İrtica depremden daha tehlikelidir

Uyumak için uzandığınız yataktan sarsıntıyla kalkmak. Hayatınızda hiç yaşamadığınız bir dehşet anını tecrübe etmek. Zaten daha evvel böylesi bir deneyimden geçmiş olmak biraz da ikinci bir deneyim için yaşamaya vaktininin olmaması anlamına geliyor.

Her şeyin altüst olmasını beklediğiniz kırkbeş saniye aslında müthiş bir sükûneti içinde gizliyor. Her şey her an aslına rücû etmek üzere. Kırkaltıncı saniyeden itibaren tanık olacağınız dehşet anlarını, korkunç manzarayı beklemenin sükûneti.

Her şeyin elinizden alınmasına, sahip olduğunu varsaydığınız her ne varsa hepsinin birden elinizden gitmesine razı olduğunuz bir anda geri gelen hayat. Size bahşedilen her nefesi daha bir şükürle karşılıyorsunuz. Nimetin nimet olduğunun bilincine varıyorsunuz.

Tüm günahlarınızdan tövbe etmek geliyor. Bir daha hiç bozulmayacak yeminler ediyorsunuz bize acziyetimizi hatırlatan o gücün sahibine. Kimbilir kaçıncı kez verilip de bozulan söz... Ama hayır, diyorsunuz bu kez asla...

Ölüme ne kadar da hazırlıksız olduğunuzu hatırlıyorsunuz.

Eksik kalan tüm ibadetleriniz yeniden yapmaya, içinize giren dünyadan, dünyataparlıktan sıyrılmaya karar veriyorsunuz.

Ve size sayısını ancak O''nun bilebildiği kadar bir nefes alma hakkı daha bahşediliyor... Kurtuldunuz, O''na yakın olmanın ferahlığını hissediyorsunuz.

Kalbinizde bir rikkat hafifliği, sevinç ve coşku hissediyorsunuz. Artık dolusunuz. Saydamlaştığınızı, gölgenizin bir anda yok olduğunuzu hissediyorsunuz.

Gönlündeki bu yaldızın parlaklığı ne kadar sürecek? Aynanın sırrı yine dökülecek mi yoksa?

Osmanlı şehirleri emperyal binalardan, sivil mimariden yoksun olduğu iddia edilerek eleştirilir... Son dönem Osmanlı aydını da bundan şikayetçidir. Garbı gezip gördüğü kaşhaneler, saraylar karşısında hayret ve şaşkınlığa düşen Osmanlı münevverinin aydın olma evrimi bu hayıflanmayla başlar.

The Independent gazetesinin yazarı Robert Fisk yine buralarda dolaşıyor. Deprem ilgili gözlemlerini kendine özgü bir uslupla aktarıyor. Yaşanan felakete ilişkin yorumlarda olayın tarihî arkaplanını dikkate alan iki yoruma rastlıyorum. Biri Çetin Altan''ın ait diğeri de Robert Fisk''in yazısında geçiyor. Çetin Altan yine Osmanlı''ya bindirmiş. Osmanlı''da toprak padişaha ait olduğu için istediğine bahşedermiş. Daha sonra bu yetki Meclis''e verildi ve Amerika''nın 50''li yıllarda başlattığı karayolu projesiyle toprak köylülerin yağmasına uğradı diyor. Ve ekliyor, çarpık şehirleşme de yağmaya göz yuman "bu tür demokrasilerin" ürünüdür.

Robert Fisk Osmanlı''nın neden ahşap mimaride ısrar ettiğinin altını çiziyor. Bu bölge deprem hattı üzerinde olduğu için betonarme gibi malzeme kullanımına izin vermeyen Osmanlı''nın bu uygulamasını dikkate almayan anlayışı felaketten sorumlu tutuyor.

Çetin Altan felaketten Osmanlı''yı sorumlu tutarken Robert Fisk felaketin Osmanlı''nın sözünü dinlememekten kaynaklandığını ileri sürüyor.

Saraybosna''da 8 numaralı Svizirna evini gezerken evin yapım tarihinin 1600''lere kadar dayandığını öğrenince inanamamıştım ilkin. Bu ahşap yapı bu kadar süre nasıl dayanabilirdi. İki avlulu selamlık ve haremlikten oluşan muhteşem Türk konağının bir örneğine Türkiye''de bile rastladığımı hatırlamıyorum.. Şehircilik ve mimariye ilişkin tüm paradigmalar altüst olmak üzere. Bizdeki yıkım kullanılan malzemenin dayanıklılığıyla alakalı olmaktan çok bilinçli bir tarih katliamından kaynaklandığını bir kez daha "idrak" ediyorum.

Deprem konusunda ne kadar hazırlıksız olduğumuz, neden yeterli ekiplerin zamanında hazır tutulmadığı gibi eleştirileri geçiyorum.

Tüpraş felaketi bu ülkede en azından yönetim düzeyinde yönetme refleksinin kaybolduğunu gösterir. En ilkel tesislerde bile olmayacak türden bir hantallaşma. Bu ülkede her şeyin nasıl da tesadüfen yürümekte olduğu sonucundan başka bir kanaate varamıyorsunuz.

Devletin en dinamik ve organize kesimi gücünü, tüm enerjisini ülkenin en dinamik kesiminin, ülkeye can veren damarlarını hayattan söküp atmaya çalışırsa sonuçta bu olur.

Göz göre göre çıkan bir yangın karşısında tüm organizasyon ve yönetim refleksini nasıl yitirdiğimiz ortaya çıktı bir kez daha.

Toplumsal dinamikleri tahrip etmeye konsantre olan devlet organizesi; hem toplumdaki sivil inisiyatifi tahrip ettiğini hem de kendi meşruiyetinin ve gerekliliğinin, dahası devlet tanımının geçerliliğini yitirdiğini farkedecek mi acaba? Devlet aygıtının ülkeyi ayakta tutan, var kılan dinamikleri yıkmaya uğraşmaktan bitap düştüğünün resmiydi son yaşananlar. Sorulması gereken soru şu: Tüpraş yangını için hareket geçme ve organize olma refleksini bile gösteremeyenler, Amerika''dan yardım isteyenler yarın ülkenin işgalden kurtarılması için de aynı çözüme sarılacaklar mı?

Bu sorunun bir cevabı olduğunu sanmıyorum.