevit''in İran''a neredeyse savaş açması bölgesel gelişmeleri nasıl takip ettiğimizi, bölgesel çıkarları içerdeki saplantılarımıza heba ettiğimizi gösterdi.

İran Cumhurbaşkanı Suudi Arabistan dahil, kanlı bıçaklı olduğu bölge ülkeleriyle olan ilişkilerinde radikal değişiklikler yapıp, yeni bir perde açarken, içerideki jakoben tutumunu meşrulaştırmak uğruna, bu gelişmeleri hiç görmemesi Türkiye''nin bölgeye miyop bakışını ortaya koydu. Maksat ülkenin genel çıkarlarını gözetmek değil, önemli olan tabularımızı, korkularımızı haklı çıkaracak dış düşmanlara, karanlık ilişkiler bulabilmekti.

Kosova konusunda NATO''nun Türkiye''den üs istemesine hayli sevinmiş görünüyor bazı dış politika uzmanlarımız. Evet, Türkiye''nin Balkanlar''da, Kosova''da aktif rol almasını, inisiyatif kullanması gerektiğini savunduk bu zamana kadar. Ancak, son ana kadar Sırp yönetimine gizli destek verenlerin birdenbire Yugoslavya''yı bombalamak için üs açılmasına sevinmelerine nasıl anlam vereceğiz?

İçeride insan hakları, inanç ve ifade özgürlüğü siyasilerin siyaset yapma özgürlüklerinin bile kısıtlandığı bir dönemde Avrupa''yla, Batı''yla ilişkileri geliştirmek için askeri ilişkilerden, ileri karakol olmak misyonunu üstlenmekten başka seçenek kalmıyor.

Ayrıca, bu üslerin statüsü ne olacak dersiniz? Yeni bir İncirlik olmayacağının garantisi var mı? Bu üslerde son söz kimin olacak? Türkiye''nin denetleme yetkisi ne kadar olacak?

Haberimiz olmadan bu üslerden kalkan uçaklar yarın başka yerleri de bombalayabilecek mi?

Ne bu sorular soruluyor ne de bu sorulara cevap veriliyor.

Bu zamana kadar Türkiye''yi Bosna örneğinde olduğu gibi işin içine katmamaya çalışan ABD, bu sefer ne oldu da aktif rol biçmeye hazırlanıyor?