Fransızlar"ın halifesi

Fas Kralı II. Hasan''ın cenazesine gösterilen ilgi gerçekten büyüktü. Gösterilen ilgi ve katılım Ürdün Kralı Hüseyin''in cenazesindekini hatırlatıyordu. Ürdün gibi Ortadoğu denkleminde önemli bir yer işgal etmemesine rağmen cenazeye katılan liderlerin listesine bakılınca Kral Hasan''a ve onun politikasına verilen önem hakkında bir fikir edinebiliyoruz.

Kral Hasan''ın ölümü nedeniyle medyada çıkan haberler ve yorumlarda bu ilginin nedeninin ele verecek tarihi bir ayrıntı genellikle gözden kaçtı. Bilindiği gibi Kral II. Hasan ve onun varisleri emir''ul - muminin unvanını kullanmaktadır. Yani mu''minlerin emiri. Yani özellikle dört büyük halife için kullanılan bir makama izafe edilen bir sıfatı taşımaktadır saltanatın başında bulunan kral...

Yeryüzündeki tüm Müslümanlar''ın emiri olmak gibi bir makama oturması için hanedanın ne geleneksel ne de tarihi bir arkaplanı bulunmadığı halde bu sıfatı hangi gerekçelerle taşıyor olduğu sorulmuş değildir. Aslında Kral Hasan''a gösterilen ilginin esas nedenlerinden biri taşımakta olduğu bu sıfattı. Her ne kadar kendinden menkul bir makam da olsa çağrıştırdığı kolonyal etkiyi hala sürdürmesinden dolayı emirul müminin''lik sıfatını ona yapıştıranlar geri almadığı sürece ilgi devam edecek görünüyor.

Osmanlı Hilafeti Türkiye Cumhuriyeti''nde kurulan yönetim tarafından kaldırılınca İslam dünyasında Hilafeti yeniden diriltmenin telaşı yaşandı. Hatta bu amaçla Kahire''de Hilafet Konferansı bile düzenlendi. Hilafet makamına kimin ve nasıl geçeceği tartışması bir müddet İslam dünyasında yoğun biçimde yaşandı. Örneğin Hilafetin Kureyş''e ait olması gerektiği hadisine dayanarak bu makamın Araplar''a ait olduğu ve tekrar iade edilmesi gerektiği tartışmaları yoğun biçimde yapıldı. Yer yer kendini halife ilan edenler bile oldu.

Ancak asıl rekabet İngilizler''le Fransızlar arasında yaşanmaktaydı. İslam dünyasının, özellikle Osmanlı bakiyesi Arap topraklarının hemen hemen tamamını kendi aralarında paylaşmış bulunan bu iki sömürgeci güç Hilafet konusuyla doğrudan ilgiliydiler. Çünkü hangi tarafın egemen olduğu topraklarda bir halife seçilirse o taraf doğrudan İslam dünyası üzerinde siyasi etki sahibi olacaktı. Bunun için Fransız ve İngilizler birbirlerine karşı müthiş bir mücadeleye giriştiler. İngiliz arşivlerine göz atanlar İngiliz istihbaratının Dışişleri Bakanlığı''na Şam''daki Cuma hutbelerine kadar Hilafet konusunda neler konuşulduğunun rapor edildiğini görürler.

Bu rekabet ortamı içinde Fransızlar Hilafete alternatif olarak bir emir''ul-muminin makamı ihdas ederek bunu o zaman için en güvenilir gördükleri kendi kontrollerindeki Fas kralına verdiler. Böylece Fransızlar yarışta önemli bir hamle yapmış oldular. Böylece, müslümanlar üzerinde siyasi bir üstünlük kurma yönünde insiyatifi ele geçirmek için İngilizler''in önüne geçtiklerini düşündüler.

Ancak İngilizler daha siyasi bir kararla Hilafet makamının tümüyle ortadan kaldırılması, etkisizleştirilmesi yolunu seçeceklerdir. Yapılan Hilafet konferanslarından hiçbir şey çık(arıl)mayacak ve ismen bile olsa ismin ve makamın diriltilmesine izin verilmeyecektir.

Fas kralının önemi buradan gelmektedir. Bir bakıma Fransız kolonyalizminin daha doğrusu Fransa''nın Arap ve İslam dünyası politikalarının taşıyıcı fonksiyonunu yüklenmiş olmasından ileri gelmektedir. Emir''ul-müminin(!) olarak İsrail''le ilk ilişki kurması İsrail''li liderlerle şahsi dostluklar geliştirmesi bu politikaların yansımasıdır.

Fransa''nın Ortadoğu politikalarını ana çizgileriyle takip etmek isteyen Fas''ı takip etmelidir. Kıyıda bir ülke olmasına rağmen taşıyıcısı olduğu politikalar açısından merkezi rol oynamaktadır. Bu rolü nedeniyle 38 yıllık saltanat, demokratik ülkelerin liderleri tarafından alkışlanmakta, tahtı sarsılmamakta ve varisleri de yoldan sapmadıkları sürece garantili bir saltanatın huzurunu duymaktadırlar.