Derin millet

Yaşanan felaketin boyutları her gün biraz daha önümüze çıkıyor. Depremin olduğu gün sanki birkaç yüz ölüyle geçiştirilecek bir olay gibi aksettirilmiş olsa da hala açıklananın kat kat fazlası bir felaketle karşı karşıyayız.

Depremin hemen arkasından devletin hiç de iyi bir sınav vermediği ortada.

Devletin hiçbir kurumunun bırakın 40-50 binlik bir ölümle neticelenen felakete karşı hazırlıklı olmayı çok daha küçük ölçekli bir deprem durumuna karşı bile hiç bir hazırlığının olmadığı ortaya çıktı.

Bu arada en hassas bir konu da gündeme geldi. Kimi eleştirerek kimi savunarak askerin bu felaket sonrası katkısı gündeme geldi. Hatta bu tartışma yabancı basına bile yansıdı. Türk ordusunun bir kurtarma harekatı için neden yeterince hazırlıklı olmadığı, her konuda NATO standartlarına yaklaşırken kendi halkını kurtarmak konusunda Batı''nın neden yeterli desteği vermediği gibi otokritikleri yapanlar da oldu yabancı basında.

Hatta bu vesile ile sanki Türkiye''yi savunuyormuş, felakete uğrayan insanlara sahip çıkıyormuş gibi yapıp Türkiye''ye vuran bir üslup dikkati çekiyor. Özetle ifade şu, "Kıbrıs''ın yarısını işgal edebilen, NATO''yla birlikte Yugoslavya''yı vurabilen, Suriye''yi tehdit edip APO''yu Şamdan çıkartan bir Türk ordusu neden kendi halkının can güvenliği konusunda bu kadar hazırlıksız olabiliyor?" Hatta yapılan bir karşılaştırma Türkiye''ye ilişkin eleştirilerin nereye kadar götürülebileceğini gösteriyor: "Diyarbakır''ın etrafında köyler boşaltılabilirken İstanbul''un etrafında göçük altında kalan binlerce insanın hayatını kurtarmak için neden bu kadar hazırlıksız olabiliyorlar? Batı Türkiye''yi insan hakları konusunda eleştirirken neden NATO standardında bir kurtarma eğitimi vermiyor?" Yapılan eleştirilerin temel argumanlar hemen hemen bu şekilde.

Yalnız bu arada eleştiride kullanılan kelimelerin seçimi çok önemli. Mesela, "Kıbrıs''ın yarısını işgal edebilen" derken zaten baştan Türkiye''yi mahkum eden bir yargı sözkonusu. Tıpkı insan hakları konusunu gündeme getirirken tüm Türkiye''nin mahkum edilmesi gibi. Hareket noktası çok haklı bir yerden başlasa da varılmak istenen sonuç bakımından hiç de samimi olunamayan bir ifade hakimdir genelde bu eleştirilerde. Yani biraz da Türkiye''ye karşı tarihi bakış açısının etkisiyle barbarların ülkesini mahkum etmek için yakalamış bir fırsat değerlendirilmektedir adeta. Bir bakıma yapılmak istenen şey, aksayan bir uygulamayı değil bu aksamaların temsil ettiği, bu türden eksikliklerle, olumsuzluklarla özdeşleştirilmek istenen bir Türk ve Türkiye imajı çizilmeye çalışılmaktadır. Bu konuda Batı''nın samimi davrandığına bizi inandıracak bir nedenimiz hiçbir zaman olmadı. Aksine bol miktarda istismarı gösteren acı tecrübeler var. Bunun örneklerini Osmanlı''nın son döneminde de yakın dönemde de çok gördük.

Bu durumda ikili bir açmaza giriliyor. Bir yanda vatan-millet hamasetiyle yapılan haklı eleştirilerin tümünü de yok sayarak kabuğuna çekilmek, ne söylense duymayacağımız bir zırha bürünmek. Savunma psikolojisiyle içine kıvrılmak. Ya da tümüyle eleştirilerin haklı görünen tarafından bakıp ki, yeterince bu konuda malzeme mevcuttur, yere vuran bir uslubu benimsemek. Sonuçta son deprem felaketinde olduğu gibi niyet ne olursa olsun ortada yaşanılan bir gerçek var. Yönetme refleksini yitirmiş bir devlet yapısıyla karşıya olduğumuz hissini veren bir performans sergilenmiştir. Özellikle felaketin ilk günlerinde devlet adeta ortada yoktu.

Neden TSK''nın ve sivil kurumların yani devletin kurtarma konusunda iyi eğitilmiş timleri yok? Bir zamanlar uçak kaçırma gibi olaylar için eğitimli timler de yoktu ama olaylar tırmanınca dünya standardında ekipler yetiştirildi. Oysa deprem bu coğrafyanın neredeyse kaderi. Bu tür felaketler normal şartlarda hizmet veren kurumlarla yürütülmeyeceğini herkes bilir. Neden özeleştirimi yapmaktan korkuyor, çözüm üretemiyoruz da başkalarının bu konuları nasıl artniyetle kullandığından şikayet ediyoruz? Neden hemen devletin manevi varlığı, güvenliği gibi kavramların arkasına geçip kendi sorunlarımızı kendimiz konuşmuyoruz. Temel sorun burada yatıyor bence.

Yine ilk harekete geçen, bu toplumun İslami hassasiyetlerinden kaynaklanan dinamizmiydi. Anadolu''nun her köşesinden, İstanbul''dan, Ankara''dan felaket bölgesine devletten bile önce ulaşan halkın dayanışma refleksi oldu.

Bunu dinamizmi de ortadan kaldırdığınız vakit bu toplumun varlık sebebini de ortadan kalkmış demektir.

Derin devleti bilmem ama derin millet hala yaşıyor.