Etnik Dengeler

Derin çelişkilerin dengede tuttuğu yeni Balkan düzenin en başarılı sayılabilecek ilkesi Makedonya''dır. Bağımsızlığından bugüne kadar ciddi bir krizle karşılaşmadı. Kosova bunalımı sırasında eski patronu Sırbistan''ın füzelerini buraya çevirse de NATO sayesinde zarar görmeden atlatabildi.

Bu, Makedonya''nın görünen yüzü. Ancak derinlerde işlemeye devam eden Makedonlarla Makedon olmayanlar arasındaki egemenlik mücadelesi demokratik yollardan çözülmediği takdirde denge her an çatışmaya dönüşecek bir potansiyeli de bünyesinde barındırıyor. Durumu Balkan realitesine uygun formüle edersek; Müslümanlar''a karşı çoğunluk olduğu tartışılan Makedon Hristiyanlar''ın egemenlik kurma, ele geçirdikleri iktidarı, statükoyu sürdürme mücadelesi değişik boyutlara taşınma tehlikesi var.

Vardar Nehri sadece Yeni Üsküp''le eski Üsküp''ü yani Osmanlı Üsküp''ünü birbirinden ayırmakla kalmıyor; iki toplum arasındaki ekonomik ve sosyal hayat farkının da altını çiziyor. Eski Üsküp bir kimliği, tarihi ortaya koyarken nehrin öte tarafı kozmopolit görünümüyle ekonominin, ülke imkanlarının ne tarafta toplandığını gösteriyor.

Müslümanlar''ın çoğunluğunu oluşturan Arnavutlar nüfus sayımlarında devletin sayılarını kasıtlı olarak az gösterdiğini iddia ediyorlar. Makedon anayasasına göre herhangi bir etnik grup ülke nüfusunun yüzde 24''üne ulaşırsa Anayasal eşitlik hakkını elde ediyor. Bunun kabul edilmesi demek Arnavutlar''ın devlet mekanizması içinde Makedonlar''la eşit duruma gelmesi anlamını taşıyor.

Derin "Makedon" devletinin yüzde 24''ün resmileşmemesi için elinden geleni yaptığı inancında Arnavut Müslümanlar.

Gerçi yeni koalisyon hükümetinde Arnavutlar''a bazı bakanlıkların verilmesi durumun normalleşebileceği umudunu verse de alınması gereken çok mesafe var. Bu arada sürekli derinleştirilmeye çalışılan Müslüman gruplar arası ayrım mozaikleşmeye daha da yardım ediyor.

Yugoslavya döneminden kalma anti-Osmanlı kampanyalar resmi ideolojinin parçası olmaya devam ediyor. Anti-Osmanlı kampanyanın aynı zamanda İslam karşıtı bir propaganda anlamını içeriyor olduğunu tahmin etmek güç değil. Bu propaganda sadece şovenliği besliyor. Sürekli pompalanan milliyetçilik Müslümanlık ortak paydasının yerine ikame edilmesi gibi neticeyi doğurmuş. Arnavutça ve Türkçe''nin bile birbirine geçtiği, etnik ayrımın hemen hemen mümkün olmadığı bu coğrafyada yükseltilen milliyetçilik bayrağının ne kadar sönük ve yaldızının hemen dökülmeye mahkum olduğunu Kosova krizi göstermiş.

Türk, Arnavut demeden tüm Osmanlı bakiyesi Müslüman unsurların kaynaşmasına, doğal bir yardımlaşmaya neden olmuş kriz. Siyasal anlamda sorun etnikn grupların elit kesiminin bu tarihsel bilinci/birikimi yok saymamalarında, tarihi çarpıtmamalarında düğümleniyor.